KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់៥ តុលា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ៥ តុលា ២០២៦

១៩០៣៖ តុលាការជាន់ខ្ពស់អូស្ត្រាលីចាប់កំណើត ដោយ Griffith ជាប្រធានចៅក្រមដំបូង

នៅឆ្នាំ១៩០៣ លោក Samuel Griffith អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីរដ្ឋ Queensland បានក្លាយជាប្រធានចៅក្រមដំបូងរបស់អូស្ត្រាលី ខណៈលោក Edmund Barton និង Richard O'Connor បានក្លាយជាចៅក្រមរងដំបូងនៃតុលាការជាន់ខ្ពស់ ដែលនៅតែជាតុលាការកំពូលរបស់អូស្ត្រាលីរហូតមកទល់សព្វថ្ងៃ។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

Cover of 'Art in Australia' No.5, 1918
ប្រភព: Wikimedia Commons

នៅឆ្នាំ១៩០៣ តុលាការជាន់ខ្ពស់អូស្ត្រាលី (High Court of Australia) បានចាប់កំណើតជាផ្លូវការ បន្ទាប់ពីការបង្រួបបង្រួមអាណានិគមអូស្ត្រាលីជាសហព័ន្ធតែមួយកាលពីឆ្នាំ១៩០១។ លោក Samuel Griffith បានចូលកាន់តំណែងជាប្រធានចៅក្រមដំបូងគេរបស់អូស្ត្រាលី ខណៈលោក Edmund Barton និងលោក Richard O'Connor បានក្លាយជាចៅក្រមរង (Puisne Justice) ដំបូងគេ។ ពាក្យ Puisne Justice សំដៅលើចៅក្រមដែលមិនមែនជាប្រធានចៅក្រម។ តុលាការនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោមច្បាប់ Judiciary Act ឆ្នាំ១៩០៣។ មាត្រា ៧១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញអូស្ត្រាលី បានប្រគល់អំណាចតុលាការនៃសហព័ន្ធអូស្ត្រាលី (Commonwealth of Australia) ទៅឱ្យតុលាការនេះ។ ដូច្នេះ ចៅក្រមដំបូងរបស់តុលាការមានតែបីរូប៖ ប្រធានចៅក្រមមួយរូប និងចៅក្រមរងពីររូប។

តាមឯកសារយោង តុលាការជាន់ខ្ពស់គឺជាតុលាការកំពូលនៃប្រព័ន្ធច្បាប់អូស្ត្រាលី។ តុលាការនេះមានយុត្តាធិការដើម គឺអំណាចទទួលករណីដោយផ្ទាល់ និងយុត្តាធិការឧទ្ធរណ៍ គឺអំណាចពិនិត្យសាលក្រមពីតុលាការជាន់ទាប លើបញ្ហាដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងក្នុងច្បាប់បំពេញបន្ថែម។ ចាប់តាំងពីការអនុម័តច្បាប់ Australia Act ឆ្នាំ១៩៨៦ តុលាការនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាតុលាការជាន់ខ្ពស់បំផុតក្នុងឋានានុក្រមតុលាការរបស់អូស្ត្រាលី។ ដោយសារជាតុលាការកំពូល វាក៏ជាតុលាការចុងក្រោយសម្រាប់ការប្តឹងឧទ្ធរណ៍នៅក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់អូស្ត្រាលីផងដែរ។ ចំណែកតំណែងប្រធានចៅក្រមអូស្ត្រាលី គឺជាតំណែងចៅក្រមជាន់ខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងសហព័ន្ធអូស្ត្រាលី ហើយជាអ្នកដឹកនាំការងាររបស់តុលាការជាន់ខ្ពស់។

តាមជីវប្រវត្តិដែលចងក្រងដោយវិគីភីឌា លោក Samuel Griffith មិនមែនជាចៅក្រមដែលគ្មានប្រវត្តិនយោបាយនោះទេ។ លោកធ្លាប់បម្រើការជាប្រធានចៅក្រមនៃរដ្ឋ Queensland និងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរដ្ឋ Queensland ចំនួនពីរអាណត្តិ ព្រមទាំងបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការតាក់តែងរដ្ឋធម្មនុញ្ញអូស្ត្រាលី។ លោកកាន់តំណែងប្រធានចៅក្រមអូស្ត្រាលីពីឆ្នាំ១៩០៣ ដល់ឆ្នាំ១៩១៩ គឺជារយៈពេលជាងមួយទសវត្សរ៍កន្លះ។ ពោលគឺបុគ្គលដែលបានចូលរួមតាក់តែងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ក៏បានក្លាយជាអ្នកបកស្រាយច្បាប់កំពូលរបស់ប្រទេសតាំងពីដំបូង។

រីឯលោក Edmund Barton វិញ គឺជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងគេរបស់អូស្ត្រាលី ដោយកាន់តំណែងពីឆ្នាំ១៩០១ ដល់ឆ្នាំ១៩០៣ ក្នុងនាមជាមេដឹកនាំគណបក្ស Protectionist។ លោកបានលាលែងពីតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅឆ្នាំ១៩០៣ ដើម្បីក្លាយជាចៅក្រមស្ថាបនិកនៃតុលាការជាន់ខ្ពស់ ហើយបានបម្រើការនៅតុលាការនេះរហូតដល់លោកទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ១៩២០។ តាមឯកសារយោង លោកត្រូវបានចាត់ទុកជាបិតាស្ថាបនិករបស់អូស្ត្រាលី ជាមេដឹកនាំចម្បងក្នុងការបង្រួបបង្រួមអាណានិគមអូស្ត្រាលីឱ្យក្លាយជាសហព័ន្ធ និងជាអ្នកតាក់តែងរដ្ឋធម្មនុញ្ញម្នាក់។

