ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ថ្នាំបញ្ចុះទម្ងន់ ឬហៅថា ឱសថប្រឆាំងការធាត់ (anti-obesity medication) គឺជាភ្នាក់ងារឱសថសាស្ត្រដែលកាត់បន្ថយជាតិខ្លាញ់ក្នុងរាងកាយ និងជួយឱ្យស្រកទម្ងន់។ យោងតាមវីគីភីឌា ថ្នាំទាំងនេះធ្វើសកម្មភាពដោយការប្ដូរដំណើរការមូលដ្ឋានមួយនៃការគ្រប់គ្រងទម្ងន់ ដូចជា៖ កាត់បន្ថយចំណង់អាហារ បង្កើនការចំណាយថាមពល ប្ដូរសារធាតុចិញ្ចឹមពីជាលិកាខ្លាញ់ទៅជាលិកាសាច់ ឬរំខានដល់ការស្រូបយកកាឡូរី។ ថ្នាំប្រភេទផ្សេងៗគ្នាមានយន្តការខុសៗគ្នា ហើយត្រូវបានប្រើរួមផ្សំជាមួយរបបអាហារនិងលំហាត់ប្រាណ។

ថ្នាំបញ្ចុះទម្ងន់ចែកចេញជាក្រុមសំខាន់ៗរួមមាន៖ ថ្នាំបង្រ្កាបចំណង់អាហារ (ដូចជា phentermine), ថ្នាំបង្កើនអរម៉ូន GLP-1 (ដូចជា semaglutide, tirzepatide), ថ្នាំទប់ស្កាត់ការស្រូបខ្លាញ់ (ដូចជា orlistat) និងថ្នាំផ្សំផ្សេងៗ។ យោងតាមគោលការណ៍វេជ្ជសាស្ត្រ ការប្រើថ្នាំទាំងនេះគឺសម្រាប់អ្នកដែលមានសន្ទស្សន៍ម៉ាសរាងកាយ (BMI) ចាប់ពី ៣០ ឡើងទៅ ឬ ២៧ ឡើងទៅប្រសិនបើមានជំងឺទាក់ទងដូចជាទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២ ឬសម្ពាធឈាមខ្ពស់។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ថ្នាំក្រុម GLP-1 បានក្លាយជានិន្នាការដ៏ពេញនិយម ដោយសារប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការសម្រកទម្ងន់និងផលប៉ះពាល់ដែលអាចទទួលយកបាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ជំងឺធាត់គឺជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈដ៏ធំមួយនៅទូទាំងពិភពលោក។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) នៅឆ្នាំ ២០២២ មនុស្សជាង ១ ក្នុងចំណោម ៨ នាក់កំពុងរស់នៅជាមួយជំងឺធាត់។ អត្រាធាត់កំពុងកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ជាពិសេសក្នុងប្រទេសមានចំណូលទាបនិងមធ្យម រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ ការសិក្សាក្នុងស្រុកបង្ហាញថា ភាគរយនៃប្រជាជនលើសទម្ងន់និងធាត់បានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំចុងក្រោយ ដោយសារការផ្លាស់ប្ដូរទៅរបបអាហារសម្បូរកាឡូរី និងការថយចុះសកម្មភាពរាងកាយ។

តាមរយៈ WHO បញ្ហាធាត់មានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរនៅតំបន់អាមេរិក មជ្ឈិមបូព៌ា និងប្រជុំកោះប៉ាស៊ីហ្វិក ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់ថ្នាំបញ្ចុះទម្ងន់គឺកំពុងរីករាលដាលទៅគ្រប់តំបន់។ ទីផ្សារសកលសម្រាប់ថ្នាំ GLP-1 កំពុងពង្រីកយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយសារតម្រូវការពីប្រទេសអាស៊ី រួមទាំងកម្ពុជា ដែលការយល់ដឹងនិងការទទួលបានកំពុងកើនឡើង។ ក្រុមហ៊ុនឱសថធំៗដូចជា Novo Nordisk និង Eli Lilly កំពុងវិនិយោគយ៉ាងច្រើនដើម្បីពង្រីកផលិតកម្មនិងចែកចាយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃការស្វែងរកថ្នាំសម្រកទម្ងន់មានដំណើរយូរលង់ ជាង ១០០ ឆ្នាំមកហើយ។ យោងតាមវីគីភីឌា ការប៉ុនប៉ងដំបូងមានដូចជាការប្រើអរម៉ូនទីរ៉ូអ៊ីតនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៨៩០ និងសារធាតុពុល dinitrophenol (DNP) ក្នុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩៣០ ដែលបណ្ដាលឱ្យមានផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដូចជាគ្រុនក្តៅ និងស្លាប់។ ដោយសារផលវិបាក ការស្រាវជ្រាវបានបន្តទៅរកសារធាតុដែលមានសុវត្ថិភាពជាងមុន។

