ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

បាកដាត (Baghdad) គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំជាងគេនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។ យោងតាមវិគីភីឌា ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅលើច្រាំងទន្លេទីគ្រីស (Tigris) នៅតំបន់កណ្តាលនៃប្រទេស។ បាកដាតមានប្រជាជនប្រមាណ ៨ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតមួយនៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងនៅក្នុងពិភពអារ៉ាប់ ហើយមានចំនួន ២២% នៃប្រជាជនសរុបរបស់អ៊ីរ៉ាក់។ បាកដាតក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ និងពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងតំបន់ផងដែរ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ បាកដាតធ្លាប់ជារាជធានីនៃចក្រភពអាបាស៊ីដ (Abbasid Caliphate) និងជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ វិទ្យាសាស្ត្រ និងអប់រំដ៏អស្ចារ្យក្នុងសម័យយុគមាសនៃឥស្លាម។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា «ទីក្រុងនៃសន្តិភាព» (Madinat al-Salam) នាសម័យកាលនោះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា បាកដាតស្ថិតនៅតាមបណ្តោយដងទន្លេទីគ្រីស ដែលជាទន្លេដ៏សំខាន់នៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ ទន្លេនេះហូរកាត់កណ្តាលទីក្រុង ដោយបែងចែកវាជាពីរផ្នែកគឺ តំបន់ខាងកើត (Rusafa) និងខាងលិច (Karkh)។ បាកដាតមានអាកាសធាតុក្តៅហែងបែបវាលខ្សាច់ ដោយមានសីតុណ្ហភាពឡើងខ្ពស់ក្នុងរដូវក្តៅ។ ទីក្រុងនេះមានផ្ទៃដីសរុបប្រមាណ ៦៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងជាទីក្រុងដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់។ ប្រជាជនភាគច្រើនជាជនជាតិអារ៉ាប់ ប៉ុន្តែក៏មានជនជាតិភាគតិចចម្រុះដូចជា ឃឺដ តួកមែន និងអាស៊ីរី (Assyrians) ផងដែរ។ ដោយសារតែទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាចំណុចកណ្តាល បាកដាតបានដើរតួនាទីជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូន និងពាណិជ្ជកម្មតាំងពីបុរាណកាលមក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា បាកដាតត្រូវបានស្ថាបនាឡើងនៅឆ្នាំ ៧៦២ នៃគ.ស. ដោយកាលីពអាបាស៊ីដ អាល់ម៉ាន់ស៊ួរ (al-Mansur) ដើម្បីធ្វើជារាជធានីនៃចក្រភពអាបាស៊ីដ។ ទីក្រុងដំបូងត្រូវបានរចនាជាទម្រង់រង្វង់មូល ដែលគេហៅថា «ទីក្រុងមូល» (Round City) ជាមួយនឹងជញ្ជាំងការពារ និងវិមានកណ្តាល។ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី ៨ ដល់ទី ១៣ បាកដាតបានរីកចម្រើនជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម វប្បធម៌ និងការសិក្សាដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ នាសម័យនោះ បាកដាតមានស្ថាប័នអប់រំដូចជាសាលាមូស្តង់ស៊ីរីយ៉ា (Mustansiriyya Madrasa) ដែលបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១២២៧ និងបានរស់រានមានជីវិតពីការលុកលុយរបស់ម៉ុងហ្គោល។ ផ្សារ និងកន្លែងសាធារណៈដូចជា ខាន់មូរចាន់ (Khan Murjan) ដែលជាកន្លែងស្នាក់នៅសម្រាប់ក្រុមចរណ៍ពាណិជ្ជកម្ម ក៏បានបង្ហាញពីភាពរុងរឿងនៃទីក្រុងផងដែរ។

