ប្រភព: Wikipedia

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ក្រុងយ៉ាំងហ្គូន (Yangon) ដែលគេធ្លាប់ស្គាល់ជាភាសាអង់គ្លេសថា រ៉ង់ហ្គូន គឺជាអតីតរាជធានីនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា និងជាទីរួមរដ្ឋនៃតំបន់យ៉ាំងហ្គូន។ យោងតាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ក្រុងនេះមានប្រជាជនជាង ៥ លាននាក់ ហើយជាទីក្រុងដ៏ធំបំផុត និងជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់នៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ យ៉ាំងហ្គូនបានកាន់តួនាទីជារាជធានីរហូតដល់ឆ្នាំ ២០០៦ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលយោធាបានផ្លាស់ប្តូរមុខងាររដ្ឋបាលកណ្តាលទៅកាន់ទីក្រុងថ្មីណៃពិដោ (Naypyidaw)។

តាមវិគីភីឌាភាសាខ្មែរ រាជធានីចាស់នេះត្រូវបានប្តូរឈ្មោះពីរ៉ន់កុន់ទៅជាយ៉ាំងហ្គូននៅឆ្នាំ ១៩៨៩ ដោយរដ្ឋាភិបាលយោធាកាលនោះ។ ទោះជាមានការប្តូរឈ្មោះជាផ្លូវការក៏ដោយ ក៏ឈ្មោះ “រ៉ង់ហ្គូន” នៅតែត្រូវបានប្រើជាទូទៅក្នុងចំណោមប្រជាជនមួយចំនួន និងនៅក្នុងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន។

ប្រភព: Wikipedia

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ក្រុងយ៉ាំងហ្គូនស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ត្រង់ចំណុចប្រសព្វនៃទន្លេយ៉ាំងហ្គូន និងទន្លេបាហ្គោ ដែលហូរចាក់ចូលឈូងសមុទ្រម៉ាតាបាន (Gulf of Martaban)។ តាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស តំបន់នេះមានអាកាសធាតុមូសុងក្តៅហើយសើម មានរដូវភ្លៀងច្រើនចាប់ពីខែឧសភាដល់ខែតុលា។ តំបន់ក្រុងមានទីតាំងទំនាប ដែលងាយរងការជន់លិចនៅរដូវភ្លៀង។

យោងតាមវិគីភីឌាដដែល ប្រជាជនយ៉ាំងហ្គូនមានចំនួនជាង ៥ លាននាក់ ដោយជនជាតិភាគច្រើនគឺបាម៉ា (Bamar)។ ក្រុងនេះក៏មានសហគមន៍ជនជាតិដទៃទៀតសំខាន់ៗដូចជា ចិន ឥណ្ឌា មន និងក្រុមជនជាតិភាគតិចផ្សេងទៀត ដែលក្នុងនោះភាសាភូមា (Burmese) ជាភាសាផ្លូវការ ប៉ុន្តែភាសាអង់គ្លេសនៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម និងអប់រំ។

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ក្រុងយ៉ាំងហ្គូនមានដើមកំណើតជាភូមិនេសាទតូចមួយរបស់ជនជាតិមន ដោយមានឈ្មោះដើមថា “ដាហ្គន់” (Dagon) ដែលស្ថិតនៅជុំវិញចេតិយស្វេដាហ្គោន (Shwedagon Pagoda) ដ៏ល្បីល្បាញ។ នៅឆ្នាំ ១៧៥៥ ព្រះបាទអាឡុងផាយ៉ា (Alaungpaya) បានកាន់កាប់តំបន់នេះ ហើយបានប្តូរឈ្មោះទៅជា “យ៉ាំងហ្គូន” ដែលមានន័យថា “ចប់សត្រូវ”។

ក្រោយសង្គ្រាមអង់គ្លេសភូមាលើកទី ១ (ឆ្នាំ ១៨២៤-១៨២៦) តំបន់នេះបានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយក្រុងយ៉ាំងហ្គូនត្រូវបានអភិវឌ្ឍជាកំពង់ផែអាណានិគមដ៏សំខាន់ និងបានក្លាយជារាជធានីនៃភូមាក្រោមអាណានិគមអង់គ្លេសនៅឆ្នាំ ១៨៨៥។ យោងតាមវិគីភីឌាភាសាខ្មែរ ក្រុងនេះបានទទួលរងការខូចខាតយ៉ាងដំណំក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ នៅពេលកងទ័ពជប៉ុន និងក្រោយមកកងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តបានប្រយុទ្ធគ្នាក្នុងទីក្រុង។

