ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមទំព័រ Wikipedia ដែលពិពណ៌នាអំពី Extreme weather អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរគឺជាអាកាសធាតុដែលមិននឹកស្មានដល់ ពុំធម្មតា ធ្ងន់ធ្ងរ ឬមិនសមស្របតាមរដូវកាល។ វាស្ថិតនៅចំណុចចុងនៃការចែកចាយប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអាកាសធាតុក្នុងតំបន់មួយ ពោលគឺជាកម្រិតដែលធ្លាប់បានកត់ត្រាទុកកាលពីអតីតកាល។ ប្រភេទសំខាន់ៗនៃអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងររួមមាន រលកកម្ដៅ រលកត្រជាក់ គ្រោះរាំងស្ងួត និងទឹកភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ឬព្រឹត្តិការណ៍ព្យុះ ដូចជាព្យុះត្រូពិកជាដើម។ លើសពីនេះ អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរអាចបង្កផលប៉ះពាល់ជាច្រើន រាប់ចាប់ពីគ្រោះធម្មជាតិដូចជាទឹកជំនន់ និងការរអិលបាក់ដី រហូតដល់ការចំណាយសង្គមលើសុខភាពមនុស្ស និងសេដ្ឋកិច្ច។ Wikipedia ក៏បានសម្គាល់ដែរថា "Severe weather" គឺជាប្រភេទអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរមួយដែលបង្កហានិភ័យដល់ជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរអាចកើតឡើងនៅគ្រប់តំបន់នៃពិភពលោក ប៉ុន្តែប្រភេទ និងភាពញឹកញាប់របស់វាអាស្រ័យទៅលើទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និងអាកាសធាតុក្នុងតំបន់។ យោងតាម Wikipedia ភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃអាកាសធាតុត្រូវបានកំណត់ដោយផ្អែកលើប្រវត្តិអាកាសធាតុដែលបានកត់ត្រានៅទីតាំងនីមួយៗ ដូច្នេះអ្វីដែលចាត់ទុកថាធ្ងន់ធ្ងរនៅតំបន់មួយអាចជារឿងធម្មតានៅតំបន់មួយទៀត។ ប្រជាជនរាប់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោករងផលប៉ះពាល់ពីព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ មិនថាពួកគេរស់នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ឬកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ឡើយ។ ក្រុមប្រជាជនដែលងាយរងគ្រោះបំផុតរួមមានប្រជាកសិករ ប្រជានេសាទ និងប្រជាជននៅតំបន់ជនបទដែលពឹងផ្អែកលើធនធានធម្មជាតិ ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់អាស៊ី និងអាហ្វ្រិក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

គំនិតនៃអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរគឺទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធនឹងការកត់ត្រាព័ត៌មានអាកាសធាតុក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ដូចដែល Wikipedia បានកត់សម្គាល់ ព្រឹត្តិការណ៍មួយត្រូវបានចាត់ទុកថាធ្ងន់ធ្ងរតែនៅពេលដែលវាស្ថិតនៅក្រៅការចែកចាយធម្មតាដែលបានកត់ត្រាទុក។ ក្នុងអតីតកាល មានព្រឹត្តិការណ៍ធំៗជាច្រើនដែលបានបន្សល់ទុកជាកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូចជារលកកម្ដៅនៅអឺរ៉ុបក្នុងឆ្នាំ២០០៣ ដែលបានបង្កឲ្យមានផលប៉ះពាល់សុខភាព និងការបាត់បង់ជីវិតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ កំណត់ត្រាទាំងនេះមិនត្រឹមតែជួយយើងឲ្យយល់ពីអាកាសធាតុប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអាចប្រើប្រាស់ដើម្បីរៀបចំគោលនយោបាយកាត់បន្ថយហានិភ័យផងដែរ។ គួរកត់សម្គាល់ផងដែរថា ការកើនឡើងនៃសីតុណ្ហភាពផែនដីកំពុងធ្វើឲ្យព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរកាន់តែញឹកញាប់ និងខ្លាំងឡើង បើប្រៀបធៀបនឹងកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរបង្កការខូចខាតសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង។ យោងតាម Wikipedia គ្រោះរាំងស្ងួតនៅរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ាពីឆ្នាំ២០១១ ដល់ឆ្នាំ២០១៧ ដែលជារយៈពេលស្ងួតបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃតំបន់នោះ បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់វិស័យកសិកម្ម ការផ្គត់ផ្គង់ទឹកសាធារណៈ និងទេសចរណ៍។ ជារួម ការខូចខាតមានចាប់ពីការបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការបាត់បង់ទិន្នផលកសិកម្ម រហូតដល់ថ្លៃថែទាំសុខភាពសម្រាប់ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយកម្ដៅ ឬទឹកជំនន់។ ក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ សហគមន៍ដែលរងផលប៉ះពាល់ជាប្រចាំតែងបង្កើតទំនៀមទម្លាប់ និងវិធីសាស្ត្រទប់ទល់ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបទពិសោធន៍រួម។ ទោះយ៉ាងណា ប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចក្រីក្រតែងតែមានសមត្ថភាពក្នុងការដោះស្រាយ និងសម្របខ្លួនទាបជាង ដែលធ្វើឲ្យផលប៉ះពាល់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រព្រមានថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងបង្កើនភាពញឹកញាប់ និងអាំងតង់ស៊ីតេនៃអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរ។ ទិន្នន័យដែលចងក្រងដោយ NOAA និង EPA និងបង្ហាញនៅលើ Wikipedia បានបង្ហាញថា សន្ទស្សន៍កម្លាំងរលាយ (PDI) នៃព្យុះត្រូពិកនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើងមានការកើនឡើង ដែលទាក់ទងនឹងកំណើនសីតុណ្ហភាពផ្ទៃទឹកសមុទ្រ។ នេះជាសញ្ញាមួយបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងការឡើងកម្ដៅផែនដី និងព្យុះកាន់តែខ្លាំង។ ចំពោះប្រទេសកម្ពុជា ហានិភ័យពីអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរដូចជាទឹកជំនន់តាមដងទន្លេមេគង្គ និងគ្រោះរាំងស្ងួតបានក្លាយជាកង្វល់សំខាន់ ជាពិសេសសម្រាប់វិស័យកសិកម្មដែលជាឆ្អឹងខ្នងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ អ្នកអានចង្វាក់ខ្មែរអាចតាមដានរបាយការណ៍បន្ថែមអំពីនិន្នាការទាំងនេះ និងវិធីសម្របខ្លួននាពេលខាងមុខ។