បាស៊ីរ៉ូ ឌីអូម៉ាយ ហ្វាយ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស លោក បាស៊ីរ៉ូ ឌីអូម៉ាយ ហ្វាយ (ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា ឌីអូម៉ាយ) គឺជាអ្នកនយោបាយសេណេហ្គាល់ អតីតមន្ត្រីពន្ធដារ និងជាប្រធានាធិបតីទី៥ ប្រទេសសេណេហ្គាល់ ដែលបានឡើងកាន់តំណែងនៅថ្ងៃទី ២ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៤។ លោកជាមនុស្សវ័យ ៤៤ ឆ្នាំនៅពេលឡើងកាន់តំណែង ដែលធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាប្រធានាធិបតីវ័យក្មេងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសេណេហ្គាល់ (បើគិតតាំងពីឯករាជ្យ)។

មុនពេលក្លាយជាប្រធានាធិបតី លោកធ្លាប់ជាអគ្គលេខាធិការនៃគណបក្ស PASTEF (Patriotes africains du Sénégal pour le travail, l'éthique et la fraternité)។ លោកបានចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីឆ្នាំ ២០២៤ ជំនួសមេដឹកនាំបក្សគឺលោក Ousmane Sonko ដែលត្រូវបានដកសិទ្ធិដោយសារហេតុផលផ្លូវច្បាប់។ លោក ហ្វាយ បានឈ្នះឆ្នោតក្នុងជុំទីមួយ ដោយទទួលបានសម្លេងគាំទ្រ ៥៤,២៨% ហើយក្រោយមកបានតែងតាំងលោក Sonko ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលជាតំណែងដែលទើបត្រូវបានស្តារឡើងវិញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

លោក បាស៊ីរ៉ូ ឌីអូម៉ាយ ហ្វាយ កើតនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៨០ នៅក្នុងភូមិ Ndiaganiao ក្នុងតំបន់ Thiès ប្រទេសសេណេហ្គាល់។ លោកជាជនជាតិសេណេហ្គាល់ ដែលជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច មានឆ្នេរសមុទ្រតាមបណ្តោយមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និងមានរាជធានីនៅទីក្រុងដាកា (Dakar)។ ប្រជាជនសេណេហ្គាល់មានប្រមាណ ១៧ លាននាក់ ហើយភាសាផ្លូវការគឺភាសាបារាំង ទន្ទឹមនេះភាសាវ៉ូឡុហ្វ (Wolof) ក៏ត្រូវបាននិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយ។

ក្រោយបញ្ចប់ការសិក្សាមធ្យមសិក្សា លោក ហ្វាយ បានចូលរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ Cheikh Anta Diop នៅទីក្រុងដាកា ជំនាញច្បាប់។ បន្ទាប់មក លោកបានប្រលងចូលជាមន្ត្រីពន្ធដារ ហើយបានធ្វើការនៅអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារសេណេហ្គាល់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៧ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៣ នៅពេលដែលលោកចូលប្រឡូកក្នុងនយោបាយយ៉ាងសកម្ម។ លោករៀបការជាមួយលោកស្រី Marie Khone Faye ហើយមានកូនពីរនាក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

គណបក្ស PASTEF ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ ដោយលោក Ousmane Sonko និងសហការី រួមមានលោក ហ្វាយ ជាសមាជិកស្ថាបនិក។ គណបក្សនេះមានគោលជំហរបែបឆ្វេងនិយម និងអាហ្វ្រិកនិយម ដោយផ្តោតលើយុត្តិធម៌សង្គម និងអធិបតេយ្យភាពសេដ្ឋកិច្ច។ លោក ហ្វាយ បានដើរតួជាអគ្គលេខាធិការបក្សនៅឆ្នាំ ២០២២។

នៅឆ្នាំ ២០២៣ លោក ហ្វាយ រួមជាមួយលោក Sonko ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយចោទប្រកាន់ពីបទមើលងាយតុលាការនិងការបរិហារកេរ្តិ៍ ដែលនាំឲ្យមានការតវ៉ាទ្រង់ទ្រាយធំនៅទូទាំងប្រទេស។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤ ច្បាប់លើកលែងទោសមួយត្រូវបានអនុម័ត ដែលអនុញ្ញាតឲ្យពួកគេទាំងពីរត្រូវបានដោះលែង ទាន់ពេលសម្រាប់ការបោះឆ្នោត។

ដោយសារលោក Sonko ត្រូវបានដកសិទ្ធិ លោក ហ្វាយ ត្រូវបានជ្រើសរើសជាបេក្ខជនប្រធានាធិបតីរបស់ PASTEF។ យុទ្ធនាការរបស់គាត់បានសន្យាប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ កែទម្រង់យុត្តិធម៌ ពិនិត្យឡើងវិញកិច្ចសន្យាធនធានធម្មជាតិជាមួយក្រុមហ៊ុនបរទេស និងការកែសម្រួលទំនាក់ទំនងជាមួយប៉ារីស។ លទ្ធផលបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤ បានបង្ហាញថាលោក ហ្វាយ ទទួលបានសម្លេងភាគច្រើន (៥៤,២៨%) ក្នុងជុំទីមួយ ក្លាយជាប្រធានាធិបតីជាប់ឆ្នោត។ លោកបានស្បថចូលកាន់តំណែងនៅថ្ងៃទី ២ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៤ ហើយភ្លាមៗនោះបានតែងតាំងលោក Sonko ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងនាមជាប្រធានាធិបតីថ្មី លោក ហ្វាយ បានចាប់ផ្តើមអនុវត្តកម្មវិធីកំណែទម្រង់ដ៏ធំមួយ៖ គណៈកម្មការពិនិត្យកិច្ចសន្យាប្រេង និងឧស្ម័នត្រូវបានបង្កើតឡើង ហើយមានវិធានការប្រឆាំងអំពើពុករលួយជាច្រើនត្រូវបានដាក់ចេញ។ លោកក៏បានពង្រឹងទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់ និងមហាអំណាចពិភពលោក។ ភស្តុតាងជាក់ស្តែងគឺការជួបជាមួយលោក Christopher Landau អនុរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៥ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ការវិវត្តន៍នយោបាយនៅសេណេហ្គាល់ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ហ្វាយ អាចជាករណីសិក្សាអំពីការផ្លាស់ប្តូរដោយសន្តិវិធី និងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ប្រទេសទាំងពីរក៏ជាសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង (Francophonie) ដែលបើកឱកាសសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ច។ លើសពីនេះ គំរូប្រជាធិបតេយ្យនៅសេណេហ្គាល់ ដែលជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសកម្រមានស្ថិរភាពនយោបាយនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច អាចផ្តល់មេរៀនសំខាន់ៗដល់បណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដទៃទៀត រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ។