ស្ត្រីក្នុងការដឹកនាំ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ស្ត្រីក្នុងការដឹកនាំ សំដៅលើស្ត្រីដែលកាន់តំណែងប្រកបដោយអំណាច ឥទ្ធិពល និងការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ក្នុងរដ្ឋាភិបាល ឬអាជីវកម្ម។ តាមវិគីភីឌា អំណាចក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានចែកចាយមិនស្មើគ្នា ហើយជាធម្មតាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយបុរសជាជាងស្ត្រី។ ទោះបីជាមានការរីកចម្រើនផ្នែកសមភាពយេនឌ័រក៏ដោយ ក៏បុរសនៅតែកាន់កាប់អំណាចភាគច្រើននៅក្នុងវិស័យនយោបាយ និងកីឡា។ ការដឹកនាំដោយស្ត្រីបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់ក្នុងការពិភាក្សាសង្គមនិងនយោបាយសម័យទំនើប ហើយគម្លាតរវាងបុរសនិងស្ត្រីក្នុងតំណែងអំណាចនៅតែជាបញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

នៅទូទាំងពិភពលោក ស្ត្រីនៅមានវត្តមានតិចតួចក្នុងតំណែងដឹកនាំកំពូល។ យោងតាមអ្នកស្រាវជ្រាវ មានកត្តាជាច្រើនដែលប៉ះពាល់ដល់ការចូលរួមរបស់ស្ត្រីក្នុងការដឹកនាំ រួមមានទំនៀមទម្លាប់សង្គម និងឧបសគ្គរចនាសម្ព័ន្ធ។ អត្រាស្ត្រីក្នុងតំណែងនយោបាយប្រែប្រួលពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយ ដោយប្រទេសនៅអឺរ៉ុបខាងជើងមានការតំណាងខ្ពស់ជាងប្រទេសនៅអាស៊ីនិងអាហ្វ្រិក។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី មានការកើនឡើងជារួមនៃចំនួនស្ត្រីនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលនិងវិស័យឯកជននៅទូទាំងពិភពលោក ដែលជាសញ្ញានៃការផ្លាស់ប្តូរជាលំដាប់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ពេញមួយប្រវត្តិសាស្ត្រ ស្ត្រីបានកាន់តំណែងដឹកនាំក្នុងនាមជាមហាក្សត្រី ឬមេដឹកនាំនយោបាយ ប៉ុន្តែភាគច្រើននៃអំណាចត្រូវបានប្រមូលផ្តុំដោយបុរស។ តាមវិគីភីឌា ទស្សនៈប្រពៃណីបានកំណត់អំណាចថាជារបស់បុរស ដែលនាំឱ្យស្ត្រីត្រូវបានដកចេញពីការសម្រេចចិត្តសំខាន់ៗ។ ព្រះមហាក្សត្រីយានីអេលីហ្សាប៊ែតទី១ (Elizabeth I) នៃប្រទេសអង់គ្លេស ដែលសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ១៥៥៨ ដល់ ១៦០៣ គឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃស្ត្រីដែលបានដឹកនាំប្រទេសដោយជោគជ័យក្នុងយុគសម័យដែលបុរសគ្រប់គ្រង។ ព្រះនាងបានថ្លែងសុន្ទរកថាដ៏ល្បីល្បាញថា៖ «ខ្ញុំដឹងថាខ្ញុំមានរូបរាងកាយនៃស្ត្រីទន់ខ្សោយ ប៉ុន្តែខ្ញុំមានដួងចិត្តនិងកម្លាំងនៃស្តេច ហើយជាស្តេចនៃអង់គ្លេសដូចគ្នា»។

នៅសតវត្សរ៍ទី២០ ឥន្ទិរា គន្ធី (Indira Gandhi) បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីស្ត្រីដំបូងរបស់ប្រទេសឥណ្ឌា ដោយកាន់អំណាចពីឆ្នាំ ១៩៦៦ ដល់ ១៩៧៧ និងម្តងទៀតពី ១៩៨០ ដល់ ១៩៨៤។ ការដឹកនាំរបស់នាងបានបញ្ជាក់ថា ស្ត្រីអាចដឹកនាំប្រទេសធំមួយ និងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាលំបាកៗ។ ឧទាហរណ៍ទាំងនេះ រួមជាមួយស្ត្រីដឹកនាំដទៃទៀតដូចជា ម៉ាហ្គារ៉េត ថាតឆឺរ (Margaret Thatcher) នៃចក្រភពអង់គ្លេស បានបើកផ្លូវសម្រាប់ស្ត្រីជំនាន់ក្រោយ បើទោះជាពួកគេនៅតែជាករណីលើកលែងក្នុងឆាកដឹកនាំពិភពលោកក៏ដោយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

វប្បធម៌ដែលផ្តល់តម្លៃដល់បុរសជាអ្នកដឹកនាំ និងតម្រូវការតួនាទីយេនឌ័របុរាណ បានធ្វើឲ្យស្ត្រីពិបាកក្នុងការឈានទៅកាន់តំណែងខ្ពស់។ តាមវិគីភីឌា សង្គមជាច្រើននៅតែមានទស្សនៈថា អំណាចគួរតែស្ថិតនៅលើបុរស។ យ៉ាងណាមិញ ការសិក្សាជាច្រើនបានបង្ហាញថា ក្រុមហ៊ុនដែលមានស្ត្រីក្នុងក្រុមប្រឹក្សាភិបាលតែងមានដំណើរការហិរញ្ញវត្ថុល្អជាង ហើយប្រទេសដែលមានស្ត្រីដឹកនាំច្រើន មានសន្ទស្សន៍សង្គមនិងសេដ្ឋកិច្ចប្រសើរឡើង។ ការបង្កើនស្ត្រីក្នុងការដឹកនាំអាចជួយបង្កើនផលិតភាពសេដ្ឋកិច្ច និងធ្វើឲ្យសង្គមមានតុល្យភាព។ ទោះជាយ៉ាងណា កត្តាវប្បធម៌ដូចជាការរើសអើង និងការរំពឹងទុកពីសង្គមចំពោះតួនាទីយេនឌ័រ នៅតែជាឧបសគ្គធំៗសម្រាប់ស្ត្រីក្នុងការដឹកនាំនៅទូទាំងពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ប្រធានបទស្ត្រីក្នុងការដឹកនាំកាន់តែមានភាពពាក់ព័ន្ធជាសកល។ យុទ្ធនាការដូចជាយុគសម័យ #MeToo និងរបៀបវារៈអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (SDG ៥) បានផ្តោតទៅលើការជម្រុញអំណាចស្ត្រី និងសមភាពយេនឌ័រ។ នៅកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសគោលនយោបាយនានាដើម្បីលើកកម្ពស់តួនាទីស្ត្រី ប៉ុន្តែចំនួនស្ត្រីក្នុងតំណែងនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ចនៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ។ នៅលើឆាកអន្តរជាតិ ស្ត្រីដឹកនាំដូចជា ចាស៊ីនដា អាដឺន (Jacinda Ardern) អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីនូវែលហ្សេឡង់ បានទទួលការកោតសរសើរចំពោះការដឹកនាំប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពក្នុងអំឡុងវិបត្តិសុខភាពសកល។ ការយកចិត្តទុកដាក់ជាសកលនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយល់ដឹងថា ការដាក់បញ្ចូលស្ត្រីក្នុងការដឹកនាំមិនត្រឹមតែជាបញ្ហាយុត្តិធម៌ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាកត្តាសំខាន់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រទេសផងដែរ។