ចំណែកលោក Richard Edward O'Connor វិញ តាមឯកសារយោង គឺជាអ្នកនយោបាយ និងជាចៅក្រមអូស្ត្រាលី ដែលបានក្លាយជាចៅក្រមរងដំបូងម្នាក់ រួមជាមួយលោក Barton។ ដូច្នេះ ចៅក្រមដំបូងទាំងបីរូបរបស់តុលាការជាន់ខ្ពស់ សុទ្ធតែធ្លាប់ឆ្លងកាត់ឆាកនយោបាយ និងជាផ្នែកនៃជំនាន់អ្នកស្ថាបនិកសហព័ន្ធអូស្ត្រាលី។ ការដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីម្នាក់លាលែងចេញពីតំណែងដើម្បីទៅបម្រើការជាចៅក្រមរង បង្ហាញថាតុលាការថ្មីនេះមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្ពស់ក្នុងក្រសែភ្នែកអ្នកស្ថាបនិកសហព័ន្ធ។

ចាប់ពីចំណុចចាប់ផ្តើមដ៏តូចនោះ តុលាការជាន់ខ្ពស់បានរីកធំឡើងតាមពេលវេលា។ បច្ចុប្បន្ន តុលាការនេះមានចៅក្រមចំនួនប្រាំពីររូប គឺប្រធានចៅក្រមមួយរូប និងចៅក្រមផ្សេងទៀតចំនួនប្រាំមួយរូប។ តាមបញ្ជីចៅក្រមរបស់តុលាការ គិតមកទល់ពេលនេះ មានចៅក្រមសរុប ៥៧ រូប ដែលធ្លាប់បម្រើការនៅតុលាការនេះ ចាប់តាំងពីការបង្កើតឡើងក្រោមច្បាប់ Judiciary Act ឆ្នាំ១៩០៣។ ចំនួននេះបង្ហាញថា ស្ថាប័នដែលចាប់ផ្តើមដោយចៅក្រមត្រឹមបីរូប បានក្លាយជាស្ថាប័នធំមួយដែលមានអាយុកាលជាងមួយសតវត្សរ៍។

កេរ្តិ៍ដំណែលនៃព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ១៩០៣ នៅតែបន្តរហូតមកទល់សព្វថ្ងៃ។ តំណែងប្រធានចៅក្រមអូស្ត្រាលី ដែលលោក Samuel Griffith បានកាន់ជាលើកដំបូងនោះ នៅតែជាតំណែងចៅក្រមជាន់ខ្ពស់បំផុតរបស់សហព័ន្ធអូស្ត្រាលី។ តំណែងនេះត្រូវបានផ្ទេរបន្តពីបុគ្គលម្នាក់ទៅបុគ្គលម្នាក់ ចាប់តាំងពីលោក Griffith រហូតដល់លោក Stephen Gageler ដែលជាអ្នកកាន់តំណែងបច្ចុប្បន្ន ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។

សម្រាប់សហព័ន្ធអូស្ត្រាលីដ៏ក្មេងខ្ចី ការបង្កើតតុលាការជាន់ខ្ពស់នៅឆ្នាំ១៩០៣ គឺជាជំហានសំខាន់បន្ទាប់ពីការបង្រួបបង្រួមអាណានិគមអូស្ត្រាលីជាសហព័ន្ធនៅឆ្នាំ១៩០១ និងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Barton។ ការបង្កើតតុលាការនេះបានផ្តល់ស្ថាប័នផ្ទាល់ខ្លួនឱ្យអំណាចតុលាការរបស់សហព័ន្ធ ហើយអ្នកដែលបានចូលរួមតាក់តែងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ក៏បានក្លាយជាអ្នកបកស្រាយច្បាប់កំពូលដំបូងគេផងដែរ។ រហូតមកទល់សព្វថ្ងៃ តុលាការជាន់ខ្ពស់នៅតែជាតុលាការកំពូលនៃប្រព័ន្ធច្បាប់អូស្ត្រាលី ដោយមានចៅក្រម ៥៧ រូបបានបម្រើការនៅទីនោះ គិតចាប់ពីលោក Samuel Griffith និងសហការីដំបូងរបស់លោក។

ប្រភពទាំងអស់ All 6 sources

  1. Wikipedia Samuel_Griffith ១ មករា ១៩០៣
  2. Wikipedia Chief_Justice_of_Australia ១ មករា ១៩០៣
  3. Wikipedia Edmund_Barton ១ មករា ១៩០៣
  4. Wikipedia Richard_Edward_O'Connor ១ មករា ១៩០៣
  5. Wikipedia List_of_justices_of_the_High_Court_of_Australia ១ មករា ១៩០៣
  6. Wikipedia High_Court_of_Australia ១ មករា ១៩០៣