ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិដង្កែមាស (Battle of the Golden Spurs) ឬ សមរភូមិ Courtrai ឆ្នាំ១៣០២ គឺជាការប្រយុទ្ធយោធារវាងកងទ័ពរាជវង្សបារាំង និងកម្លាំងឧទ្ទាមនៃតំបន់ផ្លង់ឌឺ (County of Flanders) ដែលបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១១ កក្កដា ១៣០២ អំឡុងសង្គ្រាមបារាំង-ហ្វ្លេមីស ឆ្នាំ១២៩៧-១៣០៥។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា សមរភូមិនេះបានកើតឡើងនៅជិតទីក្រុង Kortrijk (Courtrai) ក្នុងប្រទេសប៊ែលហ្សិកសម័យទំនើប ហើយបានបញ្ចប់ដោយជ័យជម្នះដ៏មិននឹកស្មានដល់សម្រាប់ពួកហ្វ្លេមីស។

ជ័យជម្នះនេះត្រូវបានគេចងចាំថាជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលទ័ពថ្មើរជើងរបស់ពួកក្រុមសិប្បករ និងកសិករហ្វ្លេមីស អាចកម្ចាត់ទ័ពសេះដ៏ខ្លាំងពូកែរបស់បារាំងបាន ដែលជារឿងកម្រក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រយោធាសម័យកណ្ដាល។ សមរភូមិនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាចំណុចរបត់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រយោធាអឺរ៉ុប ដោយវាបង្ហាញថាទ័ពថ្មើរជើងដែលមានវិន័យអាចយកឈ្នះលើទ័ពសេះធុនធ្ងន់បាន។ ឈ្មោះរបស់សមរភូមិនេះបានមកពីដង្កែ (ស្ពឺ) មាសដែលពួកហ្វ្លេមីសបានប្រមូលយកពីសាកសពពួកអភិជនបារាំងដែលបានស្លាប់ក្នុងសមរភូមិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិនេះបានកើតឡើងនៅលើវាលរាបខាងក្រៅទីក្រុង Kortrijk ដែលជាទីក្រុងសំខាន់មួយនៅតំបន់ផ្លង់ឌឺ (Flanders)។ តាមវិគីភីឌា ទីតាំងភូមិសាស្ត្របានដើរតួនាទីសំខាន់ ដោយប្រឡាយ វាលភក់ និងស្ទឹងនានាបានរារាំងចលនាទ័ពសេះបារាំងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ កងកម្លាំងហ្វ្លេមីសបានជ្រើសរើសទីតាំងនេះដោយចេតនា ដើម្បីបង្ខំឲ្យទ័ពសេះបារាំងធ្វើសមរភូមិនៅលើដីដែលមិនអំណោយផល ហើយនៅពីក្រោយពួកគេគឺជាដងទន្លេ Leie (Lys) ដែលបង្កើតជាឧបសគ្គធម្មជាតិថែមទៀត។

ភាគីពាក់ព័ន្ធក្នុងសមរភូមិនេះ គឺកងទ័ពរាជវង្សបារាំងក្រោមការដឹកនាំរបស់ Robert II នៃ Artois និងកងកម្លាំងឧទ្ទាមហ្វ្លេមីស ដែលភាគច្រើនជាកងជីវពលមកពីក្រុមសិប្បករ (guilds) និងកសិករមកពីទីក្រុងដូចជា Bruges, Ghent និង Ypres។ ពួកឧទ្ទាមទាំងនេះបានប្រើប្រាស់អាវុធមួយហៅថា 'goedendag' ដែលជាដំបងវែងមានផ្លែដែក មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់សម្រាប់វាយប្រហារលើទ័ពសេះនិងទាហានពាក់ពាសដែក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមបារាំង-ហ្វ្លេមីស (១២៩៧-១៣០៥) គឺជាជម្លោះរវាងព្រះបាទហ្វីលីពទី៤ នៃបារាំង និងតំបន់ផ្លង់ឌឺ ដែលជាទឹកដីសម្បូរធនធានដោយសារពាណិជ្ជកម្មសំពត់។ យោងតាមវិគីភីឌា ព្រះមហាក្សត្របារាំងបានព្យាយាមដាក់ការគ្រប់គ្រងផ្ទាល់លើផ្លង់ឌឺ និងបានដំឡើងពន្ធដារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ជាហេតុធ្វើឲ្យប្រជាជនហ្វ្លេមីសបះបោរ។ នៅខែឧសភា ១៣០២ មុនសមរភូមិនេះ ប្រជាជននៅ Bruges បានងើបឡើងសម្លាប់ទាហានបារាំងជាច្រើននៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដែលគេស្គាល់ថា 'Bruges Matins' ដែលធ្វើឲ្យភាពតានតឹងកើនឡើងខ្លាំង។