នៅឆ្នាំ ១២៥៨ កងទ័ពម៉ុងហ្គោលដឹកនាំដោយហ៊ូឡាហ្គួ (Hulegu) បានវាយលុក និងបំផ្លាញទីក្រុងយ៉ាងខ្លាំង ដែលនាំឱ្យសម័យយុគមាសនៃឥស្លាមត្រូវបញ្ចប់។ បន្ទាប់មក បាកដាតបានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភពពែក និងក្រោយមកចក្រភពអូតូម៉ង់ (Ottoman Empire) ពីសតវត្សរ៍ទី ១៦ រហូតដល់ដើមសតវត្សរ៍ទី ២០។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ អ៊ីរ៉ាក់បានក្លាយជាអាណាព្យាបាលរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយបាកដាតបានក្លាយជាធានីនៃរាជាណាចក្រអ៊ីរ៉ាក់នៅពេលទទួលឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៣២។ ក្នុងកំឡុងសតវត្សរ៍ទី ២០ ទីក្រុងបានឆ្លងកាត់សម័យទំនើបភាវូបនីយកម្ម និងជម្លោះជាច្រើន ប៉ុន្តែនៅតែរក្សាតួនាទីជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ និងវប្បធម៌របស់ប្រទេស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា បាកដាតគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ និងពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ទីក្រុងភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើវិស័យរដ្ឋាភិបាល ឧស្សាហកម្មប្រេងកាត និងសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ។ អគារធនាគារកណ្តាលអ៊ីរ៉ាក់ (Central Bank of Iraq Tower) ដែលកំពុងសាងសង់ និងរចនាដោយស្ថាបត្យករអ៊ីរ៉ាក់-អង់គ្លេស ហ្សាហា ហាឌីដ (Zaha Hadid) គឺជានិមិត្តរូបនៃការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចថ្មី។ ផ្លូវពាណិជ្ជកម្មសំខាន់ៗដូចជាវិថីអាល់រ៉ាស៊ីដ (Al-Rashid Street) ដែលបានក្លាយជាសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ចតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ និងវិថីអាប៊ូនួអាស (Abu Nuwas Street) ដែលគេស្គាល់ថាជាតំបន់កម្សាន្ត ក៏ដើរតួនាទីសំខាន់ផងដែរ។

ផ្នែកវប្បធម៌ បាកដាតមានបេតិកភណ្ឌដ៏សម្បូរបែប។ វិថីមូតាណាប់ប៊ី (Mutanabbi Street) គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលលក់សៀវភៅដ៏ល្បី ដែលដាក់ឈ្មោះតាមកវីអាបាស៊ីដដ៏ល្បីឈ្មោះ។ សារមន្ទីរជាតិអ៊ីរ៉ាក់ (Iraqi National Museum) រក្សាទុកវត្ថុបុរាណពីសម័យមេសូប៉ូតាមី និងជាកន្លែងទាក់ទាញសំខាន់សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវ និងទេសចរ។ ក្រៅពីនេះ ទីក្រុងនេះក៏មានសារមន្ទីរបាកដាត (Baghdadi Museum) ដែលបង្ហាញពីរបៀបរស់នៅបែបប្រពៃណី និងមានរោងមហោស្រព និងសាលប្រគុំតន្ត្រីដូចជាសាលប្រជុំបាកដាត (Baghdad Convention Center) ផងដែរ។ លើសពីនេះ បាកដាតជាទីក្រុងដែលមានសាសនាចម្រុះ ដោយមានវិហារអ៊ីស្លាមប្រវត្តិសាស្ត្រដូចជាវិហារអាល់ខូឡាហ្វា (Al-Khulafa Mosque) ដែលជាវិហារចំណាស់ជាងគេ ព្រះវិហារគ្រិស្តសាសនាដូចជាវិហារឡាតាំងសន្តយ៉ូសែប (St. Joseph Latin Cathedral) និងមេនឌីនៃសាសនាសាប៊ីអាន់ (Mandaean temple) ជាដើម ដែលបង្ហាញពីប្រវត្តិនៃការរួមរស់ជាមួយគ្នា។ សាកលវិទ្យាល័យធំៗដូចជាសាកលវិទ្យាល័យមូស្តង់ស៊ីរីយ៉ា (Mustansiriyah University) ដែលបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៦៣ និងសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិកនៅបាកដាត (American University of Baghdad) ក៏ជាផ្នែកមួយនៃទិដ្ឋភាពអប់រំទំនើបរបស់ទីក្រុងផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន បាកដាតកំពុងស្ថិតក្នុងដំណើរការកសាងឡើងវិញ និងអភិវឌ្ឍន៍ បន្ទាប់ពីបានទទួលរងការបំផ្លិចបំផ្លាញពីជម្លោះ និងអស្ថេរភាពនយោបាយក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍កន្លងមក។ យោងតាមវិគីភីឌា បាកដាតនៅតែជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់របស់អ៊ីរ៉ាក់។ គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីៗដូចជាផ្លូវហាយវ៉េ និងអគារទំនើប រួមទាំងការស្តារតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រឡើងវិញ (ដូចនៅផ្លូវបាហាឡា Bahallah) បង្ហាញពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការធ្វើទំនើបភាវូបនីយកម្ម និងថែរក្សាបេតិកភណ្ឌ។ ទោះយ៉ាងណា បញ្ហាសន្តិសុខ និងភាពមិនច្បាស់លាស់ផ្នែកនយោបាយនៅតែជាឧបសគ្គធំៗ។

សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse បាកដាតគឺជាទីក្រុងដែលមានប្រវត្តិយូរលង់ និងមានសារសំខាន់ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក។ ក្នុងនាមជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ការវិវឌ្ឍន៍នានានៅបាកដាតអាចជះឥទ្ធិពលដល់ទីផ្សារថាមពល និងសន្តិសុខអន្តរជាតិ ដែលពាក់ព័ន្ធដោយប្រយោលដល់ប្រទេសកម្ពុជា។