ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

បារ៉ុក (Baroque) គឺជារចនាបថសិល្បៈលោកខាងលិចមួយ ដែលរីកដុះដាលចាប់ពីដើមសតវត្សរ៍ទី១៧ រហូតដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៨ (ប្រហែលឆ្នាំ១៦០០ ដល់ ១៧៥០) ។ តាម Wikipedia ពាក្យថាបារ៉ុកអាចមានប្រភពពីពាក្យព័រទុយហ្គាល់ "barroco" ដែលមានន័យថាគុជខ្យងមានរូបរាងមិនទៀងទាត់ ។ រចនាបថនេះបានគ្របដណ្តប់លើសិល្បៈជាច្រើនផ្នែក រួមមានស្ថាបត្យកម្ម តន្ត្រី គំនូរ របាំ កំណាព្យ និងសិល្បៈតុបតែងដទៃទៀត ។ លក្ខណៈសម្គាល់របស់បារ៉ុកគឺភាពអស្ចារ្យ ភាពរំជួលចិត្ត ចលនា និងការតុបតែងយ៉ាងប្រណីត ។ បច្ចេកទេសប្រើពន្លឺនិងស្រមោល (chiaroscuro) ត្រូវបានប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយដើម្បីបង្កើតភាពស៊ីជម្រៅនិងអារម្មណ៍ខ្លាំងក្លា ។ មិនដូចរចនាបថ Renaissance ដែលមានភាពស្ងប់ស្ងាត់និងតុល្យភាព បារ៉ុកសង្កត់ធ្ងន់លើភាពខ្លាំង ក្បាច់វិលកោង និងការបង្ហាញអារម្មណ៍ហួសហេតុ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

រចនាបថបារ៉ុកមានកំណើតនៅទីក្រុងរ៉ូម ប្រទេសអ៊ីតាលី នៅជុំវិញឆ្នាំ១៦០០ ហើយបានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សទៅទូទាំងទ្វីបអឺរ៉ុប ។ វាបានរីកចម្រើនជាពិសេសនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសកាតូលិកដូចជា អេស្ប៉ាញ ព័រទុយហ្គាល់ បារាំង និងអូទ្រីស ព្រមទាំងតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ។ តាម Wikipedia សិល្បៈបារ៉ុកក៏មានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសប្រូតេស្តង់មួយចំនួនដែរ ដូចជាហូឡង់ និងភាគខាងជើងអាល្លឺម៉ង់ ។ ទីក្រុងសំខាន់ៗដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសិល្បៈបារ៉ុករួមមាន រ៉ូម ប៉ារីស វីយែន ម៉ាឌ្រីដ និងឡុងដ៍ ។ សិល្បករល្បីៗដែលបានបន្សល់ទុកស្នាដៃក្នុងរចនាបថនេះមានដូចជា ជាងចម្លាក់ Gian Lorenzo Bernini, ស្ថាបត្យករ Francesco Borromini, វិចិត្រករ Caravaggio, Peter Paul Rubens, Rembrandt, Diego Velázquez និងអ្នកនិពន្ធតន្ត្រី Johann Sebastian Bach និង Antonio Vivaldi ។ ពួកគេភាគច្រើនធ្វើការក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់វិហារកាតូលិក ឬរាជវាំង ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

