ទិដ្ឋភាពទូទៅ

សមរភូមិសាហ្សេណូ (Battle of Saseno) គឺជាការប្រយុទ្ធគ្នាតាមផ្លូវទឹកមួយ ដែលបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៤ សីហា ១២៦៤ នៅក្បែរកោះសាហ្សេណូ ដែលស្ថិតនៅក្បែរឆ្នេរសមុទ្រនៃប្រទេសអាល់បានី។ យោងតាមមាតិការបស់វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ការប្រយុទ្ធនេះបានកើតឡើងរវាងកងនាវានៃសាធារណរដ្ឋហ្សឺណូវ៉ា (Genoa) និងក្បួននាវាពាណិជ្ជកម្មនៃសាធារណរដ្ឋវេនីស (Venice) ក្នុងអំឡុងពេលនៃសង្គ្រាមសន្តសាបាស (War of Saint Sabas)។

ភាពទាក់ទាញនៃព្រឹត្តិការណ៍នេះ ស្ថិតនៅត្រង់ថា វាបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ហ្សឺណូវ៉ា ដែលបានវាយឆ្មក់លើក្បួននាវាពាណិជ្ជកម្មរបស់វេនីស ជាជាងការប្រយុទ្ធផ្ទាល់ជាមួយកងទ័ពជើងទឹករបស់គូប្រជែង។ ការប្រយុទ្ធប្រភេទនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខណៈនៃការប្រជែងអំណាចដែនសមុទ្រនៅសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៣។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កោះសាហ្សេណូ (Saseno) ត្រូវបានគេស្គាល់ជាភាសាអាល់បានីថា កោះសាហ្សាន (Sazan)។ តាមការកត់សម្គាល់របស់វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស កោះនេះស្ថិតនៅក្បែរឆ្នេរសមុទ្រនៃប្រទេសអាល់បានី ហើយជាទីតាំងដែលសមរភូមិឆ្នាំ ១២៦៤ បានកើតឡើងនៅក្បែរនោះ។ រូបរាងរបស់កោះនេះ ត្រូវបានគេគូសចារឹកក្នុងផែនទីឆ្នាំ ១៥៧១ ដែលបង្ហាញថា កោះតូចមួយនេះត្រូវបានអ្នកធ្វើផែនទីសម័យបុរាណកត់សម្គាល់ជាយូរមកហើយ។ តំបន់ឆ្នេរសមុទ្រអាល់បានីទាំងមូល ក៏ត្រូវបានចារឹកក្នុងផែនទី Carte Pisane ដែលត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទចន្លោះឆ្នាំ ១២៥៨ និង ១២៩១ ផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស សង្គ្រាមសន្តសាបាស បានផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ ១២៥៦ ហើយបានពាក់ព័ន្ធនឹងសាធារណរដ្ឋដែនសមុទ្រធំៗពីរ គឺសាធារណរដ្ឋហ្សឺណូវ៉ា និងសាធារណរដ្ឋវេនីស។ ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមនេះចាប់ផ្តើមមក ហ្សឺណូវ៉ា បានទទួលតែបរាជ័យក្នុងការប្រយុទ្ធផ្ទាល់ជាមួយកងទ័ពជើងទឹករបស់វេនីស។

ដោយសារតែបរាជ័យទាំងនេះ ហ្សឺណូវ៉ា បានងាកមកវាយឆ្មក់លើក្បួននាវាពាណិជ្ជកម្មរបស់វេនីស ដែលធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់លេវ៉ង់ (Levant) ដែលស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ក្បួននាវាពាណិជ្ជកម្មទាំងនេះ មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចរបស់វេនីស។

នៅក្នុងបរិបទនេះហើយ ដែលសមរភូមិសាហ្សេណូ បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៤ សីហា ១២៦៤ នៅក្បែរកោះសាហ្សេណូ ក្បែរឆ្នេរសមុទ្រអាល់បានី។ ការប្រយុទ្ធនេះ បានកើតឡើងរវាងកងនាវានៃសាធារណរដ្ឋហ្សឺណូវ៉ា និងក្បួននាវាពាណិជ្ជកម្មនៃសាធារណរដ្ឋវេនីស ហើយត្រូវបានកត់ត្រាថាជាវគ្គមួយនៃសង្គ្រាមសន្តសាបាស។ ចំពោះកំណត់ត្រាភូមិសាស្ត្រវិញ ផែនទី Carte Pisane ដែលចារឹកចន្លោះឆ្នាំ ១២៥៨ និង ១២៩១ គឺជាឯកសារដែលមានអាយុកាលជិតស្និទ្ធនឹងសម័យកាលនៃសមរភូមិនេះ ដោយបានចារឹកអំពីតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រអាល់បានី។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

វិមាត្រសេដ្ឋកិច្ចនៃសមរភូមិនេះ គឺជាចំណុចស្នូលមួយនៃព្រឹត្តិការណ៍ទាំងមូល។ តាមការកត់សម្គាល់របស់វិគីភីឌា ក្បួននាវាពាណិជ្ជកម្មរបស់វេនីស ដែលធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់លេវ៉ង់ មានសារៈសំខាន់យ៉ាងធំធេងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចរបស់សាធារណរដ្ឋវេនីស។ ការវាយឆ្មក់លើក្បួននាវាទាំងនេះ ទើបក្លាយជាមធ្យោបាយមួយសម្រាប់ហ្សឺណូវ៉ា ក្នុងការបង្កការខូចខាតដល់គូប្រជែង។

ចំណែកផ្នែកវប្បធម៌វិញ កោះសាហ្សាន បានបន្សល់ទុកនូវកេរ្តិ៍ដំណែលក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រផែនទី ដោយមានការចារឹកផែនទីកោះនេះក្នុងឆ្នាំ ១៥៧១ និងការគូសផែនទីតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រអាល់បានីក្នុងផែនទី Carte Pisane ចន្លោះឆ្នាំ ១២៥៨ ដល់ ១២៩១។ កំណត់ត្រាផែនទីទាំងនេះ បង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់របស់អ្នកធ្វើផែនទីសម័យបុរាណ ចំពោះកោះតូចមួយនេះ និងតំបន់ជុំវិញវា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

កោះសាហ្សាន នៅតែស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីនៃប្រទេសអាល់បានី ដូចដែលគេឃើញក្នុងរូបថតឆ្នាំ ២០១៩។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse (ចង្វាក់ខ្មែរ) ព្រឹត្តិការណ៍នៅឆ្នាំ ១២៦៤ នេះ ផ្តល់ជាឧទាហរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយស្តីពីការប្រជែងគ្នាលើផ្លូវពាណិជ្ជកម្មតាមដែនសមុទ្រ ដែលជាប្រធានបទនៅតែមានវត្តមានក្នុងដំណឹងអន្តរជាតិរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ចាប់ពីការប្រកួតប្រជែងលើផ្លូវនាវាដឹកទំនិញ រហូតដល់ភាពតានតឹងនៅតាមច្រកសមុទ្រសំខាន់ៗ។ ការស្វែងយល់ពីជម្លោះដែនសមុទ្រក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូចជាសមរភូមិសាហ្សេណូ អាចជួយឱ្យយល់ពីសារៈសំខាន់ដ៏យូរអង្វែងនៃការធានាសន្តិសុខផ្លូវពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រ។