ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សៀវភៅ "Alice's Adventures in Wonderland" គឺជាប្រលោមលោកកុមារជាភាសាអង់គ្លេស និពន្ធដោយ Lewis Carroll និងបោះពុម្ពដំបូងនៅឆ្នាំ១៨៦៥។ សាច់រឿងនិយាយពីក្មេងស្រីម្នាក់ឈ្មោះអាលីស ដែលបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងរូងទន្សាយ ហើយទៅដល់ពិភពអច្ឆរិយៈមួយដែលពោរពេញដោយសត្វនិយាយបាន និងតួអង្គចម្លែកៗ។ តួអង្គដែលគេចងចាំរួមមាន White Rabbit, Cheshire Cat, មហាក្សត្រីដួងចិត្ត និងសន្លឹកបៀដើរតួជាទាហាន។ ស្នាដៃនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកជាឧទាហរណ៍ដ៏ល្អនៃអក្សរសិល្ប៍ប្រភេទ "literary nonsense" ហើយត្រូវបានស្រឡាញ់ដោយអ្នកអានគ្រប់វ័យទូទាំងពិភពលោក។ វាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាស្នាដៃមួយដែលបំបែកក្របខណ្ឌនៃអក្សរសិល្ប៍កុមារបុរាណ ដោយសារតែការលេងពាក្យនិងតក្កវិជ្ជាចម្លែកៗដែលផ្ដល់ភាពសប្បាយរីករាយដល់អ្នកអាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

Wikipedia បានរាយការណ៍ថា អ្នកនិពន្ធ Lewis Carroll (កើតជា Charles Lutwidge Dodgson នៅឆ្នាំ១៨៣២) គឺជាគ្រូបង្រៀនគណិតវិទ្យានៅសកលវិទ្យាល័យ Oxford ក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស។ លោកបាននិពន្ធរឿងនេះឡើងដើម្បីកម្សាន្តចិត្តដល់ក្មេងស្រីម្នាក់ឈ្មោះ Alice Liddell និងបងប្អូនស្រីរបស់នាង។ Carroll ជាអ្នកនិពន្ធដែលមានទេពកោសល្យទាំងគណិតវិទ្យា និងនិទានកថា ដែលធ្វើឲ្យស្នាដៃនេះពោរពេញដោយហេតុផលកំប្លែង។ ចំពោះរូបភាពក្នុងសៀវភៅ វិចិត្រករ John Tenniel ដែលល្បីល្បាញជាប្រធានគំនូរជីវចលរបស់ទស្សនាវដ្តី Punch ត្រូវបានលោក Carroll ស្នើសុំឲ្យបង្កើតគំនូរ។ លោក Tenniel បានឆ្លាក់រូបឈើចំនួន ៤២ ផ្ទាំង សម្រាប់ការបោះពុម្ពលើកដំបូង ដែលជួយឲ្យសាច់រឿងកាន់តែរស់រវើកនិងគួរចងចាំ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ប្រវត្តិនៃការនិពន្ធនេះចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី ៤ កក្កដា ឆ្នាំ១៨៦២ នៅពេលដែល Carroll ជិះទូកជាមួយ Alice Liddell និងបងស្រីរបស់នាង ហើយបាននិទានរឿងនេះឲ្យពួកនាងស្ដាប់។ ក្រោយមក លោកបានសរសេររឿងនេះជាសាត្រាស្លឹករឹត ដែលមានគំនូរដោយដៃផ្ទាល់របស់គាត់ ហើយដាក់ចំណងជើងថា "Alice's Adventures Under Ground" នៅឆ្នាំ១៨៦៤។ សាត្រាស្លឹករឹតនេះបច្ចុប្បន្នរក្សាទុកនៅបណ្ណាល័យ British Library។

