ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិ Chaeronea ជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយនៅឆ្នាំ ៣៣៨ មុនគ.ស. ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅរវាងកងទ័ពម៉ាសេដូនក្រោមព្រះបាទភីលីពទី ២ និងសម្ព័ន្ធទីក្រុង-រដ្ឋក្រិកដឹកនាំដោយអាថែននិងថេប។ យោងតាមវិគីភីឌា ការប្រយុទ្ធនេះបានកើតឡើងក្បែរ Chaeronea ក្នុងតំបន់ Boeotia ហើយជាទីបញ្ចប់នៃយុទ្ធនាការឆ្នាំ ៣៣៩-៣៣៨ មុនគ.ស. ដោយព្រះបាទភីលីពទទួលជ័យជម្នះដាច់ខាត។

ជ័យជម្នះនៅ Chaeronea ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាចំណុចរបត់ ព្រោះវាបានបញ្ចប់ឯករាជ្យនៃទីក្រុង-រដ្ឋក្រិក ហើយត្រួសត្រាយផ្លូវឱ្យព្រះរាជាណាចក្រម៉ាសេដូនក្លាយជាមហាអំណាច ក្រោមព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គ គឺអាឡិចសាន់ដឺរដ៏អស្ចារ្យ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីតាំងសមរភូមិស្ថិតក្នុងតំបន់ Boeotia ភាគកណ្ដាលនៃប្រទេសក្រិក ដែលជាច្រកយុទ្ធសាស្ត្រតភ្ជាប់ទីក្រុងសំខាន់ៗ។ ផែនទីពីវិគីភីឌាបង្ហាញពីចលនាទ័ពរបស់ព្រះបាទភីលីពក្នុងអំឡុងយុទ្ធនាការ ៣៣៩-៣៣៨ មុនគ.ស. ដែលឆ្លងកាត់តំបន់ភ្នំ និងជ្រលងភ្នំជាច្រើនមកដល់ទីនេះ។

ខាងកងទ័ពម៉ាសេដូន ព្រះបាទភីលីពបានដឹកនាំទាហានដែលមានវិន័យខ្ពស់ បំពាក់ដោយការរៀបចំ phalanx និងទ័ពសេះ Companion ដ៏ល្បីល្បាញ។ រីឯកងទ័ពសម្ព័ន្ធក្រិកវិញ មានអាថែនដែលលើកទឹកចិត្តដោយអ្នកនយោបាយ Demosthenes និងថេបដែលបញ្ជូនកងវរសេនាតូចឥស្សរជន Theban Sacred Band ។ ទាហានអាថែនឈ្មោះ Panchares ត្រូវបានគេជឿថាបានស្លាប់ក្នុងសមរភូមិនេះ ដូចដែលផ្ទាំងសិលាចារឹករបស់គាត់បានបង្ហាញ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពិពណ៌នាពីវិគីភីឌា មុនឆ្នាំ ៣៣៨ មុនគ.ស. ព្រះបាទភីលីពទី ២ បានពង្រីកឥទ្ធិពលលើក្រិកជាបន្តបន្ទាប់ ក្នុងនោះរួមមានការឈ្នះសង្គ្រាម Sacred War លើកទី៣។ ទន្ទឹមនឹងនេះ Demosthenes រដ្ឋបុរសអាថែន បានថ្លែងសុន្ទរកថាដ៏រំជួល (Philippics) ដើម្បីព្រមានពីការគំរាមកំហែង ហើយបានអំពាវនាវឱ្យក្រិករួបរួមគ្នា។ នៅឆ្នាំ ៣៣៩ មុនគ.ស. ភីលីពបានវាយលុកចូលក្រិកភាគកណ្ដាល ដែលបង្ខំឱ្យអាថែននិងថេបបង្កើតជាសម្ព័ន្ធភាពប្រឆាំង។

