ប្រធានបទ Topic
បញ្ញាសិប្បនិម្មិត
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) គឺជាសមត្ថភាពរបស់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រក្នុងការអនុវត្តភារកិច្ចដែលធម្មតាត្រូវការបញ្ញាមនុស្ស ដូចជាការរៀនសូត្រ ការវែកញែក ការដោះស្រាយបញ្ហា ការយល់ឃើញ និងការសម្រេចចិត្ត។ វាជាវិស័យស្រាវជ្រាវមួយនៅក្នុងវិស្វកម្ម គណិតវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រដែលអភិវឌ្ឍនិងសិក្សាវិធីសាស្ត្រនិងកម្មវិធីដែលអាចឱ្យម៉ាស៊ីនយល់ឃើញបរិស្ថាន និងប្រើប្រាស់ការរៀនសូត្រនិងបញ្ញាដើម្បីធ្វើសកម្មភាពដែលបង្កើនឱកាសក្នុងការសម្រេចគោលដៅ។
យោងតាម Wikipedia បច្ចេកវិទ្យា AI បានជ្រាបចូលទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ចាប់តាំងពីប្រព័ន្ធណែនាំនៅលើបណ្តាញសង្គម រហូតដល់រថយន្តស្វ័យប្រវត្តិ និងជំនួយការសំឡេង។ ឧទាហរណ៍ AI Overviews របស់ Google (រូបភាព) ប្រើ AI ដើម្បីបង្កើតសេចក្តីសង្ខេបលទ្ធផលស្វែងរក។ AI ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបច្ចេកវិទ្យាដែលនឹងកំណត់រូបរាងសតវត្សទី ២១។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
យោងតាម Wikipedia ការស្រាវជ្រាវនិងការអភិវឌ្ឍ AI គឺជាការប្រឹងប្រែងសកល។ មជ្ឈមណ្ឌលសំខាន់ៗរួមមាន Silicon Valley នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ទីក្រុងប៉េកាំងនិងសិនចិននៅចិន ក៏ដូចជាក្រុមស្រាវជ្រាវនៅអឺរ៉ុប (ចក្រភពអង់គ្លេស បារាំង អាល្លឺម៉ង់) ជប៉ុន និងកាណាដា។ ការអភិវឌ្ឍ AI ពឹងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្មជំនាញមកពីទូទាំងពិភពលោក និងទាញយកចំណេះដឹងពីវិស័យផ្សេងៗដូចជា គណិតវិទ្យា ចិត្តវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រប្រព័ន្ធប្រសាទ។
តាម Wikipedia តួអង្គសំខាន់ៗក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ AI រួមមានលោក Alan Turing ដែលបានស្នើសាកល្បង Turing នៅឆ្នាំ ១៩៥០ សម្រាប់វាស់ស្ទង់បញ្ញាម៉ាស៊ីន និងលោក John McCarthy ដែលបានបង្កើតពាក្យ “បញ្ញាសិប្បនិម្មិត” ក្នុងសិក្ខាសាលានៅឆ្នាំ ១៩៥៦។ អ្នកប្រាជ្ញសម័យទំនើបដូចជា Geoffrey Hinton, Yann LeCun និង Yoshua Bengio ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាបិតានៃ deep learning ហើយបានទទួលរង្វាន់ Turing ឆ្នាំ ២០១៨។ រ៉ូបូត Kismet (រូបភាព) ដែលត្រូវបានបង្កើតក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៩០ បង្ហាញពីការខិតខំដើម្បីធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនអាចយល់និងក្លែងធ្វើអារម្មណ៍មនុស្ស។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia គំនិតនៃម៉ាស៊ីនឆ្លាតវៃមានឫសគល់តាំងពីបុរាណ ប៉ុន្តែវិស័យបញ្ញាសិប្បនិម្មិតទំនើបបានចាប់កំណើតជាផ្លូវការនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០។ នៅឆ្នាំ ១៩៥៦ សិក្ខាសាលា Dartmouth ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយ John McCarthy, Marvin Minsky, Claude Shannon និងអ្នកដទៃ ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍បង្កើតវិស័យនេះ។ ក្នុងទសវត្សរ៍ដំបូង ការស្រាវជ្រាវបានផ្តោតលើការដោះស្រាយបញ្ហាបែបនិម្មិតរូប ប៉ុន្តែបានជួបការលំបាកនៅពេលប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាស្មុគស្មាញ។
