ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិក្លីឌីយ៉ុន (Battle of Kleidion) បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១០១៤ រវាងចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន (Byzantine Empire) និងចក្រភពប៊ុលហ្គារី (Bulgarian Empire)។ តាមវីគីភីឌា សមរភូមិនេះជាចំណុចកំពូលនៃជម្លោះរយៈពេលជិតកន្លះសតវត្ស រវាងអធិរាជបាស៊ីលទី២ (Basil II) នៃចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន និងអធិរាជសាម៉ូអែល (Samuel) នៃប៊ុលហ្គារី នៅចុងសតវត្សទី១០ និងដើមសតវត្សទី១១។ លទ្ធផលគឺជាជ័យជម្នះដាច់ខាតសម្រាប់ចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន ដែលបានបំបាក់កម្លាំងប៊ុលហ្គារីយ៉ាងដាច់ខាត ហើយនាំឱ្យប៊ុលហ្គារីធ្លាក់ក្រោមការត្រួតត្រារបស់ប៊ីហ្សង់ទីននៅទីបំផុត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិនេះបានកើតឡើងនៅច្រកភ្នំក្លីឌីយ៉ុន (Kleidion) ដែលស្ថិតនៅចន្លោះជួរភ្នំបេឡាស៊ីតសា (Belasitsa) និងទន្លេស្ទ្រូម៉ា (Struma) ក្នុងតំបន់ដែលបច្ចុប្បន្នជាប្រទេសប៊ុលហ្គារី ក្បែរព្រំដែនក្រិក។ តាមវីគីភីឌា ច្រកនេះមានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ ព្រោះវាជាផ្លូវចូលទៅកាន់ដួងចិត្តនៃចក្រភពប៊ុលហ្គារី។ កងទ័ពប៊ីហ្សង់ទីនដឹកនាំដោយអធិរាជបាស៊ីលទី២ ដែលមានកម្លាំងទាហានជាង ៣០ ០០០ នាក់ (តាមការប៉ាន់ស្មាន) ហើយកងទ័ពប៊ុលហ្គារីរបស់សាម៉ូអែលមានប្រមាណ ១៥ ០០០ ទៅ ២០ ០០០ នាក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ជម្លោះរវាងប៊ីហ្សង់ទីននិងប៊ុលហ្គារីបានចាប់ផ្តើមតាំងពីដើមសតវត្សទី១០ នៅពេលដែលប៊ុលហ្គារីកំពុងពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួន។ អធិរាជបាស៊ីលទី២ បានប្តេជ្ញាចិត្តដើម្បីកម្ទេចចក្រភពប៊ុលហ្គារីដែលជាគូប្រជែងដ៏ធំនៅតំបន់បាលកង់។ បន្ទាប់ពីការប្រយុទ្ធជាច្រើនលើក កងទ័ពប៊ីហ្សង់ទីនបានព្យាយាមវាយលុកចូលទឹកដីប៊ុលហ្គារី ប៉ុន្តែត្រូវបានរាំងស្ទះនៅច្រកក្លីឌីយ៉ុន។

នៅឆ្នាំ១០១៤ បាស៊ីលទី២ បានដឹកនាំទ័ពចូលទៅក្នុងទឹកដីប៊ុលហ្គារី ប៉ុន្តែត្រូវបានទប់ស្កាត់ដោយទាហានប៊ុលហ្គារីដែលបានសាងសង់រនាំងឈើនិងកំពែងនៅច្រកភ្នំ។ តាមវីគីភីឌា ឧត្តមសេនីយ៍ប៊ីហ្សង់ទីនម្នាក់ឈ្មោះនីកូផូរ៉ុស ស៊ីហ្វីយ៉ាស (Nikephoros Xiphias) បានដឹកនាំកងកម្លាំងពិសេសមួយឆ្លងកាត់ភ្នំ ហើយវាយប្រហារពីក្រោយខ្នងកងទ័ពប៊ុលហ្គារី។ ការវាយប្រហារនេះបានធ្វើឱ្យកងទ័ពប៊ុលហ្គារីភ័យខ្លាច ហើយទ័ពប៊ីហ្សង់ទីនក៏បានវាយសម្រុកចូលពីមុខ បណ្តាលឱ្យប៊ុលហ្គារីរងបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

លទ្ធផលនៃសមរភូមិគឺកងទ័ពប៊ុលហ្គារីរាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ហើយតាមរឿងព្រេង បាស៊ីលទី២ បានបញ្ជាឱ្យធ្វើឱ្យពួកគេពិការភ្នែក (blinded) ដោយទុកភ្នែកម្ខាងឱ្យរាល់ ១០០ នាក់ មានមេដឹកនាំម្នាក់ដែលត្រូវបានទុកភ្នែកម្ខាងដើម្បីដឹកនាំពួកគេត្រឡប់ទៅកាន់អធិរាជសាម៉ូអែលវិញ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានធ្វើឱ្យសាម៉ូអែលស្លាប់ដោយការគាំងបេះដូងនៅពេលឃើញទាហានរបស់ខ្លួន ដែលជារឿងដ៏ល្បីល្បាញក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ តាមវីគីភីឌា ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានធ្វើឱ្យបាស៊ីលទី២ ទទួលបានងារជា "Bulgaroktonos" ដែលមានន័យថា "អ្នកសម្លាប់ប៊ុលហ្គារី"។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិក្លីឌីយ៉ុនមិនត្រឹមតែមានសារៈសំខាន់ខាងយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏មានផលប៉ះពាល់ខាងវប្បធម៌និងផ្លូវចិត្តយ៉ាងជ្រាលជ្រៅផងដែរ។ ជ័យជម្នះរបស់ប៊ីហ្សង់ទីនបានបញ្ចប់ការតស៊ូរបស់ប៊ុលហ្គារីជាផ្លូវការ និងនាំឱ្យការរួមបញ្ចូលទឹកដីប៊ុលហ្គារីទៅក្នុងចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន។ រឿងរ៉ាវនៃការធ្វើឱ្យទាហានពិការភ្នែកបានក្លាយជារឿងព្រេងដ៏ល្បី ដែលត្រូវបានរៀបរាប់ក្នុងសិល្បៈ និងអក្សរសិល្ប៍ប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន។ នៅប្រទេសប៊ុលហ្គារី សមរភូមិនេះត្រូវបានគេចងចាំថាជានិមិត្តរូបនៃការលះបង់ដ៏ធំធេងសម្រាប់ឯករាជ្យ ហើយអធិរាជសាម៉ូអែលត្រូវបានគេគោរពជាវីរបុរសជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សព្វថ្ងៃនេះ សមរភូមិក្លីឌីយ៉ុននៅតែមានសារៈសំខាន់ក្នុងការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រតំបន់បាលកង់ និងទំនាក់ទំនងរវាងប្រជាជាតិនានានៅអឺរ៉ុបភាគអាគ្នេយ៍។ តាមវីគីភីឌា ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានគេសិក្សាក្នុងបរិបទនៃយុទ្ធសាស្ត្រយោធា ចិត្តវិទ្យាសង្គ្រាម និងការបង្កើតអត្តសញ្ញាណជាតិ។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ សមរភូមិនេះអាចផ្តល់មេរៀនអំពីកលល្បិចសង្គ្រាម និងផលវិបាកនៃជម្លោះយូរអង្វែង។ នៅក្នុងពេលដែលពិភពលោកកំពុងយកចិត្តទុកដាក់លើជម្លោះ និងសន្តិភាព ប្រវត្តិសាស្ត្រនេះអាចជាការរំលឹកដ៏មានប្រយោជន៍។