ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា កោះយូណាហ្គ៊ូនី គឺជាកោះដែលមានទីតាំងនៅចំណុចខាងលិចបំផុតរបស់ប្រទេសជប៉ុន និងជាផ្នែកមួយនៃប្រជុំកោះយាអេយ៉ាម៉ា ក្នុងខេត្តអូគីណាវ៉ា។ កោះនេះស្ថិតនៅចន្លោះសមុទ្រចិនខាងកើត និងសមុទ្រហ្វីលីពីន ហើយមានចម្ងាយប្រមាណ ១០៧.៤ គីឡូម៉ែត្រពីកោះតៃវ៉ាន់ ដែលជាចម្ងាយដ៏ខ្លី។ ដោយសារភាពជិតស្និទ្ធនេះ កោះយូណាហ្គ៊ូនីមានសារៈសំខាន់ខាងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងជាទីទាក់ទាញសម្រាប់វិស័យទេសចរណ៍។

កោះនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងជាទីប្រជុំជនយូណាហ្គ៊ូនី ដោយមានភូមិសំខាន់ៗចំនួនបីគឺ សូណៃ (Sonai) គូប៊ូរ៉ា (Kubura) និង ហ៊ីហ្គាវ៉ា (Higawa)។ កោះនេះត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកដោយសារ "វិមានយូណាហ្គ៊ូនី" (Yonaguni Monument) ដែលជាទ្រង់ទ្រាយថ្មក្រោមទឹកដ៏ធំសម្បើម និងអាថ៌កំបាំង ព្រមទាំងការពិភាក្សាអំពីការបើកដំណើរការសាឡាងទៅកាន់កោះតៃវ៉ាន់ផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពិពណ៌នារបស់វិគីភីឌា កោះយូណាហ្គ៊ូនីមានផ្ទៃដីសរុបប្រមាណ ២៨.៨៨ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា និងមានឆ្នេរសមុទ្រដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយថ្មប៉ប្រះទឹក។ ចំណុចខាងលិចបំផុតនៃកោះគឺ កំពូលអ៊ីរីហ្សាគី (Cape Irizaki) ដែលជាទីតាំងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរយ៉ាងច្រើន ជាពិសេសអ្នកដែលចង់ទស្សនាថ្ងៃលិចនៅចំណុចខាងលិចបំផុតនៃប្រទេសជប៉ុន។ អាកាសធាតុនៅទីនេះគឺជាប្រភេទត្រូពិចសើម ដែលធ្វើឱ្យកោះនេះសម្បូរទៅដោយរុក្ខជាតិ និងសត្វព្រៃចម្រុះ រួមមានប្រភេទត្រី និងសត្វសមុទ្រកម្រផ្សេងៗ។

