ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមវិគីភីឌា ឈ្មោះ "សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅយេមែន" អាចសំដៅទៅលើជម្លោះជាច្រើនផ្សេងៗគ្នា ដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសយេមែន ហើយមិនមែនសំដៅលើសង្គ្រាមតែមួយប៉ុណ្ណោះទេ។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ឈ្មោះនេះអាចសំដៅលើសង្គ្រាម និងវិបត្តិចំនួនបួន គឺ សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅយេមែនខាងជើង ពីឆ្នាំ ១៩៦២ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧០; វិបត្តិនៅយេមែនខាងត្បូង ពីថ្ងៃទី ១៣ ដល់ថ្ងៃទី ២៥ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៨៦; សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅយេមែន ឆ្នាំ ១៩៩៤; និងសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅយេមែន ពីឆ្នាំ ២០១៤ រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

ដូច្នេះ "សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅយេមែន" គឺជាឈ្មោះរួមសម្រាប់ជម្លោះជាច្រើនជំនាន់ ដែលកើតឡើងក្នុងដំណាក់កាលនយោបាយផ្សេងៗគ្នានៃប្រវត្តិសាស្ត្រយេមែន។ ការយល់ដឹងពីភាពខុសគ្នារវាងជម្លោះទាំងនោះ ជួយឲ្យអ្នកអានមិនច្រឡំរវាងជម្លោះសម័យផ្សេងៗគ្នា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យេមែនជាប្រទេសស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃឧបទ្វីបអារ៉ាប់ ក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនៅភាគខាងជើង និងប្រទេសអូម៉ង់នៅភាគខាងកើត រីឯនៅភាគខាងលិច និងភាគខាងត្បូងមានសមុទ្រក្រហម និងសមុទ្រអារ៉ាប់។ រដ្ឋធានីគឺទីក្រុងសាណា។

ប្រជាជនយេមែនមានរាប់សិបលាននាក់ ហើយភាគច្រើននិយាយភាសាអារ៉ាប់។ តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ភាគខាងជើង និងភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសនេះធ្លាប់ជារដ្ឋដោយឡែកពីគ្នា មុនពេលបង្រួបប្រួមជាប្រទេសតែមួយ។ ការបែងចែកជើង-ត្បូងនេះហើយ ដែលពន្យល់ថាហេតុអ្វីបានជាឯកសារវិគីភីឌាប្រើឈ្មោះ "យេមែនខាងជើង" និង "យេមែនខាងត្បូង" នៅក្នុងចំណងជើងជម្លោះឆ្នាំ ១៩៦២ ដល់ ១៩៧០ និងឆ្នាំ ១៩៨៦។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមវិគីភីឌា ជម្លោះដំបូងគេក្នុងចំណោមជម្លោះទាំងបួន គឺសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅយេមែនខាងជើង ដែលកើតឡើងពីឆ្នាំ ១៩៦២ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧០។ ជម្លោះនេះអូសបន្លាយអស់រយៈពេលប្រហែលប្រាំបីឆ្នាំ។

ក្រោយមកទៀត វិគីភីឌាបានរាយការណ៍អំពីវិបត្តិនៅយេមែនខាងត្បូង ដែលកើតឡើងក្នុងរយៈពេលខ្លី គឺពីថ្ងៃទី ១៣ ដល់ថ្ងៃទី ២៥ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៨៦។ បន្ទាប់មក មានសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅយេមែនឆ្នាំ ១៩៩៤ ដែលបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីការបង្រួបប្រួមរវាងយេមែនខាងជើង និងយេមែនខាងត្បូង។ ជម្លោះទាំងនេះបង្ហាញថា អស្ថិរភាពផ្ទៃក្នុងរបស់យេមែនមិនបានបញ្ចប់នៅចំណុចណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែបានវិលត្រឡប់មកវិញជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងទម្រង់ផ្សេងៗគ្នា។

ក្នុងចំណោមជម្លោះទាំងបួន សង្គ្រាមស៊ីវិលដែលចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ និងបន្តរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន គឺជាជម្លោះដែលត្រូវបានគេស្គាល់ច្រើនបំផុត។ វិគីភីឌាបានកត់ត្រាជម្លោះនេះក្រោមចំណងជើងថា "Yemeni civil war (2014–present)" ពោលគឺជាជម្លោះដែលនៅតែបន្តកើតឡើង ហើយមិនទាន់មានកាលបរិច្ឆេទបញ្ចប់នៅឡើយ។ ដូច្នេះ នៅពេលព័ត៌មានអន្តរជាតិសរសេរថា "សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅយេមែន" ដោយមិនបញ្ជាក់ឆ្នាំ ជាទូទៅគេចង់សំដៅទៅលើជម្លោះតាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ នេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ឯកសារវិគីភីឌាដែលជាប្រភពសម្រាប់អត្ថបទនេះ ផ្តោតសំខាន់លើជម្លោះនីមួយៗ ដោយមិនបានផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិតអំពីសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌របស់យេមែន។ យ៉ាងណាក៏ដោយ អាចកត់សម្គាល់បានថា យេមែនជាប្រទេសដែលមានមរតកវប្បធម៌យូរអង្វែង ហើយសង្គ្រាមស៊ីវិលម្តងហើយម្តងទៀតបានប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវភាពប្រជាជន និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងចំណោមជនជាតិខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស "សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅយេមែន" នៅតែជាប្រធានបទដែលអាចជួបប្រទះបានជាញឹកញាប់នៅក្នុងព័ត៌មានអន្តរជាតិ ដោយសារជម្លោះតាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ នៅតែបន្តកើតឡើងរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន តាមការកត់ត្រារបស់វិគីភីឌា។

ជម្លោះនេះពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថិរភាពនៃតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាទាំងមូល ដែលជាតំបន់ព័ត៌មានអន្តរជាតិតាមដានជាប្រចាំ ហើយសមុទ្រក្រហមនៅជិតយេមែនក៏ជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនសំខាន់សម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។ ការយល់ដឹងពីជម្លោះទាំងបួនដែលវិគីភីឌារាយការណ៍ ជួយឲ្យអ្នកអានបែងចែកបានថាព័ត៌មានណាមួយកំពុងនិយាយអំពីជម្លោះសម័យណា និងយល់ពីបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រនៅពីក្រោយព័ត៌មានទាំងនោះ។