ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការសាកល្បងអាវុធរបស់កូរ៉េខាងជើង គឺជាកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍និងសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងមីស៉ីលបាឡាក់ទិក ដែលធ្វើឡើងដោយសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតកូរ៉េ (កូរ៉េខាងជើង)។ កម្មវិធីនេះបានក្លាយជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងនយោបាយអន្តរជាតិ ដោយសារការគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខតំបន់ និងពិភពលោក។ យោងតាមវិគីភីឌា កូរ៉េខាងជើងបានធ្វើការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរសរុបចំនួន ៦ លើកចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦ និងបានបាញ់សាកល្បងមីស៉ីលជាច្រើនប្រភេទ រួមទាំងមីស៉ីលផ្លោងឆ្លងទ្វីប (ICBM) ដែលមានសក្តានុពលអាចទៅដល់ទឹកដីសហរដ្ឋអាមេរិក។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC ក្នុងឆ្នាំ២០២២ កូរ៉េខាងជើងបានបាញ់មីស៉ីលជាង ៧០ លើក ដែលជាកំណត់ត្រាខ្ពស់បំផុតប្រចាំឆ្នាំ។ របបរបស់លោកគីម ជុងអ៊ុន ចាត់ទុកកម្មវិធីអាវុធជាមធ្យោបាយការពារឥទ្ធិពល និងជាកត្តាចាំបាច់សម្រាប់ការរស់រានរបស់របប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តំបន់សាកល្បងសំខាន់ៗរបស់កូរ៉េខាងជើង មានទីតាំងនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រដាច់ស្រយាល។ កន្លែងសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរភុងហ្កេ-រី (Punggye-ri) ស្ថិតនៅភាគឦសាន្ត ជាតំបន់ភ្នំក្បែរព្រំដែនចិន។ កន្លែងនេះមានរូងក្រោមដីដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់បង្កប់គ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរ។ ការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរមួយចំនួនបានបង្កឱ្យមានរញ្ជួយដីកម្រិតទាប ដែលរំញ័រទៅដល់ប្រទេសជិតខាង។ រីឯមីស៉ីលវិញ តែងបាញ់ចេញពីទីតាំងដូចជា ស្ថានីយបាញ់បង្ហោះសូហេ (Sohae) នៅឆ្នេរខាងលិច និងពីរថយន្តបាញ់ចល័ត ដើម្បីបង្កើនការពិបាកក្នុងការតាមដាន។ ប្រទេសកូរ៉េខាងជើងមានប្រជាជនប្រមាណ ២៥ លាននាក់។ ប្រជាជនទាំងនេះរស់នៅក្រោមរបបផ្តាច់ការ និងការឃោសនាដែលលើកតម្កើងភាពជោគជ័យនៃការសាកល្បងអាវុធថាជាស្នាដៃការពារជាតិពីការឈ្លានពានពីបរទេស។ ការសាកល្បងទាំងនេះក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការឃោសនាដើម្បីបង្រួបបង្រួមប្រជាជនឱ្យនៅពីក្រោយមេដឹកនាំ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃការសាកល្បងអាវុធរបស់កូរ៉េខាងជើង មានឫសគល់ពីការបែងចែកឧបទ្វីបកូរ៉េក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ និងសង្គ្រាមកូរ៉េ (១៩៥០-១៩៥៣)។ ក្រោយពីសង្គ្រាមត្រជាក់ចុះខ្សោយ កូរ៉េខាងជើងបានចាប់ផ្តើមកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ដោយមានជំនួយបច្ចេកវិទ្យាពីសហភាពសូវៀត។ កិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ (Agreed Framework) បានបង្កកកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរមួយរយៈ ប៉ុន្តែបានបែកបាក់នៅឆ្នាំ២០០២។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៣ កូរ៉េខាងជើងបានដកខ្លួនចេញពីសន្ធិសញ្ញាមិនរីកសាយភាយនុយក្លេអ៊ែរ (NPT) ហើយបានធ្វើតេស្តនុយក្លេអ៊ែរលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ៩ តុលា ឆ្នាំ២០០៦។ ការចរចារប្រាំមួយភាគី (Six-Party Talks) ដែលរួមមានកូរ៉េខាងជើង កូរ៉េខាងត្បូង ចិន ជប៉ុន រុស្ស៊ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបានធ្វើឡើងពីឆ្នាំ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ២០០៩ ប៉ុន្តែមិនអាចបញ្ឈប់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរបានទេ។

ការសាកល្បងបន្ទាប់ៗបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ២០០៩ ២០១៣ ២០១៦ (ពីរលើក) និងឆ្នាំ២០១៧ ដែលជាការសាកល្បងគ្រាប់បែកអ៊ីដ្រូសែនដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត។ ក្រៅពីនុយក្លេអ៊ែរ កូរ៉េខាងជើងបានអភិវឌ្ឍន៍មីស៉ីលផ្លោងជាច្រើនប្រភេទ ដូចជា តេផូដុង-១ (Taepodong-1) បាញ់សាកល្បងនៅឆ្នាំ១៩៩៨ និងមីស៉ីលផ្លោងរយៈចម្ងាយមធ្យម និងឆ្ងាយ។ នៅឆ្នាំ២០១៧ កូរ៉េខាងជើងបានអះអាងថាបានសាកល្បង ICBM ដែលអាចទៅដល់ទ្វីបអាមេរិក ដោយមានមីស៉ីល Hwasong-15 និងក្រោយមក Hwasong-17 ដែលធំជាង។

