សារព័ត៌មាន DAP News និង Fresh News បានរាយការណ៍នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ ថា CGTN នៃរដ្ឋាភិបាលចិន បានបញ្ចប់ការស្ទង់មតិអន្តរជាតិមួយ និងបានបោះផ្សាយលទ្ធផល។ ការស្ទង់មតិនេះធ្វើឡើងពីខែមិថុនាដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ ដោយមានអ្នកចូលរួមផ្តល់បទសម្ភាសន៍ចំនួន ២ ៦៦៤ នាក់ មកពី ៦ ប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន គឺឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ថៃ វៀតណាម ហ្វីលីពីន និងសិង្ហបុរី។

តាម DAP News លទ្ធផលនៃការស្ទង់មតិបានបង្ហាញថា ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនយល់ថា ការជ្រៀតជ្រែករបស់មហាអំណាចក្រៅតំបន់ គឺជាកត្តាដ៏ចម្បងដែលបានបង្កភាពតានតឹងនៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ អ្នកចូលរួម ៨៤.៦% បានសម្តែងការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការដោះស្រាយជម្លោះដោយផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ ការសន្ទនា និងការពិគ្រោះពិភាក្សាដោយសន្តិវិធី។ ពួកគេជឿថា មានតែវិធីសន្តិភាពប៉ុណ្ណោះ ទើបអាចរក្សាស្ថិរភាពនិងសន្តិភាពយូរអង្វែងក្នុងតំបន់បាន។ ជាក់ស្តែង ការស្ទង់មតិនេះបានសង្ខេបថា ៖ «ជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង គួរតែត្រូវបានដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី និងដោយម្ចាស់ការ» ដែលបានក្លាយជាគំនិតឯកភាពរួមរបស់អ្នកផ្តល់បទសម្ភាសន៍។

ក្នុងចំណោមនោះ ៦៤.៣% បានចង្អុលបង្ហាញថា ឥទ្ធិពលជ្រៀតជ្រែកពីមហាអំណាចក្រៅតំបន់បានធ្វើឲ្យភាគីជម្លោះមួយចំនួនពឹងផ្អែកកាន់តែខ្លាំងលើការគាំទ្រពីបរទេស ជាជាងការដោះស្រាយតាមយន្តការក្នុងតំបន់។ ស្ថានភាពនេះបានធ្វើឲ្យសមត្ថភាពរបស់ប្រទេសក្នុងតំបន់ក្នុងការដោះស្រាយវិវាទដោយខ្លួនឯងត្រូវបានចុះខ្សោយ ហើយត្រូវបានមើលឃើញថាជាឧបសគ្គដ៏សំខាន់ចំពោះសន្តិភាពក្នុងតំបន់។

ជាងនេះទៅទៀត អ្នកឆ្លើយតប ៧៤.៤% បានព្រមានថា ប្រសិនបើការជ្រៀតជ្រែកជាបន្តបន្ទាប់ពីមហាអំណាចខាងក្រៅនៅតែបន្ត ភាពតានតឹងក្នុងតំបន់នឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង ដែលអាចបង្កហានិភ័យដល់ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ និងសន្តិសុខថាមពលសកល។

ការស្ទង់មតិនេះក៏បានរំលឹកឡើងវិញពីមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយបញ្ជាក់ថា នៅពេលណាដែលសិទ្ធិស្វ័យភាពក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាតំបន់ធ្លាក់ទៅក្នុងដៃប្រទេសក្រៅតំបន់ អ្នកទទួលរងគ្រោះដោយផ្ទាល់គឺប្រទេសនៅក្នុងតំបន់ មិនមែនអ្នកកកូរកកាយស្ថានការណ៍នោះទេ។ ហើយជារួម គំនិតឯកភាពរបស់អ្នកផ្តល់បទសម្ភាសន៍ទាំងអស់គឺ ប្រទេសអាស៊ានត្រូវតែក្តាប់សិទ្ធិគាំពារសន្តិភាព និងស្ថិរភាពនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងដោយខ្លួនឯង។

ដូច្នេះ ការស្ទង់មតិនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីមតិសាធារណៈក្នុងតំបន់ ដែលចង់ឃើញការដោះស្រាយជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូងប្រព្រឹត្តទៅដោយសន្តិវិធី និងដោយម្ចាស់ការរបស់បណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់ផ្ទាល់ ដោយគ្មានការជ្រៀតជ្រែកពីមហាអំណាចក្រៅភូមិភាគ។