តំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច (West Africa) គឺជាតំបន់ខាងលិចបំផុតនៃទ្វីបអាហ្វ្រិក។ យោងតាម Wikipedia អង្គការសហប្រជាជាតិបានកំណត់និយមន័យតំបន់នេះថា មានប្រទេសចំនួន ១៦ រួមមាន បេណាំង បួគីណាហ្វាសូ កាបវែរ ហ្គំប៊ី ហ្គាណា ហ្គីណេ ហ្គីណេប៊ីសាវ កូតឌីវ័រ លីបេរីយ៉ា ម៉ាលី ម៉ូរីតានី នីហ្សេរ នីហ្សេរីយ៉ា សេណេហ្គាល់ សៀរ៉ាឡេអូន និងតូហ្គោ ព្រមទាំងតំបន់ Saint Helena, Ascension និង Tristan da Cunha។

តំបន់នេះមានសារសំខាន់ខាងផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ច។ Wikipedia រាយការណ៍ថា អាហ្វ្រិកខាងលិចគឺជាតំបន់មួយក្នុងចំណោមតំបន់ដែលមានការកើនឡើងលឿនបំផុតក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិក ទាំងផ្នែកប្រជាសាស្ត្រ និងសេដ្ឋកិច្ច។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ប្រជាជននៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិចត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាមាន ៤១៩ លាននាក់ នៅឆ្នាំ ២០២១។ នៅឆ្នាំ ២០១៧ ចំនួននេះស្ថិតក្នុងកម្រិតប្រមាណ ៣៨២ លាននាក់ ដែលក្នុងនោះមានស្ត្រី ១៨៩,៧ លាននាក់ និងបុរស ១៩២,៣ លាននាក់។

តំបន់នេះមានភូមិសាស្ត្រចម្រុះ ចាប់ពីតំបន់ Sahel ដែលមានអាកាសធាតុក្តៅពាក់កណ្តាលស្ងួត រហូតដល់តំបន់ព្រៃត្រូពិកនៅជិតឆ្នេរសមុទ្រ។ ភាសាដែលប្រើប្រាស់នៅតំបន់នេះមានជាច្រើនរយ ដោយបែងចែកជាគ្រួសារភាសាសំខាន់ៗ រួមមានគ្រួសារ Niger-Congo, Afro-Asiatic និង Nilo-Saharan។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិចមានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែប។ Wikipedia រាយការណ៍ថា នៅសម័យមជ្ឈិមកាល តំបន់នេះធ្លាប់ជាមូលដ្ឋានរបស់ចក្រភពដ៏រុងរឿងជាច្រើន រួមមានចក្រភព Ghana, Mali និង Songhai ដែលបានគ្រប់គ្រងផ្លូវពាណិជ្ជកម្មឆ្លងសហារ៉ា។ ស្តេច Mansa Musa នៃចក្រភព Mali ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាបុគ្គលម្នាក់ដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ដោយសារទ្រព្យមាសរបស់ចក្រភពនេះ។

ចាប់ពីសតវត្សទី ១៥ មក ឥទ្ធិពលអឺរ៉ុបបានចាប់ផ្តើមជ្រៀតចូលតាមឆ្នេរសមុទ្រ បន្តដោយអាជីវកម្មទាសករឆ្លងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ដែលបានបង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រជាជននៅតំបន់នេះអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្ស។

នៅសតវត្សទី ១៩ និងដើមសតវត្សទី ២០ បារាំង និងចក្រភពអង់គ្លេសបានធ្វើអាណានិគមលើទឹកដីភាគច្រើននៃតំបន់នេះ។ តាម Wikipedia ប្រទេសភាគច្រើនបានទទួលឯករាជ្យក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក បានអភិវឌ្ឍជារដ្ឋឯករាជ្យដាច់ដោយឡែកៗ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចនៅអាហ្វ្រិកខាងលិចមានភាពចម្រុះ ដោយផ្អែកលើធនធានធម្មជាតិ កសិកម្ម និងវិស័យសេវាកម្មកំពុងរីកលូតលាស់។ នីហ្សេរីយ៉ា ដែលជាប្រទេសមានប្រជាជនច្រើនបំផុតនៅតំបន់នេះ មានឧស្សាហកម្មប្រេងកាតធំជាងគេ រីឯហ្គាណា និងកូតឌីវ័រ ជាអ្នកផលិតកាកាវ និងមាសសំខាន់នៅលើពិភពលោក។

ផ្នែកវប្បធម៌ តំបន់នេះល្បីល្បាញដោយតន្ត្រី សិល្បៈ និងម្ហូបអាហារដ៏ប្លែកៗ។ Wikipedia បញ្ជាក់ថា ឧបករណ៍តន្ត្រី Kora ដែលជាដំបងពិណមានខ្សែ ២១ និងស្គរ Talking drum គឺជាឧបករណ៍ដែលប្លែកដាច់ដោយឡែកសម្រាប់តំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច។ ម្ហូប Jollof rice ជាអាហារពេញនិយមឆ្លងព្រំដែនរវាងប្រទេសនានាក្នុងតំបន់។ សាសនាសំខាន់រួមមានសាសនាឥស្លាម គ្រិស្តសាសនា និងជំនឿប្រពៃណីដូចជា Voodoo នៅបេណាំង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

អាហ្វ្រិកខាងលិចមានសារសំខាន់ខ្ពស់នៅលើឆាកពិភពលោកសព្វថ្ងៃ។ ការកើនឡើងនៃប្រជាជនវ័យក្មេង និងទីក្រុងធំៗដូចជា Lagos, Accra និង Abidjan បានធ្វើឱ្យតំបន់នេះក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចថ្មីមួយ។

ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន តំបន់ Sahel កំពុងជួបប្រទះវិបត្តិសន្តិសុខធ្ងន់ធ្ងរ ដោយមានសកម្មភាពភេរវកម្ម និងការផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលជាបន្តបន្ទាប់នៅប្រទេសម៉ាលី បួគីណាហ្វាសូ និងនីហ្សេរ។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុក៏កំពុងបង្កផលប៉ះពាល់ដល់កសិកម្ម និងសន្តិសុខស្បៀងនៅតំបន់នេះផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា តំបន់នេះគួរយកចិត្តទុកដាក់ ដោយសារទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរវាងអាស៊ី និងអាហ្វ្រិកកំពុងពង្រឹងខ្លាំង ជាពិសេសតាមរយៈគម្រោងវិនិយោគរបស់ចិន ជប៉ុន និងសហភាពអឺរ៉ុបនៅក្នុងតំបន់នេះ។