វិស័យ AI បានឆ្លងកាត់ “រដូវរងារ AI” (AI winters) នៅទសវត្សរ៍ ១៩៧០ និង ១៩៨០ នៅពេលដែលការរំពឹងទុកខ្ពស់ពេកនាំឱ្យការផ្តល់មូលនិធិធ្លាក់ចុះ។ ទោះយ៉ាងណា ការរីកចម្រើនឡើងវិញបានកើតឡើងនៅចុងសតវត្សនេះ ជាមួយនឹងប្រព័ន្ធផ្អែកលើចំណេះដឹង (expert systems) និងការកើនឡើងនៃ machine learning។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៧ កម្មវិធី Deep Blue របស់ IBM បានយកឈ្នះម្ចាស់ជើងឯកអុកពិភពលោក Gary Kasparov ដែលបង្ហាញពីសក្តានុពលរបស់ AI ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញ។
ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១២ មក ភាពជឿនលឿននៃ deep learning បានធ្វើបដិវត្តន៍វិស័យនេះ។ តាម Wikipedia កម្មវិធី AlphaGo របស់ DeepMind បានយកឈ្នះអ្នកលេង Go ជើងឯក Lee Sedol ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយ។ បច្ចេកវិទ្យាដែលជំរុញដោយ AI ឥឡូវនេះរួមមានការបកប្រែភាសាភ្លាមៗ រថយន្តស្វ័យប្រវត្តិ និងគំរូភាសាធំៗដូចជា ChatGPT ជាដើម។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
យោងតាម Wikipedia សមត្ថភាពរបស់ AI ក្នុងការរៀនសូត្រ វែកញែក និងសម្រេចចិត្ត មានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំធេង។ AI ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងបង្កើនផលិតភាព បង្កើតឱកាសការងារថ្មីៗ ប៉ុន្តែក៏អាចជំនួសការងារមួយចំនួនផងដែរ។ ឧស្សាហកម្មដូចជាសុខាភិបាល ដឹកជញ្ជូន និងហិរញ្ញវត្ថុ កំពុងទទួលយក AI ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព។
នៅផ្នែកវប្បធម៌ ឥទ្ធិពលរបស់ AI អាចមើលឃើញតាមរយៈសិល្បៈ ភាពយន្ត និងអក្សរសាស្ត្រ។ តាម Wikipedia ស្នាដៃប្រឌិតវិទ្យាសាស្ត្រដូចជា The Terminator បានស្វែងយល់ថាតើ AI អាចមានគ្រោះថ្នាក់ឬអត់។ សិល្បៈតាមផ្លូវនៅ Tel Aviv (រូបភាព) ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយល់ដឹងរបស់សាធារណជនចំពោះបច្ចេកវិទ្យា ChatGPT។ លើសពីនេះ ការពិភាក្សាអំពីក្រមសីលធម៌ AI រួមមានបញ្ហាលំអៀង ភាពឯកជន និងការគ្រប់គ្រង ដែលទាំងនេះជាផ្នែកមួយនៃការសន្ទនាសកល។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងសហគមន៍ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស AI ជាប្រធានបទដែលមានសារៈសំខាន់កាន់តែខ្លាំងឡើង។ ការអភិវឌ្ឍ AI សកលមានផលប៉ះពាល់ដល់គ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃជីវិត តាំងពីរបៀបដែលយើងទទួលបានព័ត៌មាន រហូតដល់ឱកាសការងារនាពេលអនាគត។ ឧបករណ៍ AI ដូចជា ChatGPT អាចជួយឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរទទួលបានសេវាកម្មនិងព័ត៌មានតាមរបៀបថ្មី ទោះបីជាការប្រើប្រាស់ AI ជាភាសាខ្មែរនៅមានកម្រិតក៏ដោយ។
នៅឆ្នាំ ២០២៣ កិច្ចប្រជុំកំពូលសុវត្ថិភាព AI លើកដំបូងត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅចក្រភពអង់គ្លេស (រូបភាព) ដោយមានការចូលរួមពីប្រទេសជាង ២៨ យោងតាម Wikipedia ដើម្បីពិភាក្សាពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើការគ្រប់គ្រង AI។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់របស់ពិភពលោកចំពោះហានិភ័យនិងឱកាសរបស់ AI។ ការតាមដាននិន្នាការ AI គឺចាំបាច់សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាដើម្បីត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យានាពេលអនាគត។