ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ឆ្មាព្រៃគឺជាក្រុមប្រភេទសត្វស្មុគស្មាញ ដែលរួមមានឆ្មាព្រៃតូចចំនួន ២ ប្រភេទ គឺឆ្មាព្រៃអឺរ៉ុប និងឆ្មាព្រៃអាហ្វ្រិក។ នេះបើតាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា។

ប្រភេទទាំងពីរនេះមានលក្ខណៈខុសគ្នាខាងលំនាំរោម កន្ទុយ និងទំហំ។ ឆ្មាព្រៃអឺរ៉ុបមានរោមវែង និងកន្ទុយធំព្រលឹតដែលមានចុងមូល។ រីឯឆ្មាព្រៃអាហ្វ្រិកវិញ មានទំហំតូចជាង មានឆ្នូតស្រាលៗ រោមខ្លីពណ៌ប្រផេះលាយពណ៌ខ្សាច់ និងកន្ទុយស្តើងរាងចង្អៀតទៅរកចុង។ ចំណែកឆ្មាព្រៃអាស៊ី មានចំណុចពណ៌នៅលើរោម។

ឆ្មាព្រៃមានសារៈសំខាន់ដោយសារតំបន់រស់នៅរបស់វាលាតសន្ធឹងយ៉ាងធំធេង ចាប់ពីតំបន់ព្រៃនៅអឺរ៉ុប រហូតដល់តំបន់វាលស្មៅនៅអាហ្វ្រិក និងអាស៊ី។ លើសពីនេះ តាមវិគីភីឌា ឆ្មាផ្ទះដែលមនុស្សចិញ្ចឹមនៅទូទាំងពិភពលោក មានដើមកំណើតចេញពីឆ្មាព្រៃអាហ្វ្រិក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ឆ្មាព្រៃអឺរ៉ុបរស់នៅក្នុងតំបន់ព្រៃនៃទ្វីបអឺរ៉ុប តំបន់អាណាតូលី និងតំបន់កូកាស៊ីស។ ចំណែកឆ្មាព្រៃអាហ្វ្រិករស់នៅក្នុងតំបន់អាកាសធាតុពាក់កណ្តាលស្ងួត និងតំបន់វាលស្មៅ នៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ឧបទ្វីបអារ៉ាប់ អាស៊ីកណ្តាល និងរហូតដល់ឥណ្ឌាខាងលិច និងចិនខាងលិច។

លក្ខណៈពិសេសមួយទៀត គឺឆ្មាព្រៃអាស៊ី ដែលមានវត្តមាននៅក្នុងតំបន់អាស៊ី មានចំណុចពណ៌នៅលើរោម ខុសពីឆ្មាព្រៃនៅអឺរ៉ុប និងអាហ្វ្រិក។ ដោយសារតំបន់រស់នៅលាតសន្ធឹងពីព្រៃនៅអឺរ៉ុប រហូតដល់វាលស្មៅនៅអាស៊ីកណ្តាល ឆ្មាព្រៃអាចរស់នៅក្នុងបរិស្ថានផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន ទាំងតំបន់ព្រៃត្រជាក់ និងតំបន់ស្ងួតក្តៅ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការចាត់ថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រធ្លាប់ចាត់ទុកឆ្មាព្រៃជាប្រភេទតែមួយ ហើយក្រោយមកបានបែងចែកវាជាប្រភេទដោយឡែកពីគ្នា គឺឆ្មាព្រៃអឺរ៉ុប និងឆ្មាព្រៃអាហ្វ្រិក។

ចំណុចសំខាន់មួយទៀតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃឆ្មាព្រៃ គឺទំនាក់ទំនងរបស់វាជាមួយមនុស្ស។ តាមវិគីភីឌា ឆ្មាផ្ទះដែលមនុស្សចិញ្ចឹមនៅជុំវិញពិភពលោក មានដើមកំណើតចេញពីឆ្មាព្រៃអាហ្វ្រិក ដែលមានន័យថា ទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្ស និងឆ្មាព្រៃមានអាយុកាលយូរអង្វែង។

នៅអឺរ៉ុប ឆ្មាព្រៃក៏ត្រូវបានកត់ត្រាទុកក្នុងសៀវភៅធម្មជាតិ និងស្នាដៃសិល្បៈពីអតីតកាលផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ រូបគំនូរបុរាណមួយក្នុងសៀវភៅ Brehms Tierleben បង្ហាញឆ្មាព្រៃអឺរ៉ុបមួយក្បាលដែលជាប់អន្ទាក់ ដែលជាសក្ខីភាពមួយនៃទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្ស និងសត្វព្រៃនេះកាលពីអតីតកាល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឆ្មាព្រៃមានតួនាទីក្នុងវប្បធម៌របស់មនុស្ស ជាពិសេសតាមរយៈឆ្មាផ្ទះ ដែលតាមវិគីភីឌាមានដើមកំណើតពីឆ្មាព្រៃអាហ្វ្រិក។ ដោយសារទំនាក់ទំនងនេះ ឆ្មាបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក។

ឆ្មាព្រៃក៏បានបង្ហាញខ្លួនក្នុងសិល្បៈផងដែរ ដូចជាគំនូររបស់វិចិត្រករ Thorburn ដែលបានគូររូបសត្វព្រៃនេះទុក។ រូបគំនូរបែបនេះបង្ហាញពីការចាប់អារម្មណ៍របស់មនុស្សលើឆ្មាព្រៃតាំងពីយូរមកហើយ។

នៅចក្រភពអង់គ្លេស មជ្ឈមណ្ឌលសត្វព្រៃ British Wildlife Centre ក្នុងតំបន់ Surrey គឺជាកន្លែងមួយដែលមានឆ្មាព្រៃស្កុតឡេន រួមទាំងមេឆ្មាជាមួយកូនរបស់វា។ កន្លែងបែបនេះផ្តល់ឱកាសឱ្យប្រជាជនទូទៅបានឃើញឆ្មាព្រៃផ្ទាល់ភ្នែក និងស្គាល់សត្វនេះកាន់តែច្បាស់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា កង្វល់សំខាន់មួយសម្រាប់ការអភិរក្សឆ្មាព្រៃ គឺការលាយពូជរវាងឆ្មាព្រៃ និងឆ្មាផ្ទះ ដែលអាចធ្វើឱ្យឆ្មាព្រៃបាត់បង់លក្ខណៈពិសេសរបស់វាបន្តិចម្តងៗ។ ដូច្នេះ ការសម្គាល់ឆ្មាព្រៃពីឆ្មាផ្ទះ និងពីឆ្មាកូនកាត់ គឺជាកិច្ចការសំខាន់សម្រាប់ការអភិរក្ស។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងជនជាតិខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ឆ្មាព្រៃអាចមើលទៅជាប្រធានបទឆ្ងាយពីជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែដោយសារឆ្មាផ្ទះដែលគេចិញ្ចឹមនៅក្នុងផ្ទះ មានដើមកំណើតពីឆ្មាព្រៃអាហ្វ្រិក ការយល់ដឹងអំពីឆ្មាព្រៃ គឺជាការយល់ដឹងអំពីដើមកំណើតនៃសត្វចិញ្ចឹមដ៏ពេញនិយមនេះផងដែរ។

ដូច្នេះ ឆ្មាព្រៃមិនមែនគ្រាន់តែជាសត្វព្រៃនៅឆ្ងាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាប្រធានបទដែលភ្ជាប់ការសិក្សាធម្មជាតិ ការអភិរក្ស និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សជាមួយគ្នា។