ក្រោយពីកិច្ចប្រជុំកំពូលរវាងមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង គីម ជុងអ៊ុន និងប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ នៅឆ្នាំ២០១៨-២០១៩ មានការផ្អាកការសាកល្បងមួយរយៈ ហើយកូរ៉េខាងជើងថែមទាំងបានបំផ្លាញច្រកចូលកន្លែងសាកល្បងភុងហ្កេ-រីមួយផ្នែកផងដែរ។ ប៉ុន្តែក្រោយមកទំនាក់ទំនងបានត្រជាក់ហើយការសាកល្បងបានបន្តឡើងវិញនៅឆ្នាំ២០២០។ យោងតាម BBC និង Reuters ក្នុងឆ្នាំ២០២២-២០២៦ កូរ៉េខាងជើងបានបង្កើនការសាកល្បងមីស៉ីល រួមទាំងមីស៉ីលឥន្ធនៈរឹង មីស៉ីលហ៊ីប៉ូសូនិក និងគ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរយុទ្ធសាស្ត្រ ដែលធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍កាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

កម្មវិធីសាកល្បងអាវុធបានដាក់បន្ទុកយ៉ាងខ្លាំងលើសេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងជើង។ ទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិដែលដាក់ដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានធ្វើឱ្យពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិស្ទើរតែដាច់ទាំងស្រុង។ ទោះយ៉ាងណា របបនេះនៅតែបែងចែកធនធានយ៉ាងច្រើនសម្រាប់វិស័យការពារជាតិ តាមគោលនយោបាយ សង់ហ្គុន (Songun) ឬយោធាជាអាទិភាព។ ប្រជាជនសាមញ្ញជួបប្រទះភាពក្រីក្រ និងកង្វះស្បៀងអាហារ ខណៈដែលរដ្ឋបន្តចំណាយលើអាវុធប្រល័យលោក។ អ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះប៉ាន់ស្មានថា កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរនិងមីស៉ីលអាចចំណាយរហូតដល់រាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។

ផ្នែកវប្បធម៌ កម្មវិធីសាកល្បងអាវុធត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈការឃោសនាជាផ្លូវការថាជាសមិទ្ធផលដ៏ធំធេងរបស់មេដឹកនាំគីម។ ពិធីអបអរសាទរ និងការតាំងពិពណ៌អាវុធកើតឡើងជាញឹកញាប់ ដើម្បីបង្កប់នូវមនោគមវិជ្ជាជាតិនិយម និងការប្រឆាំងចក្រពត្តិនិយម។ មានការរាយការណ៍ថា កូរ៉េខាងជើងក៏ប្រើសកម្មភាពខុសច្បាប់ដូចជា ការវាយប្រហារសាយប័រ ការជួញដូរគ្រឿងញៀន និងការលាងលុយកខ្វក់ ដើម្បីរៃអង្គាសថវិកាសម្រាប់កម្មវិធីនេះ។ វិគីភីឌាបញ្ជាក់ថា ការសាកល្បងអាវុធក៏ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការបង្ហាញភាពរឹងមាំរបស់របបក្នុងការប្រឈមមុខជាមួយពិភពខាងក្រៅ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ការសាកល្បងមីស៉ីលរបស់កូរ៉េខាងជើងនៅតែជាប្រធានបទក្តៅគគុក។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC និង Yonhap ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ កូរ៉េខាងជើងបានបាញ់មីស៉ីលផ្លោងជាច្រើនគ្រាប់ទៅក្នុងសមុទ្រជប៉ុន ដែលបង្កឱ្យមានការថ្កោលទោសពីសហរដ្ឋអាមេរិក ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង។ មីស៉ីលទាំងនេះខ្លះត្រូវបានគេជឿថាអាចផ្ទុកក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរបាន ហើយក៏មានករណីមួយចំនួនដែលមីស៉ីលបានហោះកាត់តំបន់អាកាសដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាកាសចរណ៍ស៊ីវិល។ ស្របគ្នានេះ Xinhua នៃរដ្ឋាភិបាលចិន បានរាយការណ៍ថា ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិបានពិភាក្សាគ្នាអំពីស្ថានការណ៍នេះ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានវិធានការថ្មីអ្វីនៅឡើយ ដោយសារការខ្វែងគំនិតគ្នារវាងប្រទេសសមាជិក។

មានរបាយការណ៍មួយចំនួនពី Reuters ក៏បានចង្អុលបង្ហាញថា កូរ៉េខាងជើងកំពុងផ្គត់ផ្គង់អាវុធដល់រុស្ស៊ីសម្រាប់សង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ដែលអាចជាឱកាសឱ្យខ្លួនសាកល្បងអាវុធក្នុងសមរភូមិជាក់ស្តែង។ ការនេះបានបង្កើនក្តីបារម្ភថា កូរ៉េខាងជើងកំពុងទទួលបានជំនួយបច្ចេកវិទ្យាពីរុស្ស៊ីជាថ្នូរនឹងអាវុធ។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ាន ការកើនឡើងនៃភាពតានតឹងនៅឧបទ្វីបកូរ៉េអាចប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ បង្កើនវត្តមានយោធាអាមេរិក និងធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងមហាអំណាចកាន់តែតានតឹង។ កម្ពុជាដែលមានទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយកូរ៉េខាងជើង អាចប្រឈមនឹងការសម្រេចចិត្តគោលនយោបាយការបរទេសដែលពិបាក។ ដូច្នេះ ស្ថានភាពនេះគឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់តាមដានជាប់ជានិច្ច ដើម្បីយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានមកលើតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។