ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ គឺជាការពិសោធន៍ដែលគេធ្វើឡើង ដើម្បីវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពនៃអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងផលប៉ះពាល់ពីការបំផ្ទុះរបស់វា។ យោងតាមវិគីភីឌា គិតចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៤៥ មក មានការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរជាង ២០០០ លើក ហើយភាគច្រើននៃការសាកល្បងទាំងនោះ ធ្វើឡើងក្នុងពាក់កណ្ដាលទីពីរនៃសតវត្សរ៍ទី ២០។

ការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរ គឺជាបញ្ហានយោបាយដ៏រសើប។ តាមវិគីភីឌា រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានធ្វើការសាកល្បងដើម្បីបង្ហាញកម្លាំង ហើយដោយសារការបំផ្លិចបំផ្លាញ និងកម្ទេចកម្ទីវិទ្យុសកម្ម ការសាកល្បងត្រូវបានជំទាស់ដោយសាធារណជន និងរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួន រហូតនាំឱ្យមានការព្រមព្រៀងលើបម្រាមហាមឃាត់អន្តរជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការសាកល្បងជាង ២០០០ លើកនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីតាំងជាងដប់ពីរកន្លែងទូទាំងពិភពលោក។ បណ្ដាប្រទេសដែលធ្លាប់សាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ រួមមាន សហភាពសូវៀត (រុស្ស៊ី) សហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង ចក្រភពអង់គ្លេស ចិន ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន និងកូរ៉េខាងជើង។

ទីតាំងសាកល្បងមួយចំនួនមានផ្ទៃដីធំធេងណាស់។ ឧទាហរណ៍ តំបន់សាកល្បងសេមីប៉ាឡាទីនស្ក (Semipalatinsk) ក្នុងប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន មានផ្ទៃដីប្រហែល ៦៩០០ ម៉ាយការ៉េ ឬប្រហែល ១៨០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ស្មើនឹងទំហំប្រទេសវែលស៍ ហើយមានទីតាំងជាប់នឹងទីក្រុងគួរឆាតូវ (Kurchatov) តាមដងទន្លេអ៊ីរទីស (Irtysh)។

ការសាកល្បងនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដូចជាប្រតិបត្តិការ Crossroads របស់សហរដ្ឋអាមេរិក នៅអាតូលប៊ីគីនី (Bikini Atoll) ឆ្នាំ ១៩៤៦ បានប៉ះពាល់ដល់កោះ និងប្រជាជនរស់នៅក្នុងតំបន់។ តាមវិគីភីឌា ក្រោយការសាកល្បងខាសល ប្រាវ៉ូ (Castle Bravo) ឆ្នាំ ១៩៥៤ កម្ទេចកម្ទីវិទ្យុសកម្មបានរាលដាលលើចម្ងាយជាង ១៦០ គីឡូម៉ែត្រ រួមទាំងកោះដែលមានមនុស្សរស់នៅ។ ការសាកល្បងនៅតំបន់ណេវ៉ាដា ពីឆ្នាំ ១៩៥១ ដល់ ១៩៦២ ក៏បានបង្កការប៉ះពាល់វិទ្យុសកម្មដល់ប្រជាជនអាមេរិកផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរលើកដំបូង ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៥ ក្រោមឈ្មោះកូដត្រីនីធី (Trinity)។ បន្ទាប់មក ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ បណ្ដាប្រទេសមហាអំណាចបានបន្តសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែររាប់ពាន់លើក ដើម្បីអភិវឌ្ឍអាវុធថ្មីៗ និងដើម្បីបង្ហាញកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួន។

ឆ្នាំ ១៩៥៤ សហរដ្ឋអាមេរិកបានសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរប្រភេទទែរម៉ូនុយក្លេអ៊ែរ ខាសល ប្រាវ៉ូ ដែលជាការសាកល្បងធំបំផុតរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ ដោយសារកង្វល់អំពីកម្រិតកម្ទេចកម្ទីវិទ្យុសកម្មទូទាំងពិភពលោក សន្ធិសញ្ញាហាមឃាត់ការសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដោយផ្នែក (Partial Test Ban Treaty) ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៣។

ការជំទាស់ពីសាធារណជនក៏បានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ តាមវិគីភីឌា ក្រុមអ្នកតវ៉ាបានធ្វើដំណើរតាមទូកកាត់មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដើម្បីប្រឆាំងការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរនៅតំបន់នោះ ហើយការជំទាស់ទាំងនេះ រួមជាមួយការចរចារវាងរដ្ឋាភិបាល បាននាំឱ្យមានការហាមឃាត់អន្តរជាតិបន្ថែមទៀត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការបំផ្ទុះនុយក្លេអ៊ែរក៏ធ្លាប់ត្រូវបានសាកល្បងសម្រាប់គោលបំណងស៊ីវិលផងដែរ ដូចជាការជីករណ្ដៅ និងការងារសាងសង់ ដែលបានបន្សល់ទុករណ្ដៅធំៗ ដូចជារណ្ដៅសេដាន (Sedan) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។

នៅផ្នែកវប្បធម៌ ការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃចលនាប្រឆាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរជាសកល។ តាមវិគីភីឌា ទូកភីនីក្ស អូហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា (Phoenix of Hiroshima) បានចូលរួមក្នុងដំណើរតវ៉ាដ៏ល្បីល្បាញប្រឆាំងការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរ នៅតែជាបញ្ហានយោបាយដ៏រសើបរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ ក្នុងចំណោមប្រទេសដែលបានសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ កូរ៉េខាងជើង គឺជាប្រទេសមួយដែលការសាកល្បងរបស់ខ្លួន បានធ្វើឱ្យបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរនៅអាស៊ីក្លាយជាកង្វល់ជាប្រចាំ។

ទោះបីជាមានបម្រាមហាមឃាត់អន្តរជាតិក៏ដោយ សកម្មភាពពាក់ព័ន្ធនឹងការសាកល្បងក៏នៅតែបន្តកើតឡើង។ ការពិសោធន៍ប្រភេទ subcritical នៅតំបន់សន្តិសុខជាតិណេវ៉ាដា របស់សហរដ្ឋអាមេរិក បង្ហាញថាការពិសោធន៍ពាក់ព័ន្ធនឹងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ នៅតែអាចអនុវត្តបាន ដោយមិនបង្កការបំផ្ទុះនុយក្លេអ៊ែរពេញលេញ។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងជនខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរ គឺជាប្រធានបទទាក់ទងនឹងសន្តិសុខតំបន់ និងការគ្រប់គ្រងអាវុធប្រល័យលោក ដែលនៅតែទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ពីសាធារណជន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយជាប្រចាំ។