ការបោះពុម្ពជាផ្លូវការដោយក្រុមហ៊ុន Macmillan នៅទីក្រុងឡុងដ៍ ប្រទេសអង់គ្លេស ក្នុងឆ្នាំ១៨៦៥ បានទទួលការកោតសរសើរជាខ្លាំង។ សៀវភៅនេះមិនដែលឈប់បោះពុម្ពតាំងពីពេលនោះមក ហើយត្រូវបានបកប្រែទៅជាភាសារាប់សិបភាសានៅទូទាំងពិភពលោក។ ជោគជ័យនេះភាគច្រើនបានមកពីការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងនិទានកថាដ៏ចម្លែក និងរូបភាពដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ Tenniel ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាស្នាដៃមួយដែលមិនអាចបំភ្លេចបាន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ឥទ្ធិពលវប្បធម៌នៃ "Alice's Adventures in Wonderland" មានយ៉ាងទូលំទូលាយ។ ស្នាដៃនេះបានបំផុសឲ្យមានការសម្រួលជាល្ខោនតន្ត្រី West End ដោយតួសម្ដែង Maidie Andrews បានដើរតួជាអាលីសនៅដើមសតវត្សទី២០។ ខ្សែភាពយន្តដំបូងរបស់រឿងនេះត្រូវបានផលិតឡើងនៅឆ្នាំ១៩០៣។ នៅឆ្នាំ១៨៧៩ វិចិត្រករ George Dunlop Leslie បានគូរគំនូរ "Alice in Wonderland" ដែលបង្ហាញពីម្ដាយកំពុងអានសៀវភៅនេះឲ្យកូនស្ដាប់ ហើយត្រូវបានតាំងពិព័រណ៍នៅ Royal Academy of Arts។

នៅឆ្នាំ១៩០៧ ការរក្សាសិទ្ធិលើស្នាដៃនេះនៅចក្រភពអង់គ្លេសបានផុតកំណត់ ធ្វើឲ្យសាច់រឿងនេះស្ថិតក្នុងដែនសាធារណៈ។ ដោយសាររូបភាពដើមរបស់ Tenniel មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយរឿង ការចេញផ្សាយគំនូរថ្មីៗត្រូវបានអ្នករិះគន់អង់គ្លេសជំទាស់ខ្លះៗនៅពេលដំបូង។ ប៉ុន្តែយូរៗទៅ ស្នាដៃនេះបានក្លាយជាប្រភពនៃការបំផុសគំនិតមិនចេះចប់ ដូចជាការសម្ដែងរបាំបាឡេដោយក្រុម Kansas City Ballet ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ជាដើម។ ស្នាដៃនេះក៏បានលេចឡើងនៅក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយតាមរយៈតន្ត្រី ហ្គេម និងពិធីបុណ្យនានា ដែលបង្ហាញពីការស្រឡាញ់ដ៏យូរអង្វែង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ រឿង "Alice's Adventures in Wonderland" នៅតែជាស្នាដៃដែលមានឥទ្ធិពល និងពាក់ព័ន្ធជានិច្ចក្នុងវប្បធម៌សហសម័យ។ យោងតាម Wikipedia នៅឆ្នាំ២០១០ វិចិត្រករឌីជីថល David Revoy បានទទួលពានរង្វាន់ CG Choice Award សម្រាប់គំនូរឌីជីថលរបស់គាត់ "Alice in Wonderland" ដែលបញ្ជាក់ថារឿងនេះនៅតែបំផុសគំនិតសិល្បករជំនាន់ថ្មី។ ការសម្ដែងរបាំបាឡេដោយក្រុម Kansas City Ballet ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ក៏ជាភស្តុតាងមួយទៀតនៃការបន្តស្រឡាញ់និងសម្រួលស្នាដៃនេះ។

សម្រាប់ទស្សនិកជននៅកម្ពុជា រឿងអាលីសអាចជាផ្លូវមួយសម្រាប់ស្វែងយល់ពីអក្សរសិល្ប៍បុរាណពិភពលោក និងប្រធានបទទស្សនវិជ្ជាស្រាលៗដូចជា ការស្វែងរកអត្តសញ្ញាណ និងការចម្រើនវ័យជាដើម។ នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ការចែករំលែករូបភាព និងសម្រង់សម្ដីពីរឿងនេះនៅលើបណ្ដាញសង្គមបានធ្វើឲ្យមនុស្សជំនាន់ថ្មីស្គាល់វាកាន់តែច្រើន។