ក្រោយទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៤៨ យ៉ាំងហ្គូនបានបន្តធ្វើជារាជធានីរហូតដល់ថ្ងៃទី ៦ វិច្ឆិកា ២០០៥ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលយោធាបានផ្លាស់រដ្ឋបាលកណ្តាលទៅក្រុងណៃពិដោ ដែលបានសាងសង់ឡើងជាពិសេស។ តាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ការផ្លាស់ប្តូរនេះបានធ្វើឡើងដោយគ្មានការជូនដំណឹងជាមុន។

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា យ៉ាំងហ្គូនជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់របស់មីយ៉ាន់ម៉ា។ កំពង់ផែយ៉ាំងហ្គូនជាកំពង់ផែសមុទ្រធំបំផុត ហើយឧស្សាហកម្មផ្សេងៗដូចជា ផលិតកម្ម ការកែច្នៃចំណីអាហារ និងវាយនភណ្ឌ ត្រូវបានប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងតំបន់។ វិថីពាណិជ្ជកម្មធំៗដូចជា វិថី Strand និងវិថី Pansodan មានសាខាធនាគារ និងក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិជាច្រើន។ ទោះយ៉ាងណា យោងតាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ទីក្រុងនេះកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការកកស្ទះចរាចរណ៍យ៉ាងខ្លាំង និងការអភិវឌ្ឍទីក្រុងមិនគ្រប់គ្រាន់។

ផ្នែកវប្បធម៌ យ៉ាំងហ្គូនមានសម្បត្តិស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមអង់គ្លេសដ៏ធំជាងគេបំផុតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមជាមួយវត្តអារាមពុទ្ធសាសនា វិហារគ្រិស្តសាសនា មីហ្រាបអ៊ីស្លាម និងប្រាសាទហិណ្ឌូជាច្រើន។ គេតែងហៅយ៉ាំងហ្គូនថាជា “ទីក្រុងនៃចេតិយមាស” ដោយសារចេតិយស្វេដាហ្គោន (Shwedagon Pagoda) ដែលជាកន្លែងសក្ការៈដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ពុទ្ធសាសនិកភូមា។ ទីផ្សារតាមដងផ្លូវ ពិធីបុណ្យប្រពៃណី និងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជន បង្កើតបានជាលក្ខណៈពិសេសនៃទីក្រុងនេះ។

ប្រភព: Wikipedia

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ចាប់តាំងពីរដ្ឋប្រហារថ្ងៃទី ១ កុម្ភៈ ២០២១ មក ក្រុងយ៉ាំងហ្គូនបានក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃបាតុកម្មប្រឆាំងយោធា និងចលនាអះអាងមិនព្រមគោរពតាមអំណាចរបបយោធា (Civil Disobedience Movement)។ តាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ទីក្រុងនេះបានជួបនឹងការធ្លាក់ចុះនៃសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច ការបិទសាខាធុរកិច្ច និងការដាក់ទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិ ដែលបានធ្វើឲ្យស្ថានភាពជីវភាពរស់នៅកាន់តែលំបាក។ រូបភាពនៃការតវ៉ាតាមដងវិថី ការប្រើអ៊ីនធើណេតដើម្បីផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន និងការបង្ក្រាបរបស់អាជ្ញាធរ ត្រូវបានផ្សាយជាអន្តរជាតិជាបន្តបន្ទាប់។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse យ៉ាំងហ្គូនមានសារៈសំខាន់ ព្រោះព្រឹត្តិការណ៍នៅមីយ៉ាន់ម៉ាប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខក្នុងតំបន់អាស៊ាន ពាណិជ្ជកម្មឆ្លងកាត់ព្រំដែន និងជំហរការទូតរបស់កម្ពុជា។ ជាអតីតរាជធានី និងជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច ស្ថានភាពនៅយ៉ាំងហ្គូនតែងឆ្លុះបញ្ចាំងពីនិន្នាការទូទាំងប្រទេស។ ដូច្នេះ ដំណឹងបច្ចុប្បន្នណាមួយអំពីទីក្រុងនេះអាចមានផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោលដល់ផលប្រយោជន៍កម្ពុជា និងតំបន់។