KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់២៤ កក្កដា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ២៤ កក្កដា ២០២៦

សមរភូមិហាឡឡ ៖ ជម្លោះដ៏ធំបំផុតមួយនៃត្រកូលស្កុតឡែននៅថ្ងៃ ២៤ កក្កដា ១៤១១

នៅថ្ងៃនេះកាលពី ៦១៥ ឆ្នាំមុន ការប្រយុទ្ធដ៏រន្ធត់រវាងត្រកូលស្កុតឡែនពីរបានផ្ទុះឡើងនៅហាឡឡ ដោយដឹកនាំដោយ Donald of Islay និង Alexander Stewart ហើយបានបង្ហាញពីជម្លោះអំណាចដ៏ស្មុគស្មាញក្នុងសម័យមជ្ឈិមស្កុតឡែន។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

Clan Maclean in The Scottish Nation by William Anderson (1877)
ប្រភព: Wikimedia Commons

នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៤១១ ដែលជាថ្ងៃនេះកាលពី ៦១៥ ឆ្នាំមុន សមរភូមិដ៏សំខាន់មួយបានកើតឡើងនៅតំបន់ហាឡឡ (Harlaw) ក្បែរទីក្រុង Inverurie នៃប្រទេសស្កុតឡែន។ តាមការចងក្រងរបស់វិគីភីឌា សមរភូមិនេះគឺជាចំណុចកំពូលនៃជម្លោះអំណាចរវាងពួកអភិជន (barons) មកពីភាគឦសាន និងក្រុមអ្នកចម្បាំងមកពីឆ្នេរខាងលិច។ អ្នកដឹកនាំទាំងពីរគឺលោក Donald of Islay ដែលកាន់ងារជា Lord of the Isles និង លោក Alexander Stewart ដែលជា Earl of Mar សុទ្ធតែជាបុគ្គលមានឥទ្ធិពលនិងមហិច្ឆតា ហើយការប្រឈមមុខរបស់ពួកគេបានបង្ហាញពីភាពតានតឹងដែលបានឆាបឆេះនៅស្កុតឡែនអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។

មូលហេតុដែលនាំឱ្យមានការបង្ហូរឈាមនេះ មិនអាចយល់បានដោយគ្រាន់តែមើលលើសមរភូមិប៉ុណ្ណោះឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវស្វែងយល់ពីប្រព័ន្ធសង្គមដែលហៅថា «ត្រកូល» (clan) ។ យោងតាមវិគីភីឌា ត្រកូលស្កុតឡែនគឺជាក្រុមមនុស្សដែលមានញាតិសន្តានរួម និងមានអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ផ្ទាល់ខ្លួន។ សមាជិកត្រកូលនីមួយៗមានភាពស្មោះត្រង់ចំពោះមេដឹកនាំ ហើយត្រកូលនីមួយៗមានសញ្ញាសម្គាល់ដូចជាក្រណាត់ត្រកូល (tartan) ដែលគេប្រើប្រាស់ក្នុងសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីដូចជាសំពត់គីល (kilt) ។ នៅក្នុងសម័យមជ្ឈិម ប្រព័ន្ធត្រកូលនេះបានបង្កើតឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមដីធ្លី និងអំណាចជាបន្តបន្ទាប់ ហើយសង្គ្រាមរវាងត្រកូលបានក្លាយជារឿងធម្មតា។

លោក Donald of Islay គឺជាមេដឹកនាំម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកដែលមានអំណាចខ្លាំងបំផុតនៅលើកោះនិងឆ្នេរខាងលិច។ តាមរយៈប្រភពវិគីភីឌា គាត់ជាកូនប្រុសរបស់ John of Islay ដែលបានពង្រីកដែនកោះ (Lordship of the Isles) ឱ្យគ្របដណ្តប់លើកោះធំៗ និងទឹកដីដីគោកដូចជា Morvern, Garmoran, Lochaber, Kintyre និង Knapdale។ កេរដំណែលរបស់គាត់មានឫសគល់ពីស្តេច Somerled ដែលជាស្តេចនៃកោះកាលពីសតវត្សទី ១២ ដែលផ្តល់ភាពស្របច្បាប់ដល់ការទាមទារអំណាចរបស់គាត់។ ជាមួយនឹងមូលដ្ឋានដ៏ធំនេះ Donald មានមហិច្ឆតាចង់ពង្រីកឥទ្ធិពលទៅភាគខាងកើត ដែលនាំឱ្យមានការប៉ះទង្គិចជាមួយអ្នកកាន់អំណាចនៅឦសាន។ ការសម្រេចចិត្តដឹកនាំកងទ័ពឆ្ពោះទៅកាន់តំបន់ Aberdeenshire មិនមែនជារឿងចៃដន្យឡើយ ប៉ុន្តែជាផ្នែកនៃយុទ្ធនាការមួយដើម្បីទាមទារសិទ្ធិលើដីដែលគាត់ចាត់ទុកថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់ត្រកូលរបស់ខ្លួន។ ការរុលទៅមុខនេះបានគំរាមកំហែងដល់តុល្យភាពអំណាចក្នុងតំបន់ ហើយបង្ខំឱ្យ Alexander Stewart ចេញមុខមកប្រឈម។

ចំណែក Alexander Stewart វិញ មិនមែនជាមនុស្សធម្មតាដែលងាយនឹ

ប្រភពទាំងអស់ All 5 sources

  1. Wikipedia Scottish_clan ១ មករា ១៤១១
  2. Wikipedia Donald_of_Islay,_Lord_of_the_Isles ១ មករា ១៤១១
  3. Wikipedia Alexander_Stewart,_Earl_of_Mar ១ មករា ១៤១១
  4. Wikipedia Battle_of_Harlaw ១ មករា ១៤១១
  5. Wikipedia Inverurie ១ មករា ១៤១១