ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិហ្គ្រុនវ៉ាល់ (Battle of Grunwald) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា សមរភូមិទីមួយនៃតានណេនប៊ឺគ (First Battle of Tannenberg) ឬ សមរភូមិហ្សាល់ហ្គីរីស (Žalgiris)។ យោងតាម Wikipedia សមរភូមិនេះបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៤១០ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមប៉ូឡូញ-លីទុយអានី-តេអ៊ូតុន។ សម្ព័ន្ធភាពនៃរាជាណាចក្រប៉ូឡូញ និងរដ្ឋឌុចនៃលីទុយអានី ដឹកនាំដោយព្រះមហាក្សត្រវ្លាឌីស្លាវទី២ យ៉ាហ្គីអេឡូ (Jogaila) និងឌុចវីតាវតាស (Vytautas) បានយកឈ្នះលើកងទ័ពនៃលំដាប់តេអ៊ូតុន (Teutonic Order) ដែលដឹកនាំដោយមេបញ្ជាការធំ Ulrich von Jungingen។ ជ័យជំនះនេះបានធ្វើឱ្យក្រុមតេអ៊ូតុនបាត់បង់កម្លាំងយោធាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយមេដឹកនាំភាគច្រើនរបស់ពួកគេត្រូវបានសម្លាប់ ឬ ចាប់ជាឈ្លើយ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia សមរភូមិហ្គ្រុនវ៉ាល់ជាសមរភូមិដ៏ធំបំផុតមួយនៅអឺរ៉ុបសម័យមជ្ឈិមសម័យ ហើយបានផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពអំណាចនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងកើត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិនេះកើតឡើងនៅជិតភូមិហ្គ្រុនវ៉ាល់ ក្នុងតំបន់ដែលឥឡូវស្ថិតនៅក្នុងខេត្ត Warmia-Masuria នៃប្រទេសប៉ូឡូញខាងជើង។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា តំបន់នេះជាផ្នែកនៃរដ្ឋតេអ៊ូតុន ដែលលាតសន្ធឹងពីឆ្នេរបាល់ទិកទៅខាងកើត។ ក្នុងសមរភូមិ កងកម្លាំងទាំងសងខាងមានចម្រុះជាតិសាសន៍៖ សម្ព័ន្ធប៉ូឡូញ-លីទុយអានី មានទាហានប៉ូឡូញ លីទុយអានី ជនជាតិតាតា រុស្ស៊ី ស៊ីស៊ីលៀន និងទាហានពីរដ្ឋចំណុះផ្សេងៗ។ ចំណែកខាងក្រុមតេអ៊ូតុន មានទាហានអាឡឺម៉ង់ និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្តពីតំបន់ផ្សេងៗនៃអឺរ៉ុប។ សមរភូមិនេះក៏ជានិមិត្តរូបនៃការប្រឈមមុខរវាងអរិយធម៌ខាងកើត និងខាងលិចផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះរវាងប៉ូឡូញ-លីទុយអានី និងក្រុមតេអ៊ូតុន បានចាប់ផ្តើមពីចុងសតវត្សទី ១៤ នៅពេលដែលលំដាប់តេអ៊ូតុន ដែលជាអង្គការសាសនាកាតូលិក បានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅក្នុងតំបន់បាល់ទិក និងរុស្ស៊ី។ បន្ទាប់ពីការរៀបអភិសេករវាងព្រះនាង Jadwiga នៃប៉ូឡូញ និងព្រះអង្គម្ចាស់ Jogaila នៃលីទុយអានី ក្នុងឆ្នាំ ១៣៨៦ ប្រទេសទាំងពីរបានរួបរួមគ្នា ហើយ Jogaila បានក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រនៃប៉ូឡូញ។ ក្រុមតេអ៊ូតុនបានបន្តវាយប្រហារលើទឹកដីលីទុយអានី ដោយអះអាងពីបេសកកម្មសាសនា។ យោងតាម Wikipedia ការកើនឡើងនៃភាពតានតឹងបានឈានដល់សង្គ្រាមនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤០៩ ហើយការប្រឈមមុខគ្នាដ៏ធំបំផុតគឺនៅឯហ្គ្រុនវ៉ាល់។

