ចង្វាក់ខ្មែរ
ប្រធានបទ

តំបន់បាល់កង់

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ផែនទីភូមិសាស្ត្រឧបទ្វីបបាល់កង់ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia តំបន់បាល់កង់ (Balkans) គឺជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រមួយដែលស្ថិតនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយជារឿយៗត្រូវបានសំដៅថាជាឧបទ្វីបបាល់កង់។ ឈ្មោះនេះបានមកពីជួរភ្នំបាល់កង់ (Balkan Mountains) ដែលលាតសន្ធឹងពាសពេញប្រទេសប៊ុលហ្គារី។ ឧបទ្វីបនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់សមុទ្រ Adriatic នៅភាគពាយព្យ សមុទ្រ Ionian នៅភាគនិរតី សមុទ្រ Aegean នៅភាគខាងត្បូង ច្រកសមុទ្រតួកគី (Turkish straits) នៅភាគខាងកើត និងសមុទ្រខ្មៅនៅភាគឦសាន។ ព្រំប្រទល់ភាគខាងជើងមិនមានការកំណត់ច្បាស់លាស់ឡើយ។ តាមឯកសារដដែល ចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃតំបន់បាល់កង់គឺភ្នំ Musala ដែលមានកម្ពស់ ២៩២៥ ម៉ែត្រ ស្ថិតនៅក្នុងជួរភ្នំ Rila ក្នុងប្រទេសប៊ុលហ្គារី។ តំបន់នេះមានសារៈសំខាន់ដោយសារទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រ ភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ស្មុគស្មាញរបស់វា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ផែនទីក្រុមជនជាតិនៅតំបន់បាល់កង់ (ឆ្នាំ ១៩៩២) ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ផ្ទៃដីនៃតំបន់បាល់កង់មានភាពចម្រុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដោយមានភ្នំខ្ពស់ៗ ព្រៃធម្មជាតិ និងបឹងធំៗ។ ភ្នំ Rila គឺជាជួរភ្នំខ្ពស់បំផុត ហើយបឹង Skadar ជាបឹងដ៏ធំបំផុតនៅតំបន់នេះ និងនៅភាគខាងត្បូងនៃទ្វីបអឺរ៉ុប។ ឧទ្យានជាតិ Sutjeska មានព្រៃ Perućica ដែលជាព្រៃធម្មជាតិធំជាងគេបង្អស់មួយដែលនៅសេសសល់ក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប។ ចំពោះប្រជាជនវិញ តាមទិន្នន័យដែលបានចងក្រងដោយ Wikipedia តំបន់នេះជាទីជម្រកនៃក្រុមជនជាតិជាច្រើន រួមមាន ប្រជាជនស្លាវ (ស៊ែប ក្រូអាត បូស្នៀ ប៊ុលហ្គារី ម៉ាសេដូនី) អាល់បានី ក្រិក តួកគី និងវ៉ាឡាក់ (Vlachs) ជាដើម។ ខ្សែ Jireček ដែលជាខ្សែបំបែកឥទ្ធិពលភាសាឡាតាំង និងភាសាក្រិក ក៏ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់នេះដែរ។ ផែនទីជនជាតិឆ្នាំ ១៩៩២ (រូបភាពខាងលើ) បង្ហាញពីការចែកចាយក្រុមជនជាតិសំខាន់ៗ។ បណ្តាប្រទេសដែលជាធម្មតាត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងតំបន់បាល់កង់រួមមាន អាល់បានី បូស្នីនិងហឺហ្សេហ្គូវីណា ប៊ុលហ្គារី ក្រូអាស៊ី ក្រិក កូសូវ៉ូ ម៉ុងតេនីក្រូ ម៉ាសេដូនីខាងជើង រូម៉ានី ស៊ែប៊ី ស្លូវេនី និងមួយផ្នែកនៃប្រទេសតួកគី។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តំបន់បាល់កង់ក្នុងឆ្នាំ ៨៥០ នៃគ.ស. ប្រភព: Wikipedia

តាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការចងក្រងរបស់ Wikipedia តំបន់បាល់កង់មានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរលង់ និងស្មុគស្មាញ។ ក្នុងសម័យចក្រភពរ៉ូម តំបន់នេះបានបន្សល់ទុកនូវស្ថាបត្យកម្មសំខាន់ៗ ដូចជា ល្ខោន Pula Arena នៅក្រូអាស៊ី (ជាល្ខោនរ៉ូមតែមួយគត់ដែលនៅសេសសល់ និងមានប៉មបួនជ្រុង) និងវិមាន Felix Romuliana នៅស៊ែប៊ី ដែលជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់យូណេស្កូ។ ក្រោយមក ក្រោមចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន (Byzantine) វិហារ Hagia Sophia ត្រូវបានសាងសង់នៅសតវត្សទី ៦ នៃគ.ស. នៅក្រុងកុងស្តង់ទីណូប (ឥឡូវអ៊ីស្តង់ប៊ុល) ដែលដើមឡើយជាវិហារគ្រិស្តអូស្សូដក់ ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាវិហារឥស្លាម និងសារមន្ទីរ។ នៅសម័យកណ្ដាល បន្ទាយ Golubac ត្រូវបានកសាងក្នុងសតវត្សទី ១៤ ដើម្បីត្រួតមើលច្រកយុទ្ធសាស្ត្រ Iron Gates ។ ចាប់ពីសតវត្សទី ១៤ រហូតដល់ដើមសតវត្សទី ២០ តំបន់នេះភាគច្រើនស្ថិតក្រោមអាណាចក្រអូតូម៉ង់ ដែលបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមវប្បធម៌ និងសាសនាយ៉ាងជ្រៅ។ នៅសតវត្សទី ១៩ ចលនាជាតិនិយមបានផ្ទុះឡើង ហើយសង្គ្រាមបាល់កង់ ព្រមទាំងសង្គ្រាមលោកទាំងពីរលើក បានធ្វើឱ្យផែនទីនយោបាយផ្លាស់ប្តូរជាច្រើន។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ រដ្ឋយូហ្គោស្លាវីត្រូវបានបង្កើត ប៉ុន្តែបានដួលរលំយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៩០ ក្នុងជម្លោះប្រដាប់អាវុធដ៏សាហាវ ដែលនាំឱ្យមានរដ្ឋឯករាជ្យថ្មីៗ ដូចបង្ហាញក្នុងផែនទីឆ្នាំ ២០០៨។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ទិដ្ឋភាពទីក្រុង Dubrovnik នៅក្រូអាស៊ី ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមការវិភាគរបស់ Wikipedia វិស័យទេសចរណ៍គឺជាកត្តាជំរុញសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនក្នុងតំបន់បាល់កង់។ ទីក្រុង Dubrovnik នៅក្រូអាស៊ី គឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ល្បីល្បាញ ហើយវិស័យនេះរួមចំណែកយ៉ាងច្រើនដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ រមណីយដ្ឋាន Sveti Stefan នៅម៉ុងតេនីក្រូ ក៏ជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ធំមួយដែរ។ នៅប្រទេសក្រិក តំបន់ Parga បង្ហាញពីតួនាទីសំខាន់នៃវិស័យទេសចរណ៍។ ម្យ៉ាងទៀត Andrićgrad និងស្ពាន Mehmed Paša Sokolović នៅបូស្នីកំពុងក្លាយជាតំបន់ទេសចរណ៍ដែលរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ចំពោះប្រទេសស៊ែប៊ី ទីក្រុង Belgrade មិនត្រឹមជារដ្ឋធានីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មដ៏សំខាន់មួយដែលរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ តំបន់អឺរ៉ុបនៃទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល ក៏មានតួនាទីសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រទេសតួកគីដែរ។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ តំបន់បាល់កង់គឺជាចំណុចប្រសព្វនៃអរិយធម៌ និងសាសនាផ្សេងៗ។ តាមផែនទីសាសនាដែលចងក្រងដោយ Wikipedia គេឃើញមានគ្រិស្តអូស្សូដក់ (ភាគច្រើននៅស៊ែប៊ី ក្រិក ប៊ុលហ្គារី) គ្រិស្តកាតូលិក (ក្រូអាស៊ី ស្លូវេនី) និងសាសនាឥស្លាម (បូស្នី អាល់បានី កូសូវ៉ូ) រួមរស់ជាមួយគ្នា។ ភាសាក៏មានភាពសម្បូរបែបដូចគ្នា ដោយរួមមានភាសាស្លាវ ភាសាអាល់បានី ភាសាក្រិក ភាសាទួរគី និងភាសារ៉ូម៉ាំង ជាដើម។ ភាពចម្រុះនេះបានធ្វើឱ្យតំបន់បាល់កង់ក្លាយជាតំបន់ដែលមានបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏មានតម្លៃ ប៉ុន្តែក៏ជាប្រភពនៃភាពតានតឹងនានាផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

រដ្ឋនានានៅលើអតីតទឹកដីយូហ្គោស្លាវី ឆ្នាំ ២០០៨ ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន តំបន់បាល់កង់កំពុងស្ថិតក្នុងដំណើរការសមាហរណកម្មជាមួយសហភាពអឺរ៉ុប និងសហគមន៍អន្តរជាតិ។ យោងតាមទិន្នន័យរបស់ Wikipedia តាមរយៈផែនទីស្ថិរភាពនានា ប្រទេសដូចជា ក្រូអាស៊ី ស្លូវេនី ក្រិក ប៊ុលហ្គារី និងរូម៉ានី បានចូលជាសមាជិក EU រួចហើយ ខណៈប្រទេសផ្សេងទៀតកំពុងស្ថិតក្នុងដំណើរការចរចា (អាល់បានី ម៉ាសេដូនីខាងជើង ម៉ុងតេនីក្រូ ស៊ែប៊ី តួកគី) ហើយប្រទេសខ្លះជាបេក្ខភាពមិនទាន់បានចរចា (បូស្នី កូសូវ៉ូ)។ កិច្ចព្រមព្រៀងសហប្រតិបត្តិការតំបន់ដូចជា Stability Pact, SECI និង BSEC បានជួយជំរុញស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍ។ ទោះយ៉ាងនេះក្ដី បញ្ហាប្រឈមដូចជា ភាពតានតឹងជនជាតិ បញ្ហាកូសូវ៉ូ និងផលប៉ះពាល់ពីជម្លោះនានានៅតែបន្តកើតមាន។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse បទពិសោធន៍របស់តំបន់បាល់កង់ក្នុងការកសាងសន្តិភាពក្រោយជម្លោះ និងការធ្វើសមាហរណកម្មតំបន់ អាចផ្តល់ជាមេរៀនដ៏មានប្រយោជន៍សម្រាប់តំបន់ផ្សេងទៀតនៅលើពិភពលោក រួមទាំងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

មិនទាន់មានអត្ថបទទេ។