សុខភាពផ្លូវចិត្តយុវជន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

សុខភាពផ្លូវចិត្តយុវជន សំដៅដល់ស្ថានភាពសុខុមាលភាពផ្លូវចិត្ត និងអារម្មណ៍របស់ក្រុមមនុស្សវ័យក្មេង ដែលជាទូទៅរួមមានអាយុពី ១០ ដល់ ២៤ ឆ្នាំ។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) សុខភាពផ្លូវចិត្តជាស្ថានភាពមួយដែលមនុស្សម្នាក់អាចសម្របខ្លួនទៅនឹងភាពតានតឹងប្រចាំថ្ងៃ ធ្វើការងារប្រកបដោយផលិតភាព និងរួមចំណែកដល់សហគមន៍របស់ពួកគេ។

បញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តដែលកើតមានជាទូទៅក្នុងចំណោមយុវជនរួមមាន ជំងឺថប់បារម្ភ ធ្លាក់ទឹកចិត្ត បញ្ហាអាកប្បកិរិយា និងការប្រើប្រាស់សារធាតុញៀន។ តាមការប៉ាន់ប្រមាណរបស់ WHO កុមារ និងយុវវ័យប្រមាណ ១០ ទៅ ២០ ភាគរយទូទាំងពិភពលោកជួបប្រទះបញ្ហាទាំងនេះ ប៉ុន្តែភាគច្រើនមិនទទួលបានការព្យាបាលឡើយ។ ការមិនបានព្យាបាលអាចបណ្ដាលឱ្យមានផលវិបាករយៈពេលវែង ដូចជាការបរាជ័យក្នុងការសិក្សា បញ្ហាទំនាក់ទំនង និងសូម្បីតែការធ្វើអត្តឃាត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

អត្រាប្រេវ៉ាឡង់នៃបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តយុវជនប្រែប្រួលទៅតាមតំបន់ភូមិសាស្ត្រ និងកត្តាប្រជាជន។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការយូនីសេហ្វ (UNICEF) យុវជននៅក្នុងប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលទាប និងមធ្យម រួមទាំងកម្ពុជា ប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យខ្ពស់ជាង ដោយសារភាពក្រីក្រ គ្រោះមហន្តរាយ និងការមានលទ្ធភាពតិចតួចក្នុងការទទួលបានសេវាសុខភាពផ្លូវចិត្ត។

នៅកម្ពុជា យុវជន (អាយុ ១៥-៣០ ឆ្នាំ) មានប្រមាណ ៣៣% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប ដែលជាក្រុមប្រជាសាស្ត្រដ៏សំខាន់។ តាមការសិក្សាមួយរបស់ WHO ប្រចាំតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច យុវជននៅក្នុងទីក្រុងអាចជួបប្រទះសម្ពាធផ្សេងៗខុសពីយុវជននៅជនបទ៖ អ្នកនៅទីក្រុងច្រើនប្រឈមនឹងសម្ពាធការសិក្សា និងបញ្ហាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ខណៈអ្នកនៅជនបទប្រឈមនឹងការងារធ្ងន់ និងកង្វះឱកាស។ លើសពីនេះ ក្មេងស្រីវ័យជំទង់តែងតែមានអត្រាខ្ពស់នៃជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត និងថប់បារម្ភបើធៀបនឹងក្មេងប្រុស យោងតាមទិន្នន័យរបស់ WHO ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការយកចិត្តទុកដាក់លើសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់កុមារ និងយុវជនមានការវិវត្តយឺត បើធៀបនឹងមនុស្សពេញវ័យ។ នៅសតវត្សទី២០ កុមារដែលមានបញ្ហាផ្លូវចិត្តជារឿយៗត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាក្មេង«រពឹស» ឬ«ខ្ជិល» ដោយគ្មានការយល់ដឹងពីមូលហេតុវេជ្ជសាស្ត្រ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានចាប់ផ្តើមដាក់បញ្ចូលសុខភាពផ្លូវចិត្តក្នុងនិយមន័យសុខភាពទូទៅនៅឆ្នាំ ១៩៤៨ ប៉ុន្តែការផ្តោតលើកុមារទើបតែមានការកើនឡើងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ និង ២០០០ នេះ។