នៅថ្ងៃដែលប្រយុទ្ធ កងទ័ពតេអ៊ូតុនបានប្រគល់ដាវពីរដែលគេហៅថា "ដាវហ្គ្រុនវ៉ាល់" (Grunwald Swords) ជាអំណោយដ៏ឱនភាពទៅព្រះមហាក្សត្រប៉ូឡូញ ដើម្បីញុះញង់ឱ្យចូលប្រយុទ្ធ។ កងទ័ពសម្ព័ន្ធបានប្រើកលល្បិចដកថយដោយពួកលីទុយអានី ដែលបណ្តាលឱ្យកងទ័ពតេអ៊ូតុនខ្ចាត់ខ្ចាយ ហើយបន្ទាប់មកកងទ័ពប៉ូឡូញបានវាយប្រហារយ៉ាងដាច់អហង្គ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia សមរភូមិនេះមានរយៈពេលប្រហែល ៦ ម៉ោង ហើយបណ្តាលឱ្យមានមនុស្សស្លាប់យ៉ាងច្រើន។ ក្រោយពីទទួលបរាជ័យ កងទ័ពតេអ៊ូតុនបានដកទៅការពារបន្ទាយ Malbork ដែលជារដ្ឋធានីរបស់ពួកគេ ហើយសម្ព័ន្ធប៉ូឡូញ-លីទុយអានី បានព្យាយាមឡោមព័ទ្ធអស់រយៈពេលពីរខែ ប៉ុន្តែមិនបានជោគជ័យទេ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ កម្លាំងរបស់ក្រុមតេអ៊ូតុនក៏ចុះខ្សោយជាបន្តបន្ទាប់ ហើយនៅឆ្នាំ ១៤៦៦ ពួកគេត្រូវបានបង្ខំឱ្យក្លាយជារដ្ឋចំណុះរបស់ប៉ូឡូញ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិហ្គ្រុនវ៉ាល់បានបន្សល់ទុកនូវឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌យូរអង្វែង។ ខាងសេដ្ឋកិច្ច ការចុះខ្សោយរបស់ក្រុមតេអ៊ូតុនបានបើកផ្លូវឱ្យប៉ូឡូញ-លីទុយអានី ក្លាយជាមហាអំណាចពាណិជ្ជកម្មនៅអឺរ៉ុបខាងកើត។ ខាងវប្បធម៌ តាម Wikipedia សមរភូមិនេះបានក្លាយជាប្រធានបទនៃស្នាដៃសិល្បៈជាច្រើន ជាពិសេសគំនូរដ៏ល្បីល្បាញរបស់ Jan Matejko ដែលបានចាប់យកពេលវេលាប្រយុទ្ធដ៏សាហាវ។ នៅក្នុងសម័យទំនើប សមរភូមិនេះក៏ត្រូវបានប្រើក្នុងការឃោសនានយោបាយជាតិនិយម ដូចជាការប្រើប្រាស់រូបភាពទាហានតេអ៊ូតុននៅក្នុងផ្ទាំងរូបភាពរបស់គណបក្សប្រជាជនជាតិអាឡឺម៉ង់ (German National People's Party) ក្នុងឆ្នាំ ១៩២០ ដើម្បីប្រឆាំងប៉ូឡូញ និងសង្គមនិយម។ ជាងនេះទៀត សមរភូមិនេះត្រូវបានរំឭកឡើងវិញជារៀងរាល់ឆ្នាំជាមួយនឹងការសម្ដែងប្រយុទ្ធឡើងវិញ ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរមកពីទូទាំងពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ សមរភូមិហ្គ្រុនវ៉ាល់នៅតែជាសញ្ញាណនៃមោទនភាពជាតិសម្រាប់ប៉ូឡូញ លីទុយអានី និងប្រទេសផ្សេងទៀតនៅអឺរ៉ុបខាងកើត។ យោងតាម Wikipedia ខួបគម្រប់ ៦០០ ឆ្នាំនៃសមរភូមិក្នុងឆ្នាំ ២០១០ ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងជាផ្លូវការ ហើយប្រទេសបេឡារុសក៏បានចេញត្រាប្រៃសណីយ៍ដើម្បីរំឭកព្រឹត្តិការណ៍នេះដែរ។ សមរភូមិនេះក៏មានភាពពាក់ព័ន្ធជាមួយបរិបទភូមិសាស្ត្រនយោបាយបច្ចុប្បន្នផងដែរ ជាពិសេសក្នុងការប្រឈមនឹងឥទ្ធិពលរបស់រុស្ស៊ី។ សម្រាប់អ្នកអាន Khmer សមរភូមិនេះអាចជាឧទាហរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃរបៀបដែលសម្ព័ន្ធភាពរវាងរដ្ឋតូចៗអាចយកឈ្នះលើសត្រូវដែលមានអំណាចយោធាខ្លាំងជាង។ លើសពីនេះ ទីតាំងសមរភូមិបានក្លាយជាកន្លែងទេសចរណ៍ ហើយការសម្ដែងឡើងវិញប្រចាំឆ្នាំនៅតែបន្តធ្វើឱ្យប្រវត្តិសាស្ត្រនៅរស់។