ទ្រព្យសម្បត្តិ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទ្រព្យសម្បត្តិ (wealth) សំដៅទៅលើភាពសម្បូរបែបនៃទ្រព្យហិរញ្ញវត្ថុមានតម្លៃ ឬទ្រព្យជាក់ស្តែងដែលអាចបំប្លែងទៅជាទម្រង់ដែលអាចប្រើប្រាស់ក្នុងប្រតិបត្តិការបាន។ គំនិតនេះគ្របដណ្តប់លើទ្រព្យជាច្រើនប្រភេទ រួមមាន លុយសាច់ប្រាក់ អចលនទ្រព្យ ភាគហ៊ុន ប្រាក់សន្សំ និងទ្រព្យមានតម្លៃដទៃទៀត។ អ្វីដែលសំខាន់គឺទ្រព្យសម្បត្តិគឺជារង្វាស់ស្តុក (stock) មិនមែនជាលំហូរ (flow) ដូចប្រាក់ចំណូលទេ។ បុគ្គលម្នាក់អាចមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ប៉ុន្តែបើគ្មានការសន្សំ ឬទ្រព្យសកម្ម ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេអាចនៅទាប។

ពាក្យ «wealth» មានឫសគល់ពីភាសាអង់គ្លេសបុរាណ «weal» ដែលខ្ចីពីដើមពាក្យឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប មានន័យថា «សុខុមាលភាព» ឬ «សេចក្តីសុខ»។ ការប្រើប្រាស់សម័យទំនើបកាន់តែផ្តោតលើភាពសម្បូររូបធាតុ ប៉ុន្តែអ្នកសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនទទួលស្គាល់ថាទ្រព្យសម្បត្តិមិនមែនមានតែវិមាត្រហិរញ្ញវត្ថុប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងទាក់ទងនឹងសុខុមាលភាព និងគុណភាពជីវិត។ យោងតាមវិគីភីឌា គំនិតទំនើបនៃទ្រព្យសម្បត្តិមានសារៈសំខាន់ក្នុងគ្រប់វិស័យសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើន (growth economics) និងសេដ្ឋកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍ (development economics)។

ទ្រព្យសរុប (net worth) ត្រូវបានគណនាដោយយកតម្លៃទីផ្សារបច្ចុប្បន្ននៃទ្រព្យសកម្មទាំងអស់ (assets) ដកនឹងកាតព្វកិច្ច ឬបំណុលទាំងអស់ (liabilities)។ នេះជារង្វាស់ស្តង់ដារដើម្បីកំណត់ថាបុគ្គលណាជាអ្នកមាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការចែកចាយទ្រព្យសម្បត្តិនៅទូទាំងពិភពលោកមានភាពមិនស្មើគ្នាខ្លាំង។ ទិន្នន័យពីរបាយការណ៍ Global Wealth Report របស់ Credit Suisse ដែលបានដកស្រង់ឡើងវិញដោយវិគីភីឌា បង្ហាញថា មធ្យមទ្រព្យសម្បត្តិក្នុងមនុស្សពេញវ័យម្នាក់មានការប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងរវាងប្រទេស។ ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍នៅអាមេរិកខាងជើង អឺរ៉ុបខាងលិច និងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក (ដូចជា ជប៉ុន និងអូស្ត្រាលី) មានមធ្យមទ្រព្យសម្បត្តិខ្ពស់ជាងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ច្រើនដង។ រូបភាពផែនទីនេះ (ឆ្នាំ២០២១) ប្រើពណ៌កម្រិតដើម្បីបង្ហាញពីកម្រិតមធ្យមទ្រព្យសម្បត្តិជាដុល្លារអាមេរិក ដែលអាចឲ្យយើងមើលឃើញគម្លាតសកលភ្លាមៗ។

កត្តាជាច្រើនមានឥទ្ធិពលលើកម្រិតទ្រព្យសម្បត្តិតាមប្រទេស រួមមាន កម្រិតប្រាក់ចំណូលជាមធ្យម អត្រាសន្សំ ការវិនិយោគ ភាពរឹងមាំនៃស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ និងគោលនយោបាយពន្ធដារ។ ភាពមិនស្មើគ្នាក្នុងការចែកចាយទ្រព្យសម្បត្តិក៏ជាបញ្ហាមួយនៅក្នុងប្រទេសនីមួយៗដែរ មិនមែនតែរវាងប្រទេសនោះទេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិនៃគំនិតទ្រព្យសម្បត្តិអាចត្រឡប់ទៅសម័យបុរាណ នៅពេលដែលមនុស្សចាប់ផ្តើមប្រមូលផ្តុំដីធ្លី សត្វពាហនៈ និងធនធានធម្មជាតិ។ នៅក្នុងអរិយធម៌ដំបូងដូចជាមេសូប៉ូតាមៀ និងអេហ្ស៊ីបបុរាណ ទ្រព្យសម្បត្តិត្រូវបានវាស់វែងតាមរយៈការកាន់កាប់ឃ្លាំងស្រូវ និងលោហៈមានតម្លៃ។ ជាមួយនឹងការបង្កើតកាក់នៅប្រហែលឆ្នាំ ៦០០ មុនគ.ស. លុយបានក្លាយជាឧបករណ៍ផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់ ហើយទ្រព្យសម្បត្តិបានក្លាយជាចល័ត និងងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលផ្តុំ។

