ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

បេស្បលគឺជាកីឡាប្រើដំបង និងបាល់ ដែលលេងរវាងក្រុមពីរ ដោយក្រុមនីមួយៗមានកីឡាករ ៩ នាក់ ហើយប្តូរវេនគ្នាវាយបាល់ និងការពារទីលាន។ តាមវិគីភីឌា ការប្រកួតប្រព្រឹត្តទៅតាមលំដាប់នៃការលេងជាច្រើនលើក ដោយការលេងនីមួយៗចាប់ផ្តើមនៅពេលកីឡាករក្រុមការពារ ដែលហៅថា អ្នកបោះបាល់ (pitcher) បោះបាល់ទៅរកកីឡាករក្រុមវាយ ដែលហៅថា អ្នកវាយបាល់ (batter) ដើម្បីឱ្យគាត់វាយបាល់នោះដោយដំបង។

គោលបំណងរបស់ក្រុមវាយ គឺវាយបាល់ទៅក្នុងទីលាន ឱ្យឆ្ងាយពីកីឡាករគូប្រកួត ដើម្បីឱ្យកីឡាករខ្លួនអាចរត់ជុំវិញមូលដ្ឋានទាំងបួន ដោយឈានទៅមុខច្រាសទ្រនិចនាឡិកា និងទទួលបានពិន្ទុដែលហៅថា រុន (run)។ ចំណែកក្រុមការពារមានគោលបំណងរារាំងមិនឱ្យអ្នកវាយក្លាយជាអ្នករត់ និងមិនឱ្យអ្នករត់ឈានទៅមុខជុំវិញមូលដ្ឋាន។ ពិន្ទុមួយកើតឡើងនៅពេលអ្នករត់ឈានគ្រប់មូលដ្ឋានតាមលំដាប់ ហើយប៉ះហូមផ្លេត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

បេស្បលមានទីតាំងសំខាន់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបច្ចុប្បន្នត្រូវបានលេងនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនលើពិភពលោក។ នៅជប៉ុន ក្រុមបេស្បលរបស់សាកលវិទ្យាល័យ Waseda ក្នុងទីក្រុងតូក្យូ ត្រូវបានថតរូបតាំងពីឆ្នាំ ១៩២១ ហើយប្រទេសនេះមានលីគអាជីពផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជា Central League ដែលមានក្រុម Yomiuri Giants។ នៅហ្វាំងឡង់ កីឡានេះក៏មានវត្តមានយូរណាស់មកហើយ ដោយត្រូវបានកែប្រែជាទម្រង់ផ្ទាល់ខ្លួនឈ្មោះ pesäpallo ដែលបង្កើតឡើងដោយលោក Lauri "Tahko" Pihkala ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩២០។ កីឡានេះក៏បានទៅដល់សហគមន៍ផ្សេងទៀត ដូចជាករណីក្មេងស្រីអាហ្វហ្គានីស្ថានម្នាក់ដែលលេងបេស្បលក្នុងឆ្នាំ ២០០២។

ក្នុងក្រុមនីមួយៗ កីឡាករទាំង ៩ នាក់មានតួនាទីខុសៗគ្នា ដូចជាអ្នកបោះបាល់ (pitcher) អ្នកវាយបាល់ (batter) និងអ្នកចាប់បាល់ (catcher) ដែលឈរនៅពីក្រោយអ្នកវាយ ព្រមទាំងអាជ្ញាកណ្តាល (umpire) ដែលវិនិច្ឆ័យលើទីលាន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា នៅទសវត្សរ៍ ១៨៦០ ក្នុងសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅសហរដ្ឋអាមេរិក បេស្បលបានវ៉ាដាច់កីឡាគ្រីឃីត ដែលជាកីឡាប្រើដំបង និងបាល់ផងគ្នា ខាងភាពពេញនិយមនៅក្នុងប្រទេស។ ការរីកសាយឥទ្ធិពលអាមេរិកនៅក្រៅប្រទេស ក៏បានធ្វើឱ្យរឿងដូចគ្នាកើតឡើងនៅជប៉ុន និងនៅសាធារណរដ្ឋដូមីនិក នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២០។

នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រលីគអាជីពអាមេរិក លោក Cy Young ដែលកាន់កំណត់ត្រាជាច្រើន រួមទាំងចំនួនជ័យជម្នះ អ៊ីននីងបោះបាល់ និងចំនួនការបរាជ័យ ត្រូវបានថតរូបក្នុងឆ្នាំ ១៩០៨។ ពានរង្វាន់ប្រចាំឆ្នាំរបស់ MLB សម្រាប់អ្នកបោះបាល់ល្អបំផុតក្នុងលីគនីមួយៗ ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមលោក Cy Young។

នៅឆ្នាំ ១៩២០ លោក Babe Ruth បានចូលរួមជាមួយក្រុម New York Yankees ហើយកីឡដ្ឋាន Yankee Stadium ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២៣។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៥ រូបថតបង្ហាញលោក Jackie Robinson ជាមួយក្រុម Kansas City Monarchs នៃ Negro American League។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

បេស្បលមិនត្រឹមតែជាកីឡាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ច។ តាមវិគីភីឌា ក្រុមហ៊ុន American Tobacco Company បានផលិតកាតបេស្បលដែលមានរូបលោក Honus Wagner នៃក្រុម Pittsburgh Pirates ពីឆ្នាំ ១៩០៩ ដល់ ១៩១១ ហើយកាតនោះត្រូវបានលក់ក្នុងតម្លៃ ២,៨ លានដុល្លារអាមេរិក នៅឆ្នាំ ២០០៧។

កីឡដ្ឋានក៏ជានិមិត្តរូបវប្បធម៌ផងដែរ ដូចជាកីឡដ្ឋាន Fenway Park របស់ក្រុម Boston Red Sox ដែលមានជញ្ជាំងពណ៌បៃតងដ៏ល្បី Green Monster។ អ្នកគាំទ្រក្រុម Chicago Cubs អបអរជ័យជម្នះដោយគូរទង់ជ័យជម្នះរបស់ក្រុម ខណៈកុមារ និងយុវជននៅតាមទីក្រុងលេងបេស្បលបែបកែប្រែ ដូចជាកីឡា stickball ដែលគេគូរតំបន់ strike zone នៅលើជញ្ជាំង។

លោក Rickey Henderson ជាអ្នកនាំមុខគេបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រលីគធំ ផ្នែកចំនួនពិន្ទុរត់ និងការលួចមូលដ្ឋាន (stolen bases)។ នៅឆ្នាំ ២០០១ ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក George W. Bush បានបោះបាល់ដំបូងនៃការប្រកួត World Series ហ្គេមទី ៣ ប៉ុន្មានសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍វាយប្រហារ ៩/១១។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បេស្បលបន្តមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើកីឡាពិភពលោកសព្វថ្ងៃ ដោយលីគអាជីពនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងជប៉ុន បន្តទាក់ទាញអ្នកគាំទ្រពីជុំវិញពិភពលោក។ តាមវិគីភីឌា ការប្រកួតអន្តរជាតិដូចជា World Baseball Classic ឆ្នាំ ២០០៦ ដែលលោក Sadaharu Oh បានដឹកនាំក្រុមជម្រើសជាតិជប៉ុន បានបង្ហាញថាកីឡានេះមានលក្ខណៈអន្តរជាតិពេញលេញ។ លោក Oh ដែលធ្លាប់លេងឱ្យក្រុម Yomiuri Giants នៃ Central League ពីឆ្នាំ ១៩៥៩ ដល់ ១៩៨០ កាន់កំណត់ត្រាពិភពលោកផ្នែក home run កម្រិតអាជីព។

កីឡានេះក៏បន្តរីករាលដាលទៅកាន់សហគមន៍ថ្មីៗ ដូចជានៅហ្វាំងឡង់ ដែលក្រុម Tampere Tigers បានឈ្នះជើងឯកឆ្នាំ ២០១៧ នៅទីក្រុង Turku។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ និងសហគមន៍ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ព័ត៌មានអំពីបេស្បល ជាពិសេសការប្រកួតក្នុងលីគអាជីពនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងជប៉ុន អាចតាមដានបានតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកីឡាអន្តរជាតិ។