តាមវិគីភីឌា កងកម្លាំងហ្វ្លេមីសត្រូវបានដឹកនាំដោយ Willem van Gulik និង Pieter de Coninck ដែលជាមេដឹកនាំក្រុមសិប្បករ។ នៅពេលកងទ័ពបារាំងដែលមានចំនួនច្រើនជាងបានមកដល់ដើម្បីដាក់ទណ្ឌកម្មទីក្រុង Kortrijk កងកម្លាំងហ្វ្លេមីសបានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដោយបានជីករណ្ដៅ និងប្រឡាយការពារជាច្រើន។ កាលពីថ្ងៃទី ១១ កក្កដា ១៣០២ នាយទាហានបារាំងបានបញ្ជាឲ្យទ័ពសេះនិងទាហានជើងគោកវាយលុក ប៉ុន្តែដោយសារស្ថានភាពដីភក់ និងការការពារយ៉ាងរឹងមាំរបស់ពួកហ្វ្លេមីស ទ័ពបារាំងបានជាប់គាំង ហើយត្រូវបានពួកថ្មើរជើងហ្វ្លេមីសវាយបកយ៉ាងសាហាវ។ តាមវិគីភីឌា កងទ័ពបារាំងបានទទួលបរាជ័យយ៉ាងដំណំ ដោយមានពួកអភិជន និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ជាច្រើននាក់បានស្លាប់ រួមទាំងមេបញ្ជាការ Robert II ខ្លួនឯងផងដែរ។ បន្ទាប់ពីជ័យជម្នះ ពួកហ្វ្លេមីសបានដើរប្រមូលដង្កែមាសពីសាកសពពួកអភិជនបារាំង ហើយយកទៅព្យួរនៅព្រះវិហារក្នុងទីក្រុង Kortrijk ជានិមិត្តរូបនៃជ័យជម្នះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់ផ្លង់ឌឺនៅសតវត្សរ៍ទី១៣ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់នៅអឺរ៉ុប ដោយសារឧស្សាហកម្មតម្បាញសំពត់ និងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ ទីក្រុងដូចជា Bruges និង Ghent មានអំណាចសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំធេង ហើយក្រុមសិប្បករ (guilds) កាន់ឥទ្ធិពលនយោបាយយ៉ាងខ្លាំង។ ការដំឡើងពន្ធរបស់បារាំងបានគំរាមកំហែងដល់វិបុលភាពនេះ ជាហេតុធ្វើឲ្យមានការបះបោរ។ ដូច្នេះ សមរភូមិដង្កែមាសមិនត្រឹមតែជាជម្លោះយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាការតស៊ូដើម្បីស្វ័យភាពសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ។ ការបរាជ័យរបស់បារាំងបានបញ្ជាក់ពីអំណាចនៃវណ្ណៈកណ្ដាលក្រុងក្នុងការកំណត់ជោគវាសនារបស់ខ្លួន។

ផ្នែកវប្បធម៌ សមរភូមិនេះបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃអត្តសញ្ញាណជាតិហ្វ្លេមីស។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រលោមលោកបែបរ៉ូមែនទិចឈ្មោះ 'The Lion of Flanders' (De Leeuw van Vlaanderen) និពន្ធដោយ Hendrik Conscience ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៨ បានរស់ឡើងវិញនូវការចងចាំអំពីសមរភូមិនេះ និងបានបណ្ដុះស្មារតីជាតិនិយមហ្វ្លេមីស។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ថ្ងៃទី ១១ កក្កដា ត្រូវបានប្រារព្ធជាថ្ងៃបុណ្យជាតិរបស់សហគមន៍ហ្វ្លេមីសក្នុងប្រទេសប៊ែលហ្សិក។ រូបគំនូររបស់ Nicaise de Keyser ស្នាដៃសិល្បៈ និងសារមន្ទីរនានាបានជួយថែរក្សារូបភាពនិងសារៈសំខាន់នៃសមរភូមិនេះដល់សាធារណជនរហូតមក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse សមរភូមិដង្កែមាសអាចជាឧទាហរណ៍មួយអំពីរបៀបដែលកត្តាភូមិសាស្ត្រ និងយុទ្ធសាស្ត្រអាចផ្លាស់ប្ដូរលទ្ធផលនៃសង្គ្រាម ទោះបីភាគីម្ខាងមានចំនួនតិចនិងមិនសូវមានឧបករណ៍យោធាក៏ដោយ។ នេះក៏ជាមេរៀនស្ដីពីតួនាទីរបស់ប្រជាជនសាមញ្ញក្នុងការកំណត់ជោគវាសនារបស់ខ្លួនផងដែរ។

នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ សមរភូមិនេះនៅតែមានភាពពាក់ព័ន្ធ ដោយថ្ងៃទី ១១ កក្កដា ត្រូវបានប្រជាជនហ្វ្លេមីសប្រារព្ធជាថ្ងៃឈប់សម្រាកផ្លូវការ (Flemish Community Day) ហើយសារមន្ទីរ Kortrijk 1302 បានដាក់តាំងគ្រឿងសស្ត្រាវុធ និងឯកសារពាក់ព័ន្ធដើម្បីអប់រំសាធារណជន។ ក្រុមនិយមហ្វ្លេមីសនៅប៊ែលហ្សិក តែងលើកឡើងអំពីសមរភូមិនេះជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូដើម្បីស្វ័យភាព។ ការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីៗនៅតែបន្តសិក្សាលម្អិតអំពីយុទ្ធសាស្ត្រនិងផលប៉ះពាល់នៃសមរភូមិនេះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យ ករណីសិក្សានេះអាចផ្ដល់មេរៀនអំពីអំណាចនៃសាមគ្គីភាព និងការយល់ដឹងពីស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រនៅពេលប្រឈមនឹងកម្លាំងធំជាង។