ចំនួនប្រជាជននៅលើកោះនេះ យោងតាមវិគីភីឌា មានត្រឹមតែជាង ១៧០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ហើយកំពុងប្រឈមនឹងការថយចុះជាលំដាប់ដោយសារការផ្លាស់ទីរបស់យុវជនទៅកាន់ទីក្រុងធំៗរបស់ជប៉ុន។ ប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅក្នុងភូមិសូណៃ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល។ ពួកគេមានភាសានិយាយដើមមួយឈ្មោះថា ភាសាយូណាហ្គ៊ូនី (Yonaguni language) ដែលជាភាសាមួយក្នុងក្រុមភាសារ្យូក្យូ (Ryukyuan languages) ប៉ុន្តែភាសាជប៉ុនក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយផងដែរ។ ភាសាយូណាហ្គ៊ូនីកំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់នៃការផុតពូជ ដែលជាកង្វល់មួយសម្រាប់អ្នកអភិរក្សវប្បធម៌។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលដកស្រង់ចេញពីវិគីភីឌា កោះយូណាហ្គ៊ូនីធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃអាណាចក្ររ្យូក្យូ (Ryukyu Kingdom) ដែលជារដ្ឋឯករាជ្យមួយមានទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងរឹងមាំជាមួយចិន ជប៉ុន និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នៅក្នុងសម័យនោះ កោះនេះជាចំណុចឈប់សម្រាកសម្រាប់នាវាដឹកទំនិញដែលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់សមុទ្រចិនខាងកើត។ នៅឆ្នាំ១៨៧៩ អាណាចក្ររ្យូក្យូត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាផ្លូវការទៅក្នុងចក្រភពជប៉ុន ហើយកោះយូណាហ្គ៊ូនីក៏បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលជប៉ុន។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ កោះនេះ រួមជាមួយកោះដទៃទៀតនៅអូគីណាវ៉ា ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយសហរដ្ឋអាមេរិកអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧២ ទើបប្រគល់ឱ្យជប៉ុនវិញ។ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយដែលធ្វើឱ្យកោះនេះល្បីរន្ទឺជាអន្តរជាតិ គឺការរកឃើញវិមានយូណាហ្គ៊ូនីនៅក្រោមបាតសមុទ្រក្នុងឆ្នាំ១៩៨៦ ដោយអ្នកមុជទឹក គីហាឈីរ៉ូ អារ៉ាតាកេ (Kihachiro Aratake)។ ថ្មទាំងនេះមានទ្រង់ទ្រាយដូចជាជណ្ដើរ ផ្ទាំងរាបស្មើ និងជ្រុងត្រង់ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវមួយចំនួនសន្មតថាវាជាសំណង់បុរាណដែលបង្កើតដោយមនុស្ស។ តាមវិគីភីឌា ការជជែកវែកញែករវាងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអំពីប្រភពដើមធម្មជាតិ ឬមនុស្សបង្កើតនៅតែគ្មានការសន្និដ្ឋានច្បាស់លាស់រហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចរបស់កោះយូណាហ្គ៊ូនីពឹងផ្អែកយ៉ាងសំខាន់លើវិស័យទេសចរណ៍ ការនេសាទ និងកសិកម្មខ្នាតតូច ដូចជាការដាំអំពៅ និងដំណាំត្រូពិចផ្សេងៗ។ កន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍សំខាន់ៗរួមមាន វិមានយូណាហ្គ៊ូនី កំពូលអ៊ីរីហ្សាគី និងថ្មហ្គាំងកាន-អ៊ីវ៉ា (Gunkan-iwa) ដែលមានរាងដូចនាវាចម្បាំង និងជាកន្លែងពេញនិយមសម្រាប់ការថតរូប។ កោះនេះក៏ជាជម្រករបស់សត្វពិសេសមួយចំនួនដូចជា សេះយូណាហ្គ៊ូនី (Yonaguni horse) ដែលជាពូជសេះកម្រ និងមានទំហំតូចជាងគេបំផុតនៅជប៉ុន ដែលទាក់ទាញអ្នកស្រឡាញ់សត្វជាច្រើន។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ កោះនេះរក្សាបាននូវបេតិកភណ្ឌរ្យូក្យូដ៏សម្បូរបែប រួមទាំងពិធីបុណ្យប្រពៃណី តន្ត្រី របាំ និងសិប្បកម្មតម្បាញ។ អាហារក្នុងស្រុកក៏មានលក្ខណៈពិសេស ផ្អែកលើគ្រឿងសមុទ្រស្រស់ៗ និងផលិតផលកសិកម្មកោះ។ ភាសាយូណាហ្គ៊ូនីដើរតួនាទីជានិមិត្តសញ្ញាវប្បធម៌ ប៉ុន្តែវាកំពុងដើរលឿនទៅរកការបាត់បង់ ដោយសារការប្រើប្រាស់ភាសាជប៉ុនកាន់តែច្រើនឡើងៗ។ ការពិភាក្សាអំពីការតភ្ជាប់សាឡាងទៅតៃវ៉ាន់ ក៏ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាឱកាសមួយក្នុងការជំរុញទាំងសេដ្ឋកិច្ច និងការផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ទៅកាន់ពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ កោះយូណាហ្គ៊ូនីកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ជាថ្មី ដោយសារបញ្ហាមួយចំនួន។ ទីមួយ យោងតាមវិគីភីឌា មានការពិភាក្សាជាបន្តបន្ទាប់អំពីគម្រោងបើកដំណើរការសេវាសាឡាងផ្ទាល់រវាងកោះនេះ និងកោះតៃវ៉ាន់ ដើម្បីជំរុញវិស័យទេសចរណ៍ ដែលត្រូវបានរំពឹងថានឹងនាំមកនូវផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងច្រើនដល់ប្រជាជនក្នុងតំបន់។ ទីពីរ ការជជែកដេញដោលអំពីវិមានយូណាហ្គ៊ូនីនៅតែជាប្រធានបទក្តៅគគុក ដែលទាក់ទាញអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ អ្នកបុរាណវត្ថុវិទ្យា និងអ្នកទេសចរមកពីជុំវិញពិភពលោក។

ជាចុងក្រោយ ទីតាំងភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្ររបស់កោះនេះ ដែលស្ថិតនៅជិតតៃវ៉ាន់ និងជាច្រកចូលសមុទ្រចិនខាងកើត បានធ្វើឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីមហាអំណាចក្នុងតំបន់ ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទនៃការកើនឡើងភាពតានតឹងរវាងចិន ជប៉ុន និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ អ្នកវិភាគជាច្រើនយល់ថា ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធារបស់ជប៉ុននៅលើកោះនេះ គឺជាសក្ខីកម្មនៃសារៈសំខាន់យុទ្ធសាស្ត្ររបស់កោះក្នុងការការពារដែនសមុទ្រ និងការតាមដានសកម្មភាពនានាក្នុងតំបន់។ ដូច្នេះ កោះយូណាហ្គ៊ូនីមិនត្រឹមតែជាគោលដៅទេសចរណ៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសន្តិសុខ និងនយោបាយអន្តរជាតិ ដែលអ្នកអានរបស់យើងគួរតាមដានជាប្រចាំ។