ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិហាឡូ (Battle of Harlaw) គឺជាសមរភូមិត្រកូលដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រស្កុតឡែន។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា (Wikipedia) វាបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៤១១ នៅភាគខាងជើងនៃទីក្រុង Inverurie ក្នុងតំបន់ Aberdeenshire។ សមរភូមិនេះជាការប្រយុទ្ធគ្នារវាងពួក Baron មកពីឆ្នេរខាងលិច (Highlanders) និងពួក Baron មកពីតំបន់ភាគឦសាន (Lowlanders) ដែលជាផ្នែកមួយនៃជម្លោះដណ្តើមដីធ្លី និងឥទ្ធិពលនៅមជ្ឈិមសម័យ។ វាត្រូវបានគេចងចាំថាជាសមរភូមិដ៏សាហាវ ហើយបានជះឥទ្ធិពលយូរអង្វែងដល់នយោបាយ និងវប្បធម៌ស្កុតឡែន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់សមរភូមិស្ថិតនៅក្នុងជ្រលងភ្នំ Garioch ដែលជាផ្នែកមួយនៃ Aberdeenshire ភាគខាងជើងឈៀងខាងកើតស្កុតឡែន។ ទីតាំងនេះមានភ្នំទាប និងវាលរាប ដែលជាផ្លូវយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ទំនាបកណ្តាល។ យោងតាម Wikipedia កងទ័ពដែលចូលរួមមានពីរក្រុមសំខាន់ៗ៖ កងទ័ព Highlanders របស់ Donald of Islay, Lord of the Isles ដែលមកពីកោះនិងឆ្នេរខាងលិច ហើយនិយាយភាសា Gaelic និងកងទ័ព Lowlanders របស់ Alexander Stewart, Earl of Mar ដែលមកពីតំបន់ទំនាប ហើយនិយាយភាសា Scots។ កងទ័ព Highlanders មានចំនួនច្រើនជាង ប៉ុន្តែ Lowlanders មានគុណសម្បត្តិខាងគ្រឿងសឹក និងយុទ្ធសាស្ត្រ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិហាឡូកើតឡើងពីជម្លោះដណ្តើមអំណាចលើឋានន្តរសក្តិ Earldom of Ross ដែលជាដែនដីធំនៅភាគខាងជើង។ បន្ទាប់ពី Earl of Ross បានទទួលមរណភាពក្នុងឆ្នាំ ១៤០២ ដោយគ្មានអ្នកស្នងមរតកផ្ទាល់ លោក Donald of Islay ដែលជាប្តីរបស់ចៅស្រី Earl បានទាមទារតំណែងនេះ។ ប៉ុន្តែ Regent Albany ដែលគ្រប់គ្រងជំនួសព្រះមហាក្សត្រ James I (ដែលកំពុងជាប់ឃុំនៅអង់គ្លេស) បានប្រឆាំង ហើយប្រគល់តំណែងឱ្យ John Stewart វិញ។ តាម Wikipedia ការនេះបានធ្វើឱ្យ Donald លើកទ័ពមកវាយប្រហារនៅឆ្នាំ ១៤១១។

នៅថ្ងៃទី ២៤ កក្កដា ១៤១១ កងទ័ពរបស់ Donald (ប៉ាន់ស្មានថាមានប្រហែល ១០.០០០ នាក់) បានជួបនឹងកងទ័ពរបស់ Mar (ប្រហែល ២.០០០ ទៅ ៣.០០០ នាក់) នៅជិតភូមិ Harlaw។ ការប្រយុទ្ធមានសភាពសាហាវពេញមួយថ្ងៃ ហើយភាគីទាំងពីរបានខាតបង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ វាត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា "ហាឡូក្រហម" (Red Harlaw) ដោយសារការបង្ហូរឈាម។ ទីបំផុត Donald បានដកថយ ប៉ុន្តែអាចរក្សាកម្លាំងទ័ព ហើយក្រោយមកបានចរចាទទួលបានសិទ្ធិមួយផ្នែកលើ Ross។ សមរភូមិនេះបានបន្ថយល្បឿននៃការពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ Lords of the Isles ហើយបានពង្រឹងអំណាចកណ្តាល។ ព្រះមហាក្សត្រ James I ដែលបានឡើងសោយរាជ្យពេញលេញនៅឆ្នាំ ១៤២៤ បានបន្តគោលនយោបាយបង្ក្រាបពួក Lords ទាំងនោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិនេះមិនបង្កើតផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែងទេ ប៉ុន្តែបានបន្សល់ទុកកេរ្តិ៍ដំណែលវប្បធម៌យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ តាម Wikipedia វាត្រូវបានរំឭកនៅក្នុងបទចម្រៀងប្រជាប្រិយ (ballad) "The Battle of Harlaw" និងបទភ្លេងបំពង់ (pibroch) ប្រពៃណី។ ក្រៅពីនេះ វត្ថុបុរាណដូចជា ផ្នូររបស់ Gilbert de Greenlaw ដែលគេជឿថាជាអ្នកចូលរួមប្រយុទ្ធ នៅវិហារ Kinkell បានក្លាយជាសាក្ខីភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏មានតម្លៃ។ ជាមួយនឹងការសាងសង់វិមាន Harlaw នៅសតវត្សទី ១៩ សមរភូមិកាន់តែមានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ និងបានក្លាយជាចំណុចទាក់ទាញសម្រាប់ការសិក្សា និងទេសចរណ៍។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ សមរភូមិហាឡូនៅតែជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដែលគេចងចាំនៅស្កុតឡែន។ វិមាន Harlaw ដែលស្ថិតនៅជិតកន្លែងប្រយុទ្ធ គឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ និងជាទីតាំងរំឭកដល់អ្នកដែលបានបាត់បង់ជីវិត។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse សមរភូមិនេះបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងជម្លោះត្រកូល និងការបង្កើតប្រជាជាតិ ដែលអាចប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍បាន។ វាក៏ផ្តល់មេរៀនអំពីការគ្រប់គ្រងជម្លោះ និងការសម្របសម្រួលនៅក្នុងសង្គមពហុក្រុម។