ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សមរភូមិដេតធីងហ្គិន បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២៧ មិថុនា ឆ្នាំ ១៧៤៣ ក្នុងអំឡុងពេលសង្គ្រាមស៊ូសេស្ស៊ីអូទ្រីស (War of the Austrian Succession)។ សមរភូមិនេះធ្វើឡើងនៅជិតទីក្រុង កាលស្តាញ អាំ ម៉ាញ (Karlstein am Main) ក្នុងតំបន់បាវ៉ារៀ (Bavaria) ដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ កងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តមួយដែលគេហៅថា កងទ័ពប្រកលម៉ាទិក (Pragmatic Army) រួមមានកងកម្លាំងអង់គ្លេស ហាណូវើ និងអូទ្រីស បានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកងទ័ពបារាំងក្រោមការបញ្ជារបស់អ្នកឧកញ៉ា ដឺ ណូអាយ (Duke of Noailles)។ កងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តទទួលបានជ័យជម្នះក្នុងការប្រយុទ្ធនេះ ហើយវាក៏ជាឱកាសចុងក្រោយដែលព្រះមហាក្សត្រអង់គ្លេសដែលកំពុងគ្រងរាជ្យបានដឹកនាំកងទ័ពផ្ទាល់នៅក្នុងសមរភូមិ។ ព្រះបាទចចទី២ (George II) គឺជាមេបញ្ជាការកិត្តិយស ខណៈដែលអ្នករាប់អានអឺល អូហ្វ ស្ទែរ (Earl of Stair) ជាអ្នកគ្រប់គ្រងប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែង។

ជោគជ័យរបស់កងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តនេះ ត្រូវបានគេពណ៌នាថាជា "ការគេចចេញដោយសុភមង្គល ជាជាងជ័យជម្នះដ៏ធំធេង" (a happy escape, rather than a great victory) ហើយវាមានឥទ្ធិពលតិចតួចប៉ុណ្ណោះចំពោះដំណើរការទាំងមូលនៃសង្គ្រាមស៊ូសេស្ស៊ីអូទ្រីស។ ទោះជាយ៉ាងណា សមរភូមិដេតធីងហ្គិន បានបន្សល់ទុកនូវសារៈសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រសម្រាប់ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយសារការចូលរួមផ្ទាល់របស់ព្រះមហាក្សត្រ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទីតាំងនៃសមរភូមិដេតធីងហ្គិន ស្ថិតនៅជិតទីក្រុង កាលស្តាញ អាំ ម៉ាញ (Karlstein am Main) ក្នុងខេត្តបាវ៉ារៀ (Bavaria) ដែលបច្ចុប្បន្នជាផ្នែកមួយនៃសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់។ តំបន់នេះស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ តាមបណ្តោយដងទន្លេម៉ាញ (Main River) ដែលជាផ្លូវទឹកយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន និងការផ្លាស់ទីទ័ព។ ភូមិសាស្ត្រនៃតំបន់នេះរួមមានវាលទំនាប និងព្រៃឈើ ដែលអាចមានឥទ្ធិពលលើយុទ្ធសាស្ត្រយោធានាពេលនោះ។

ចំពោះ "ប្រជាជន" ក្នុងបរិបទនៃសមរភូមិ គឺសំដៅទៅលើក្រុមអ្នកដឹកនាំ និងកងទ័ពដែលពាក់ព័ន្ធ។ កងទ័ពប្រកលម៉ាទិក រួមមានទាហានអង់គ្លេស ហាណូវើ (តំណាងព្រះមហាក្សត្រអង់គ្លេសក្នុងនាមជាអ្នកឧកញ៉ាហាណូវើ) និងទាហានអូទ្រីស ដែលទាំងអស់គាំទ្រការទាមទារសិទ្ធិសោយរាជ្យរបស់ព្រះនាង ម៉ារីយ៉ា ថេរេស៊ា នៃអូទ្រីស។ មេបញ្ជាការកិត្តិយសគឺព្រះបាទចចទី២ នៃចក្រភពអង់គ្លេស ដែលមានវត្តមានផ្ទាល់នៅលើសមរភូមិ។ ការបញ្ជាការយុទ្ធសាស្ត្រជាក់ស្តែងត្រូវបានអនុវត្តដោយលោក ចន ដាលរីមផល អឺល អូហ្វ ស្ទែរ (John Dalrymple, Earl of Stair)។ ខាងភាគីបារាំង មេបញ្ជាការគឺអ្នកឧកញ៉ា អាឌ្រីយ៉ង់ ម៉ូរីស ដឺ ណូអាយ (Adrien Maurice de Noailles) ដែលជាមេទ័ពដ៏ល្បីល្បាញ និងមានបទពិសោធន៍ច្រើន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សង្គ្រាមស៊ូសេស្ស៊ីអូទ្រីស (១៧៤០-១៧៤៨) គឺជាជម្លោះយោធាដ៏ធំមួយនៅអឺរ៉ុប ដែលកើតឡើងបន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់អធិរាជចាលទី៦ នៃចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ (Holy Roman Emperor Charles VI)។ ជម្លោះនេះផ្តើមចេញពីការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមរាជ្យបល្ល័ង្ករបស់ព្រះនាង ម៉ារីយ៉ា ថេរេស៊ា ដោយមានបារាំង ព្រុស និងបាវ៉ារៀ ជាអ្នកប្រឆាំង ខណៈអង់គ្លេស ហូឡង់ និងអូទ្រីស គាំទ្រព្រះនាង។ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៧៤០ កងទ័ពអង់គ្លេស-ហាណូវើ បានធ្វើដំណើរចូលទៅក្នុងដែនដីអាល្លឺម៉ង់ ដើម្បីគាំទ្របុព្វហេតុរបស់អូទ្រីស។