បារ៉ុកបានលេចឡើងបន្ទាប់ពីរចនាបថ Renaissance និង Mannerism ហើយជាអ្នកត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ Rococo និង Neoclassical នៅសតវត្សរ៍ក្រោយ ។ តាម Wikipedia កត្តាជំរុញដ៏ចម្បងគឺការឆ្លើយតបទៅនឹងកំណែទម្រង់ប្រូតេស្តង់ (Protestant Reformation) ដែលបាននាំឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងខាងសាសនា ។ វិហារកាតូលិក តាមរយៈក្រុមប្រឹក្សា Trent បានប្រកាសថាសិល្បៈគួរបម្រើជាឧបករណ៍ផ្សព្វផ្សាយសាសនា ហើយគួរមានលក្ខណៈសាមញ្ញងាយយល់ ប៉ុន្តែមានឥទ្ធិពលផ្លូវចិត្ត ។ ដូច្នេះ ស្ថាបត្យកម្ម និងសិល្បៈបារ៉ុកត្រូវបានប្រើដើម្បីទាក់ទាញអារម្មណ៍អ្នកស្មោះស្ម័គ្រ និងពង្រឹងជំនឿកាតូលិកក្នុងចំណោមប្រជាជន ។ នៅផ្នែកនយោបាយ រចនាបថបារ៉ុកត្រូវបានស្តេចផ្ដាច់ការប្រើដើម្បីបង្ហាញអំណាច និងភាពអស្ចារ្យ ។ ព្រះរាជាដូចជា Louis XIV នៃប្រទេសបារាំង បានកសាងវិមានវ៉េរសៃ (Versailles) ដែលជាស្នាដៃឯកនៃស្ថាបត្យកម្ម សិល្បៈ និងសួនច្បារបែបបារ៉ុក ។ នៅក្នុងតន្ត្រី រចនាបថបារ៉ុកបានបង្កើតទម្រង់ថ្មីៗដូចជា ល្ខោនអូប៉េរ៉ា (opera) ដែលរួមបញ្ចូលតន្ត្រី កំណាព្យ និងល្ខោន ។ អ្នកនិពន្ធតន្ត្រីដូចជា Claudio Monteverdi, Johann Sebastian Bach, George Frideric Handel និង Antonio Vivaldi បានបង្កើតស្នាដៃដែលស្មុគស្មាញ ប៉ុន្តែពោរពេញដោយអារម្មណ៍ ហើយនៅតែមានឥទ្ធិពលរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការរីកចម្រើននៃសិល្បៈបារ៉ុកស្របគ្នាជាមួយនឹងសម័យកាលនៃការពង្រីកសេដ្ឋកិច្ចនិងអាណានិគមនៅអឺរ៉ុប ។ តាម Wikipedia វិហារកាតូលិក និងរាជានិយមផ្ដាច់ការ គឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភធំៗ ដែលប្រើទ្រព្យសម្បត្តិពីពន្ធ និងអាណានិគមដើម្បីកសាងព្រះវិហារ និងវិមានដ៏ធំសម្បើម ។ ជាឧទាហរណ៍ រ៉ែមាសប្រាក់ពីអាណានិគមអេស្ប៉ាញនៅអាមេរិកឡាទីន បានផ្តល់ថវិកាសម្រាប់សាងសង់វិហារនានានៅក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញ ។ វប្បធម៌បារ៉ុកគឺជាយុគសម័យនៃការសម្តែងនិងពិធីដ៏អស្ចារ្យ ។ សិល្បៈមិនត្រឹមតែមាននៅក្នុងវិចិត្រសាលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែបានជ្រាបចូលក្នុងជីវិតសាធារណៈតាមរយៈក្បួនដង្ហែ ពិធីបុណ្យសាសនា និងការសម្តែងនៅតាមទីលាន ។ សិល្បៈតុបតែងក៏រីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ដោយគ្រឿងសង្ហារិម គ្រឿងប្រាក់ និងកញ្ចក់ឆ្លាក់ សុទ្ធតែបង្ហាញពីភាពហ៊ឺហារ ។ នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ កវីដូចជា John Milton (អ្នកនិពន្ធ "Paradise Lost") បានបង្កើតស្នាដៃដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពតានតឹងខាងសាសនា និងទស្សនវិជ្ជា ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ឥទ្ធិពលរបស់បារ៉ុកនៅតែបន្តមានរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ។ ស្ថាបត្យកម្មបារ៉ុកជាច្រើនត្រូវបានការពារជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកដោយ UNESCO និងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់លាននាក់ ដូចជាវិមាន Versailles ទីលាន Saint Peter និងវិហារ Karlskirche នៅវីយែនជាដើម ។ ក្រុមហ៊ុនស្ថាបត្យកម្ម និងរចនាបានដកស្រង់ក្បាច់បារ៉ុកមកប្រើក្នុងផលិតផលសម័យទំនើប ដូចជាចង្កៀង Bourgie ដោយ Ferruccio Laviani សម្រាប់ Kartell ដែលមានរាងដូចជើងទៀនបារ៉ុក ប៉ុន្តែធ្វើពីជ័រ polycarbonate (ឆ្នាំ២០០៤) ។ នេះបង្ហាញពីភាពបត់បែននិងភាពទាក់ទាញរបស់រចនាបថនេះ ។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការសិក្សាអំពីបារ៉ុកជួយឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈ និងវប្បធម៌លោកខាងលិច ដែលជាផ្នែកមួយនៃបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ។ ការយល់ដឹងនេះអាចភ្ជាប់ទៅនឹងការអប់រំសិល្បៈ និងការអភិរក្សស្ថាបត្យកម្មប្រវត្តិសាស្ត្រផងដែរ ។