ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់បាល់កង់ គឺជាតំបន់មួយស្ថិតនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃទ្វីបអឺរ៉ុប។ តាមវីគីភីឌា តំបន់នេះគ្របដណ្ដប់លើឧបទ្វីបបាល់កង់ និងអាចរាប់បញ្ចូលផ្នែកខ្លះនៃអឺរ៉ុបភាគអាគ្នេយ៍ ភាគខាងត្បូង ភាគកណ្តាល និងភាគខាងកើត។ អត្តសញ្ញាណ និងការបែកបាក់ផ្នែកនយោបាយរបស់បាល់កង់ បានកើតឡើងពីប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ច្របូកច្របល់ ជាពិសេសសម័យកាលនៃការប៉ះទង្គិចជាមួយចក្រភពអូតូម៉ង់ និងការគ្រប់គ្រងរបស់វាអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សរ៍។

ភូមិសាស្ត្រដែលពោរពេញដោយជួរភ្នំជាច្រើន ដូចជាជួរភ្នំឌីណារិក (Dinaric Alps) ភ្នំពីនដូស (Pindus) និងភ្នំបាល់កង់ (Balkan Mountains) បានបង្កើតឱ្យមានភាពដាច់ស្រយាលរវាងសហគមន៍នានា និងជំរុញឱ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍អត្តសញ្ញាណជាតិ និងវប្បធម៌ផ្សេងៗគ្នា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់បាល់កង់មានទីតាំងភូមិសាស្ត្រឆ្លងកាត់ផ្លូវដ៏សំខាន់រវាងអឺរ៉ុប និងអាស៊ី ដែលបង្កើតឱ្យវាក្លាយជាចំណុចប្រសព្វនៃអរិយធម៌ផ្សេងៗ។ ភូមិសាស្ត្រដែលពោរពេញដោយភ្នំ វាលទំនាប និងឆ្នេរសមុទ្របាននាំឱ្យមានការរស់នៅរបស់ក្រុមជនជាតិជាច្រើនដែលមានភាសា សាសនា និងវប្បធម៌ផ្សេងៗគ្នា ដូចជាជនជាតិអាល់បានី ស៊ែប៊ី ក្រូអាត បូស្នីយ៉ាក ក្រិក ប៊ុលហ្គារី រូម៉ានី ម៉ុងតេណេហ្គ្រោ និងតួកគីជាដើម។

តាមវីគីភីឌា ឥទ្ធិពលភាសានៅតំបន់នេះត្រូវបានបែងចែកដោយខ្សែបន្ទាត់ជីរ៉េឆេក (Jireček Line) ដែលញែកតំបន់ប្រើប្រាស់ភាសាឡាតាំងនៅភាគខាងជើង ពីតំបន់ប្រើប្រាស់ភាសាក្រិកនៅភាគខាងត្បូង មុនពេលមានការលុកលុយរបស់ពួកស្លាវ។ ព្រមជាមួយនេះ ឥទ្ធិពលចក្រភពអូតូម៉ង់បាននាំមកនូវសាសនាអ៊ីស្លាមចូលមកក្នុងតំបន់ បង្កើនភាពចម្រុះផ្នែកសាសនាបន្ថែមទៀត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃតំបន់បាល់កង់បានចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ។ តាមវីគីភីឌា តំបន់នេះមានការតាំងទីលំនៅនៅឡេប៉ែនស្គីវៀ (Lepenski Vir) នាប្រទេសស៊ែប៊ីបច្ចុប្បន្ន និងកំណប់ទ្រព្យវ៉ាណា (Varna) នៅប៊ុលហ្គារី ដែលបានបន្សល់ទុកគ្រឿងអលង្ការមាសដែលចាស់ជាងគេបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ប្រជាជននៅសម័យបុរាណរួមមានពួកថ្រាសៀន (Thracians) និងអ៊ីលលីរី (Illyrians) ព្រមទាំងអាណានិគមក្រិកនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ដូចកំណប់ទ្រព្យថ្រាសៀនពីសតវត្សរ៍ទី ៤-៣ មុនគ.ស ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីកម្រិតសិប្បកម្មខ្ពស់។

ក្រោយមក ចក្រភពរ៉ូមបានកាន់កាប់តំបន់នេះ ហើយបន្ទាប់ពីការបែងចែកចក្រភព បាល់កង់បានស្ថិតនៅក្រោមចក្រភពរ៉ូមខាងកើត ឬចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន។ ការលុកលុយរបស់ពួកស្លាវនៅសតវត្សរ៍ទី ៦ និង ៧ បានផ្លាស់ប្តូរសមាសភាពប្រជាជន និងនាំទៅដល់ការបង្កើតនគរស្លាវ ដូចជាចក្រភពប៊ុលហ្គារីទីមួយក្រោមព្រះរាជាស៊ីមេអុងទី ១ (Simeon I)។ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៤ ចក្រភពអូតូម៉ង់បានចាប់ផ្តើមពង្រីកខ្លួនចូលក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប ដោយដណ្តើមបានក្រុងកុងស្តង់ទីណូបនៅឆ្នាំ ១៤៥៣ និងគ្រប់គ្រងតំបន់បាល់កង់ស្ទើរទាំងអស់អស់រយៈពេលប្រមាណ ៤ សតវត្សរ៍។

នៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ ចលនាជាតិនិយមបានកើតមាន ហើយរដ្ឋនានាបានទទួលឯករាជ្យបន្តិចម្តងៗ។ តាមវីគីភីឌា សន្និបាតប៊ែរឡាំង (Congress of Berlin) នៅឆ្នាំ ១៨៧៨ បានគូសព្រំដែនថ្មីដែលបង្កភាពតានតឹងបន្ថែម។ សង្គ្រាមបាល់កង់ និងសង្គ្រាមលោកទាំងពីរបានផ្លាស់ប្តូរផែនទីនយោបាយជាច្រើនដង។ ក្រោយសង្គ្រាម សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមយូហ្គោស្លាវីត្រូវបានបង្កើត ប៉ុន្តែវាបានបែកបាក់ជាមួយសង្គ្រាមស៊ីវិលក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ដោយបន្សល់នូវជម្លោះជនជាតិដែលនៅបន្តរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចនៃតំបន់បាល់កង់មានភាពចម្រុះ ចាប់ពីកសិកម្ម ឧស្សាហកម្មរុករករ៉ែ រហូតដល់ទេសចរណ៍។ តំបន់នេះសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិ ហើយការធ្វើពាណិជ្ជកម្មបានដើរតួនាទីសំខាន់តាំងពីសម័យបុរាណ ដូចបានឃើញតាមរយៈកំណប់ទ្រព្យថ្រាសៀន (Panagyurishte) ដែលបង្ហាញពីជំនាញសិប្បកម្មខ្ពស់ និងភាពរុងរឿង។ បច្ចុប្បន្ន វិស័យទេសចរណ៍មានការកើនឡើង ដោយមានភ្ញៀវទេសចរចាប់អារម្មណ៍លើឆ្នេរសមុទ្រអាឌ្រាទិក តំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងប្រាសាទបុរាណជាច្រើន។

វប្បធម៌នៅបាល់កង់គឺជាការលាយឡំនៃឥទ្ធិពលពីចក្រភពរ៉ូម ប៊ីហ្សង់ទីន អូតូម៉ង់ និងស្លាវ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងក្នុងស្ថាបត្យកម្ម តន្ត្រី សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណី និងម្ហូបអាហារ។ ភាសាក៏ជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃអត្តសញ្ញាណ ដោយមានភាសាដូចជាប៊ុលហ្គារី ស៊ែប៊ី ក្រិក អាល់បានី តួកគី និងរ៉ូម៉ានីត្រូវបាននិយាយនៅទូទាំងតំបន់។ តាមវីគីភីឌា សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីនៅប្រហែលឆ្នាំ ១៩០៥ បានបង្ហាញពីភាពខុសគ្នានៃគ្រឿងតុបតែងខ្លួនតាមក្រុមជនជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់បាល់កង់នៅតែជាចំណុចប្រសព្វនៃផលប្រយោជន៍ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ដោយសារទីតាំងរបស់វានៅចន្លោះអឺរ៉ុប អាស៊ី និងមជ្ឈិមបូព៌ា។ កិច្ចពិភាក្សាអំពីការរួបរួមអឺរ៉ុប និងការចូលជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបនៃបណ្តាប្រទេសនៅបាល់កង់ខាងលិច ដូចជាស៊ែប៊ី អាល់បានី បូស្នី និងម៉ុងតេណេហ្គ្រោ គឺជាប្រធានបទក្តៅក្រហាយ។ បញ្ហាព្រំដែន ជនជាតិភាគតិច និងការផ្សះផ្សាក្រោយជម្លោះនៅតែបន្តជាឧបសគ្គសម្រាប់ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។

តាមវីគីភីឌា ប្រវត្តិនយោបាយរបស់បាល់កង់ត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈចលនភាពផែនទី (Animation) ដែលបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរព្រំដែនឥតឈប់ឈរពីឆ្នាំ ១៨០០ ដល់ ២០០៨។ សព្វថ្ងៃ អ្នកអានកម្ពុជាអាចសង្កេតឃើញភាពស្រដៀងគ្នាខ្លះរវាងការបែកបាក់ក្នុងតំបន់បាល់កង់ និងបញ្ហានយោបាយនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទាក់ទងនឹងភាពចម្រុះជនជាតិ ការប្រកួតប្រជែងឥទ្ធិពលមហាអំណាច និងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកសាងសន្តិភាពនៅក្នុងសហគមន៍អាស៊ាន។ ការតាមដានព្រឹត្តិការណ៍នៅបាល់កង់អាចផ្តល់មេរៀនសំខាន់ៗសម្រាប់ការយល់ដឹងអំពីការដោះស្រាយជម្លោះ និងការផ្សះផ្សាជាតិ។