ការប្រយុទ្ធចុងក្រោយបានកើតឡើងនៅខែសីហា ឆ្នាំ ៣៣៨ មុនគ.ស.។ តាមវិគីភីឌា ព្រះបាទភីលីពបានប្រើកលល្បិចដកថយដើម្បីបំបែកខ្សែប្រយុទ្ធ រួចបញ្ជាឱ្យព្រះរាជបុត្រអាឡិចសាន់ដឺរដែលមានព្រះជន្ម ១៨ វស្សា ដឹកនាំទ័ពសេះ Companion វាយសម្រុកចូលគម្លាតនេះ។ កង Theban Sacred Band ដែលមានទាហាន ៣០០ នាក់ ត្រូវបានឡោមព័ទ្ធ ហើយបំផ្លាញទាំងស្រុង។

ក្រោយជ័យជម្នះ ភីលីពបានបង្កើតសម្ព័ន្ធ Corinth ដាក់ខ្លួនជាអ្នកដឹកនាំក្រិក ហើយមានគោលដៅរួមវាយប្រហារពែរ្ស។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ ៣៣៦ មុនគ.ស. ព្រះអង្គត្រូវបានធ្វើឃាត ហើយអាឡិចសាន់ដឺរបានស្នងរាជ្យបន្តទៅបំពេញបេសកកម្មនោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ជ័យជម្នះនៅ Chaeronea បានផ្លាស់ប្ដូរសេដ្ឋកិច្ចក្រិកយ៉ាងខ្លាំង។ ការបង្រួបបង្រួមក្រោមម៉ាសេដូនបានបង្កើនស្ថិរភាព ជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងការប្រមូលធនធានសម្រាប់សង្គ្រាមពែរ្ស។ លំហូរទ្រព្យសម្បត្តិក្រោយមកបានផ្លាស់ប្ដូររចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចតាមទីក្រុង។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ អនុស្សាវរីយ៍ដ៏សំខាន់មួយគឺរូបសំណាកតោដ៏ធំនៅ Chaeronea ដែលគេជឿថាបានសាងសង់ដោយពួកថេប ដើម្បីគោរពដល់យុទ្ធជនរបស់ខ្លួន។ វត្ថុបុរាណដូចជាផ្ទាំងសិលាចារឹក Panchares ក៏បង្ហាញពីប្រពៃណីនៃការរំលឹកដល់អ្នកចម្បាំងរបស់អាថែនដែរ។ សមរភូមិនេះឈានទៅដល់ការរីកសាយវប្បធម៌ក្រិកក្នុងសម័យ Hellenistic ដែលបន្សល់ទុកឥទ្ធិពលរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ទីតាំងសមរភូមិ Chaeronea ក្នុងប្រទេសក្រិក គឺជាតំបន់បុរាណវិទ្យាដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ និងអ្នកស្រាវជ្រាវ។ រូបសំណាកតោ និងវត្ថុតាងផ្សេងទៀត ដូចជាផ្ទាំងសិលាចារឹក Panchares ដែលរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរ Piraeus ផ្ដល់ការយល់ដឹងអំពីសង្គ្រាមបុរាណ។

តាមទស្សនៈប្រវត្តិសាស្ត្រ សមរភូមិនេះរំលឹកយើងពីរបៀបដែលការផ្លាស់ប្ដូរអំណាចភូមិសាស្ត្រនយោបាយអាចកើតឡើងដោយជ័យជម្នះតែមួយ។ ការដួលរលំនៃទីក្រុង-រដ្ឋក្រិក បើទោះជាមានការដាស់តឿនពីអ្នកនយោបាយដូចជា Demosthenes ក៏ជាមេរៀនសម្រាប់ការវិភាគទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនាពេលបច្ចុប្បន្នដែរ។ កេរដំណែលរបស់ភីលីព និងអាឡិចសាន់ដឺរ បន្តជាប្រភពនៃការសិក្សា និងបំផុសគំនិតដល់ស្នាដៃវប្បធម៌សម័យទំនើប ដែលធ្វើឱ្យប្រធានបទនេះនៅតែមានជីវិតរស់រវើក។