ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

រថយន្ត ឬអូតូម៉ូប៊ីល (automobile) គឺជាយានយន្តមួយប្រភេទដែលមានកង់។ តាមវិគីភីឌា និយមន័យភាគច្រើននៃរថយន្តចែងថា រថយន្តធ្វើដំណើរជាចម្បងនៅលើផ្លូវ អាចផ្ទុកមនុស្សពី ១ ទៅ ៨ នាក់ មានកង់បួន និងប្រើសម្រាប់ដឹកជញ្ជូនមនុស្សជាចម្បង ជាជាងការដឹកទំនិញ។

វិគីភីឌាបានឱ្យដឹងទៀតថា គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៥ មានរថយន្តជាង ១,៦ ពាន់លានគ្រឿងកំពុងប្រើប្រាស់នៅទូទាំងពិភពលោក។ ចំនួននេះបង្ហាញថា រថយន្តគឺជាយានយន្តដែលរីកសាយភាយខ្លាំងបំផុតមួយ ហើយមានឥទ្ធិពលទាំងលើការធ្វើដំណើរប្រចាំថ្ងៃ សេដ្ឋកិច្ច និងបរិស្ថាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

រថយន្តមានវត្តមាននៅទូទាំងពិភពលោក ហើយបានក្លាយជាមធ្យោបាយធ្វើដំណើរផ្ទាល់ខ្លួនដែលមនុស្សរាប់លាននាក់ប្រើប្រាស់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយសារវាអាចដឹកមនុស្សពី ១ ទៅ ៨ នាក់ក្នុងមួយគ្រឿង។ ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់រថយន្តយ៉ាងច្រើនក៏នាំមកនូវបញ្ហាសម្រាប់ទីក្រុង និងប្រជាជនផងដែរ។

តាមវិគីភីឌា ភាពកកស្ទះចរាចរណ៍គឺជាបញ្ហាមួយនៅក្នុងទីក្រុងធំៗជាច្រើន ដូចជានៅមហាវិថី Chang'an ក្នុងទីក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន។ ក្រៅពីនេះ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ក៏ជាហានិភ័យមួយចំពោះអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវ ដោយវិគីភីឌាបង្ហាញថា ការប៉ះទង្គិចគ្នាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរអាចបង្កឱ្យមានផលវិបាកធំធេង។

នៅតាមទីក្រុងមួយចំនួន ប្រព័ន្ធជួលកង់ក៏មានវត្តមានជាជម្រើសបន្ថែមផងដែរ។ តាមវិគីភីឌា ប្រព័ន្ធជួលកង់ Vélib' នៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង គឺជាប្រព័ន្ធជួលកង់ធំបំផុតនៅក្រៅប្រទេសចិន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការសាងសង់យានយន្តដែលដំណើរការដោយកម្លាំងម៉ាស៊ីនបានចាប់ផ្តើមតាំងពីយូរយារមកហើយ។ តាមវិគីភីឌា គ្រឿងម៉ាស៊ីនចំហាយទឹករបស់ Ferdinand Verbiest ត្រូវបានសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៦៧៨ ហើយរទេះចំហាយទឹករបស់ Cugnot ក្នុងឆ្នាំ ១៧៧១ ត្រូវបានរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរ Musée des Arts et Métiers ក្នុងទីក្រុងប៉ារីស។ ក្រោយមក រទេះចំហាយទឹករបស់ Frank Hills ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤០ បានបង្ហាញពីការបន្តអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាចំហាយទឹកសម្រាប់ការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវ។

ចំណុចរបត់ធំបំផុតបានកើតឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩។ តាមវិគីភីឌា លោក ខាល បេន (Carl Benz) ត្រូវបានចាត់ទុកជាអ្នកបង្កើតរថយន្តសម័យទំនើប ហើយរថយន្ត Patent-Motorwagen Nr. 2 របស់លោក ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៦ គឺជារថយន្តដំបូងគេដែលអាចប្រើប្រាស់បានជាក់ស្តែង។ បន្ទាប់មក រថយន្ត Benz Patent-Motorwagen Model 2 ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៨ បានក្លាយជារថយន្តដំបូងគេដែលត្រូវបានផលិតជាបន្តបន្ទាប់។

ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ បច្ចេកវិទ្យាអគ្គិសនីក៏បានលេចឡើងផងដែរ ដោយវិគីភីឌាកត់ត្រាថា រថយន្ត Flocken Elektrowagen ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៨ គឺជារថយន្តអគ្គិសនីបួនកង់ដំបូងគេ។ ចំណែកនៅសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ លោក Ransom E. Olds បានបង្កើតក្រុមហ៊ុន Olds Motor Vehicle Company (Oldsmobile) ក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៧។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការផលិត និងការលក់រថយន្តបានក្លាយជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃសេដ្ឋកិច្ចសម័យទំនើប។ តាមវិគីភីឌា រថយន្តត្រូវបានផ្គុំគ្រឿងនៅក្នុងរោងចក្រនានាជុំវិញពិភពលោក ដូចជាខ្សែសង្វាក់ផ្គុំរថយន្តរបស់ក្រុមហ៊ុន Ford Motor Company ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩២០ និងការផ្គុំរថយន្តនៅរោងចក្ររបស់ក្រុមហ៊ុន Geely នៅ Beilun ក្នុងទីក្រុងនីងបូ ប្រទេសចិន។

នៅផ្នែកវប្បធម៌វិញ រថយន្តបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សជាច្រើនលាននាក់ ដោយសារចំនួនរថយន្តដែលកំពុងប្រើប្រាស់នៅទូទាំងពិភពលោកមានជាង ១,៦ ពាន់លានគ្រឿង។ ការធ្វើដំណើរដោយរថយន្តផ្ទាល់ខ្លួនក៏បានក្លាយជាទម្លាប់ដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បញ្ហាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការបំពុលបរិស្ថានកំពុងជំរុញឱ្យវិស័យរថយន្តផ្តោតកាន់តែខ្លាំងលើបច្ចេកវិទ្យាថ្មី។ តាមវិគីភីឌា ឧស្ម័នផ្សែងចេញពីរថយន្តគឺជាប្រភេទមួយនៃការបំពុលបរិស្ថាន ហើយរថយន្តអគ្គិសនី ដូចជា Nissan Leaf គឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃទិសដៅថ្មីនេះ។

គួរកត់សម្គាល់ថា គំនិតរថយន្តអគ្គិសនីមិនមែនជារឿងថ្មីនោះទេ ព្រោះរថយន្តអគ្គិសនីបួនកង់ដំបូងគេ គឺរថយន្ត Flocken Elektrowagen បានលេចឡើងតាំងពីឆ្នាំ ១៨៨៨ មកម្ល៉េះ។ ក្រៅពីនេះ បច្ចេកវិទ្យារថយន្តគ្មានអ្នកបើកបរក៏កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍ផងដែរ ដោយតាមវិគីភីឌា រថយន្ត Volkswagen Passat ដែលបំពាក់ប្រព័ន្ធបញ្ជាបែបរ៉ូបូត និងបានបង្ហាញនៅសាកលវិទ្យាល័យ Stanford ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាឧទាហរណ៍នៃរថយន្តគ្មានអ្នកបើកបរ។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងតំបន់ ប្រធានបទស្តីពីរថយន្តពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ តាំងពីការធ្វើដំណើរទៅធ្វើការ រហូតដល់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញ និងសេវាកម្ម។ ការតាមដាននិន្នាការថ្មីៗ ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅរថយន្តអគ្គិសនី ការបំពុលខ្យល់ និងការកកស្ទះចរាចរណ៍នៅទីក្រុងធំៗ ក៏អាចជួយឱ្យអ្នកអានយល់កាន់តែច្បាស់អំពីអនាគតនៃការធ្វើដំណើរ។