ក្នុងពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ២០ ថ្នាំ amphetamine និងដេរីវេរបស់វាត្រូវបានណែនាំជាថ្នាំបង្រ្កាបចំណង់អាហារ។ ប៉ុន្តែដោយសារភាពញៀន និងហានិភ័យសរសៃឈាមបេះដូង ថ្នាំទាំងនោះត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ ទសវត្សឆ្នាំ ១៩៩០ បានឃើញការលេចឡើងនៃថ្នាំផ្សំ fenfluramine-phentermine (fen-phen) ដែលមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង ប៉ុន្តែត្រូវបានដកចេញក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ បន្ទាប់ពីរកឃើញថាធ្វើឱ្យខូចសន្ទះបេះដូង។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៩ រដ្ឋបាលចំណីអាហារនិងឱសថសហរដ្ឋអាមេរិក (FDA) បានអនុម័ត orlistat (Xenical) ដែលជាថ្នាំកាត់បន្ថយការស្រូបខ្លាញ់។

យុគសម័យថ្មីបានចាប់ផ្ដើមនៅពេលដែលក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញអត្ថប្រយោជន៍របស់អរម៉ូន GLP-1 ក្នុងការគ្រប់គ្រងជាតិស្ករ និងទម្ងន់។ យោងតាម FDA, liraglutide (Saxenda) ត្រូវបានអនុម័តក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ បន្ទាប់មក semaglutide (Wegovy) ក្នុងឆ្នាំ ២០២១ ដែលបង្ហាញប្រសិទ្ធភាពសម្រកទម្ងន់ជាមធ្យម ១៥ ភាគរយនៃទម្ងន់ខ្លួន។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣-២០២៤, tirzepatide (Mounjaro/Zepbound) ដែលជាថ្នាំធ្វើសកម្មភាពលើ GIP និង GLP-1 ត្រូវបានអនុម័ត និងអាចសម្រកទម្ងន់បានដល់ ២០ ភាគរយ។ ការរីកចម្រើនទាំងនេះបានផ្លាស់ប្ដូរទស្សនៈស្ដីពីការព្យាបាលជំងឺធាត់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ទីផ្សារថ្នាំបញ្ចុះទម្ងន់បានក្លាយជាឧស្សាហកម្មដ៏ធំមួយនៅទូទាំងពិភពលោក។ យោងតាមការព្យាករណ៍របស់ Bloomberg នៅឆ្នាំ ២០៣០ តម្លៃទីផ្សារសកលសម្រាប់ថ្នាំ GLP-1 អាចលើសពី ១០០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។ តម្លៃថ្នាំនៅតែខ្ពស់ ជាឧទាហរណ៍ Wegovy មួយខែក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកអាចមានប្រមាណ ១,៣០០ ដុល្លារ ខណៈការរ៉ាប់រងធានារ៉ាប់រងមានកម្រិត ដែលធ្វើឱ្យមានភាពមិនស្មើគ្នាក្នុងការទទួលបានការព្យាបាល។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ថ្នាំបញ្ចុះទម្ងន់បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម។ បាតុភូត "មុខ Ozempic" (Ozempic face) ដែលសំដៅលើការស្រកខ្លាញ់លើផ្ទៃមុខឆាប់រហ័ស បានក្លាយជាប្រធានបទពិភាក្សា។ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំទាំងនេះដោយតារាល្បីៗសម្រាប់ការសម្រកទម្ងន់រហ័ស បានបង្កើនតម្រូវការ ប៉ុន្តែក៏បានលើកឡើងនូវកង្វល់សុខភាពសាធារណៈ ដូចជាការខ្វះថ្នាំសម្រាប់អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងការលក់ថ្នាំក្លែងក្លាយតាមអនឡាញ។ អ្នកជំនាញព្រមានថា ការផ្សព្វផ្សាយទាំងនេះអាចបង្កើនភាពស្មុគស្មាញនៃការប្រកាន់មាឌ និងធ្វើឱ្យបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៦ ការចាប់អារម្មណ៍លើថ្នាំបញ្ចុះទម្ងន់នៅតែបន្តកើនឡើង ដោយសារភស្តុតាងថ្មីៗបង្ហាញថាថ្នាំ GLP-1 អាចកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ជំងឺតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃ និងជំងឺថ្លើមខ្លាញ់។ ការសាកល្បងព្យាបាលថ្មីកំពុងបន្តសម្រាប់ថ្នាំ triple agonist (ដូចជា retatrutide) ដែលរំពឹងថានឹងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ជាងមុន។

នៅកម្ពុជា ការយល់ដឹងនិងការប្រើប្រាស់ថ្នាំទាំងនេះកំពុងកើនឡើងបន្តិចម្តងៗ ជាពិសេសនៅក្នុងទីក្រុងធំៗ។ ហាងឱសថមួយចំនួនបានចាប់ផ្ដើមនាំចូលនិងផ្ដល់ជូនថ្នាំដូចជា Saxenda និង Wegovy ទោះបីជាតម្លៃខ្ពស់និងការគ្រប់គ្រងពីសំណាក់ក្រសួងសុខាភិបាលនៅមានកម្រិតក៏ដោយ។ ប្រភពព័ត៌មានអន្តរជាតិដូចជា BBC និង RFI ធ្លាប់បានរាយការណ៍ពីឥទ្ធិពលនៃថ្នាំទាំងនេះនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ និងការព្រួយបារម្ភពីថ្នាំក្លែងក្លាយដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិត។

អ្នកអានអាចតាមដានព័ត៌មានថ្មីៗទាក់ទងនឹងថ្នាំបញ្ចុះទម្ងន់បាននៅលើ KhmerPulse។