នៅរដូវក្តៅឆ្នាំ ១៧៤៣ កងទ័ពប្រកលម៉ាទិកក្រោមការបញ្ជាកិត្តិយសរបស់ព្រះបាទចចទី២ បានទៅដល់តំបន់ម៉ាញ។ កងទ័ពបារាំង ក្រោមអ្នកឧកញ៉ាដឺ ណូអាយ បានព្យាយាមបិទផ្លូវនិងបង្ខំឱ្យសម្ព័ន្ធមិត្តចុះចាញ់។ ទោះបីជាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពលំបាកក៏ដោយ កងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តបានវាយតបតវិញយ៉ាងក្លាហាន ហើយអាចបំបាក់កងទ័ពបារាំងបាន។ ការប្រយុទ្ធនេះធ្វើឡើងនៅជិតភូមិដេតធីងហ្គិន និងទីក្រុងកាលស្តាញ ហើយបានបង្ហាញពីភាពក្លាហានផ្ទាល់របស់ព្រះមហាក្សត្រអង់គ្លេស។

សមរភូមិនេះត្រូវបានគេវាយតម្លៃថាជាជ័យជម្នះដ៏តូចមួយដែលមិនបានផ្លាស់ប្តូរលំនឹងនៃសង្គ្រាមឡើយ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ វាបានក្លាយជាចំណុចសំខាន់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រយោធាអង់គ្លេស ដោយសារតែវាជាលើកចុងក្រោយដែលព្រះមហាក្សត្រអង់គ្លេសដឹកនាំទាហានទៅក្នុងការប្រយុទ្ធដោយផ្ទាល់។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ព្រះមហាក្សត្រអង់គ្លេសលែងបានប្រថុយជីវិតនៅលើសមរភូមិទៀតហើយ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរតួនាទីរបស់ស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា សមរភូមិដេតធីងហ្គិន មិនមានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចដោយផ្ទាល់ធំដុំទេ ប៉ុន្តែវាបានបន្សល់ទុកនូវកេរដំណែលវប្បធម៌ដ៏សំខាន់។ ជ័យជម្នះនេះត្រូវបានចងចាំតាមរយៈស្នាដៃសិល្បៈជាច្រើន រួមទាំងគំនូរប្រេងរបស់វិចិត្រករចន វូថន (John Wootton) ដែលបង្ហាញពីព្រះបាទចចទី២ និងមេទ័ពជាមួយគ្នានៅលើសមរភូមិ។ គំនូរនេះបច្ចុប្បន្នត្រូវបានរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរកងទ័ពជាតិ (National Army Museum) ក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ និងជាឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏មានតម្លៃ។ លើសពីនេះ វិចិត្រកររ៉ូប៊ឺត អាឡិចសាន់ឌឺ ហ៊ីលីងហ្វឺដ (Robert Alexander Hillingford) ក៏បានបង្កើតគំនូរមួយនៅឆ្នាំ ១៩០២ ដែលផ្តល់នូវការបកស្រាយសិល្បៈបែបយឺតយោគអំពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះក៏មានតម្លៃវប្បធម៌ដោយសារតួនាទីរបស់ព្រះមហាក្សត្រនៅក្នុងសង្គមអង់គ្លេស។ វាជានិមិត្តរូបនៃយុគ្គសម័យមួយដែលព្រះមហាក្សត្រមិនគ្រាន់តែជាអ្នកដឹកនាំនយោបាយទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាមេដឹកនាំយោធាផងដែរ។ ការបញ្ចប់ទម្លាប់នេះបន្ទាប់ពីដេតធីងហ្គិន បានសម្គាល់ការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់ក្នុងរបបរាជានិយមអង់គ្លេស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងបរិបទសហសម័យ សមរភូមិដេតធីងហ្គិន មិនមែនជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងនោះទេ ប៉ុន្តែវានៅតែជាប្រធានបទនៃការសិក្សាខាងប្រវត្តិសាស្ត្រយោធា និងជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធីសិក្សានៅក្នុងសាលារៀនមួយចំនួនក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស។ គំនូរដែលបានរៀបរាប់ខាងលើតំណាងឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងសិល្បៈ និងប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយត្រូវបានដាក់បង្ហាញជាសាធារណៈក្នុងសារមន្ទីរដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ និងអ្នកសិក្សា។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងនៅក្រៅប្រទេស ព្រឹត្តិការណ៍នេះអាចផ្តល់នូវការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រអឺរ៉ុប ព្រមទាំងការផ្លាស់ប្តូរតួនាទីនៃអំណាចនយោបាយ និងយោធា។ ទោះបីមិនមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ជាមួយព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ក៏ដោយ ការស្គាល់ពីព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោកជួយពង្រីកវិសាលភាពនៃចំណេះដឹង និងការយល់ដឹងអំពីប្រព័ន្ធសង្គមផ្សេងៗ។