ក្នុងយុគសម័យកណ្តាល ទ្រព្យសម្បត្តិភាគច្រើនស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វណ្ណៈអភិជន និងសាសនាចក្រ។ ការរីកចម្រើននៃពាណិជ្ជកម្មនៅសម័យរ៉េនេសង់បានបង្កើតវណ្ណៈឈ្មួញដែលមានទ្រព្យធន ហើយបន្តិចម្តងៗ ទ្រព្យសម្បត្តិបានចាប់ផ្តើមត្រូវបានយល់ថាជាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច។

នៅសតវត្សទី ១៨ អ័ដាម ស្ម៊ីធ (Adam Smith) ក្នុងស្នាដៃ «The Wealth of Nations» (១៧៧៦) បានប្រកាសថា ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រទេសមួយមិនមែនស្ថិតនៅលើមាស ឬប្រាក់ទេ តែស្ថិតនៅលើផលិតភាពនៃកម្លាំងពលកម្ម និងការផ្លាស់ប្តូរទីផ្សារ។ គំនិតនេះបានផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងខ្លាំង។ តាមវិគីភីឌា សព្វថ្ងៃ ទ្រព្យសម្បត្តិត្រូវបានវិភាគក្នុងន័យទូលំទូលាយ រួមបញ្ចូលទ្រព្យហិរញ្ញវត្ថុ អចលនទ្រព្យ និងកម្មសិទ្ធិបញ្ញា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ទ្រព្យសម្បត្តិដើរតួជាកត្តាជំរុញកំណើនតាមរយៈការវិនិយោគ ការប្រើប្រាស់ និងការបង្កើតទ្រព្យសកម្មថ្មីៗ។ រូបភាពនេះ ដកស្រង់ពីទិន្នន័យ Credit Suisse បង្ហាញទ្រព្យសម្បត្តិសរុបរបស់ប្រទេសដែលសេដ្ឋកិច្ចធំៗ។ សហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុបខ្ពស់ជាងគេ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំហំសេដ្ឋកិច្ច និងការប្រមូលផ្តុំទ្រព្យយ៉ាងច្រើន។ ការវិនិយោគ និងការប្រមូលទុនមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ ហើយជារឿយៗ ទ្រព្យសម្បត្តិជាតិត្រូវបានប្រើជាសូចនាករនៃភាពរឹងមាំសេដ្ឋកិច្ច។

តាមទស្សនៈវប្បធម៌ ទ្រព្យសម្បត្តិត្រូវបានយល់ឃើញខុសៗគ្នាទៅតាមសង្គម។ នៅក្នុងសង្គមមូលធននិយម ការមានទ្រព្យច្រើនត្រូវបានចាត់ទុកជាសញ្ញានៃភាពជោគជ័យ និងការខិតខំប្រឹងប្រែង។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងវប្បធម៌ផ្សេងទៀត ទ្រព្យសម្បត្តិអាចត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយកាតព្វកិច្ចសង្គម ឬទស្សនៈសាសនា។ ទោះយ៉ាងណា វិសមភាពទ្រព្យសម្បត្តិបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ចម្រូងចម្រាសក្នុងសង្គមទំនើប ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើនបានព្រមានថា គម្លាតរវាងអ្នកមាននិងអ្នកក្រកំពុងគម្រាមកំហែងស្ថិរភាពសង្គម។ យោងតាមវិគីភីឌា ការសិក្សាជាច្រើនបានបង្ហាញពីការកើនឡើងនៃវិសមភាពនេះនៅទូទាំងពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ការប្រមូលផ្តុំទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្នុងដៃមនុស្សមួយចំនួនតូចគឺជាកង្វល់ដ៏ធំសម្រាប់អ្នកដឹកនាំ និងស្ថាប័នអន្តរជាតិ។ យោងតាមរបាយការណ៍ Credit Suisse ឆ្នាំ២០១៧ ដែលបង្ហាញតាមវិគីភីឌា ក្រុមមនុស្សដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិខ្ពស់បំផុត ១% កាន់កាប់ចំណែកធំនៃទ្រព្យសម្បត្តិសកល។ រូបភាពនេះបង្ហាញពីចំណែកទ្រព្យសម្បត្តិដែលគ្រប់គ្រងដោយក្រុមទ្រព្យផ្សេងៗ ដោយក្រុមកំពូលកាន់កាប់ភាគច្រើន។

ស្ថានភាពនេះបានបង្កើតឲ្យមានការពិភាក្សាអំពីគោលនយោបាយពន្ធលើទ្រព្យសម្បត្តិ ការបែងចែកប្រាក់ចំណូលឡើងវិញ និងការទទួលបានឱកាសសេដ្ឋកិច្ចស្មើគ្នា។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដាននិន្នាការទ្រព្យសម្បត្តិសកល និងបញ្ហាវិសមភាព ជួយឲ្យយល់កាន់តែច្បាស់ពីបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចដែលមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់មកលើជីវភាពរស់នៅ និងការអភិវឌ្ឍនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។