នៅកម្ពុជា ប្រវត្តិសាស្ត្របានបន្សល់ទុកស្លាកស្នាមដាក់លើសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ប្រជាជន។ របបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥-១៩៧៩) បានបំផ្លាញប្រព័ន្ធសុខាភិបាល និងបង្កការប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តដល់អ្នករស់រានមានជីវិត ដែលផលប៉ះពាល់នេះបានឆ្លងរាលដាលដល់ជំនាន់កូនចៅ។ តាមការរាយការណ៍របស់អង្គការ Transcultural Psychosocial Organization (TPO) កម្ពុជាទើបតែចាប់ផ្តើមអភិវឌ្ឍន៍សេវាសុខភាពផ្លូវចិត្តយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

កត្តាសេដ្ឋកិច្ចមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើសុខភាពផ្លូវចិត្តយុវជន។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក (World Bank) ភាពក្រីក្រ និងវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ច បង្កើនហានិភ័យនៃបញ្ហាផ្លូវចិត្ត ដោយសារភាពតានតឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងកង្វះលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំ និងសេវាសុខភាព។ នៅកម្ពុជា យុវជនជាច្រើនប្រឈមនឹងសម្ពាធក្នុងការឈប់រៀនដើម្បីជួយរកប្រាក់ចំណូលគ្រួសារ ឬធ្វើចំណាកស្រុកទៅរកការងារនៅបរទេស ដែលអាចបង្កឱ្យមានភាពឯកា និងបាក់ស្បាតផ្លូវចិត្ត។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការមាក់ងាយ (stigma) ជុំវិញសុខភាពផ្លូវចិត្តនៅតែជារបាំងដ៏ធំនៅកម្ពុជា។ តាមការស្រាវជ្រាវរបស់ UNICEF ប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួននៅតែយល់ថាបញ្ហាផ្លូវចិត្តជាលទ្ធផលនៃអំពើបាបកម្ម ឬការបណ្ដាសា ដែលធ្វើឱ្យយុវជនមិនហ៊ានស្វែងរកជំនួយ។ ទំនៀមទម្លាប់សង្កត់សង្កិនអារម្មណ៍ (ដូចជា «កុំយំ» «កុំរអ៊ូរទាំ») ក៏រួមចំណែកធ្វើឱ្យយុវជនមិនចេះបង្ហាញពីបញ្ហាផ្លូវចិត្តរបស់ខ្លួនដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្ន សុខភាពផ្លូវចិត្តយុវជនកំពុងក្លាយជាប្រធានបទក្តៅនៅកម្ពុជា និងទូទាំងពិភពលោក។ ការរាតត្បាយនៃជំងឺកូវីដ-១៩ បានធ្វើឱ្យបញ្ហានេះកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដោយយុវជនជាច្រើនបាត់បង់ឱកាសសិក្សា និងការងារ និងជួបភាពឯកោក្នុងអំឡុងពេលបិទខ្ទប់។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC ថ្មីៗនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបាននិងកំពុងពង្រឹងសេវាប្រឹក្សាផ្លូវចិត្តនៅតាមសាលារៀន និងមន្ទីរពេទ្យបង្អែក។

ជាក់ស្តែង ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជាបានរាយការណ៍ពីការកើនឡើងនៃករណីប៉ុនប៉ងធ្វើអត្តឃាតក្នុងចំណោមយុវវ័យ ដែលជំរុញឱ្យមានយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយការយល់ដឹងជាសាធារណៈ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ដូចជា TikTok និង Facebook បានដើរតួនាទីទ្វេរដង៖ ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអំពីសុខភាពផ្លូវចិត្ត ប៉ុន្តែក៏បង្កើនបញ្ហាប្រៀបធៀបខ្លួនឯង និងការបៀតបៀនតាមអ៊ីនធឺណិតផងដែរ។ អង្គការយូនីសេហ្វ និងដៃគូក្នុងស្រុកកំពុងជំរុញកម្មវិធីអប់រំសុខភាពផ្លូវចិត្តនៅតាមគ្រឹះស្ថានសិក្សា ដើម្បីផ្តល់ឧបករណ៍ដល់យុវជនក្នុងការគ្រប់គ្រងស្ត្រេស និងស្វែងរកជំនួយទាន់ពេលវេលា។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់ដល់អនាគតយុវជនខ្មែរ ជាកម្លាំងស្នូលក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេស។ ការតាមដានការវិវឌ្ឍថ្មីៗ និងការបង្កើនការយល់ដឹង អាចជួយបន្ថយការមាក់ងាយ និងជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។