ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិ Worcester គឺជាសមរភូមិចុងក្រោយដ៏ធំនៃសង្គ្រាមនគរទាំងបី ដែលបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៦៥១ នៅក្នុង និងជុំវិញទីក្រុង Worcester ប្រទេសអង់គ្លេស។ តាមវិគីភីឌា កងទ័ពសភា (Parliamentarian) ដែលមានទាហានប្រមាណ ២៨,០០០ នាក់ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ Oliver Cromwell បានផ្តួលកងទ័ពរាជានិយម (Royalist) ដែលភាគច្រើនជាទាហានស្កុតឡង់ ចំនួនប្រមាណ ១៦,០០០ នាក់ ដែលដឹកនាំដោយ Charles II នៃប្រទេសអង់គ្លេស និងស្កុតឡង់។

ការប្រយុទ្ធនេះមានរយៈពេលតែប៉ុន្មានម៉ោងប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែបានបញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិលអង់គ្លេសជាផ្លូវការ។ តាមប្រភពដដែល Oliver Cromwell បានហៅជ័យជម្នះនេះថាជា «សេចក្តីមេត្តាដែលធ្វើជាមកុដ» ហើយ Charles II ត្រូវបានបង្ខំឲ្យភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេសអង់គ្លេស។ វិគីភីឌាបានរៀបរាប់ថា ក្រោយពីការដួលរលំនៃការការពាររបស់ពួករាជានិយម ទីក្រុង Worcester ក៏ត្រូវបានលួចប្លន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីក្រុង Worcester ស្ថិតនៅភាគខាងលិចនៃប្រទេសអង់គ្លេស តាមដងទន្លេ Severn។ តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងនេះមានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ ពីព្រោះ Charles II បានប្រើ Worcester ជាចំណុចប្រមូលផ្តុំទ័ព ដោយសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានការគាំទ្រពីអ្នកគាំទ្ររាជានិយមនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស។

ដើម្បីទប់ទល់នឹងការឡោមព័ទ្ធ ទីក្រុង Worcester ត្រូវបានពង្រឹងដោយកំពែង និងប្រព័ន្ធការពារជាច្រើន ដែលបានបង្ហាញនៅលើផែនទីឆ្នាំ ១៦៥១។ ប្រភពបានបញ្ជាក់ថា ទាហានរាជានិយមភាគច្រើនជាជនជាតិស្កុតឡង់ ហើយកំពែងទីក្រុងគឺជាទីជម្រកចុងក្រោយរបស់ពួកគេក្នុងការប្រយុទ្ធនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមនគរទាំងបី ដែលបានបន្តពីឆ្នាំ ១៦៤២ ដល់ ១៦៥១ គឺជាជម្លោះរវាងស្តេច និងសភាអង់គ្លេស ដែលបានអូសបន្លាយពេញមួយទសវត្សរ៍។ តាមវិគីភីឌា ក្រោយការប្រហារជីវិតស្តេច Charles I ក្នុងឆ្នាំ ១៦៤៩ ប្រទេសអង់គ្លេសបានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សភា ខណៈដែលស្កុតឡង់ប្រកាសអោយ Charles II ឡើងសោយរាជ្យ និងបានបញ្ចូលទឹកដីអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ ១៦៥១ ដោយសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានការគាំទ្រពីពួករាជានិយមក្នុងតំបន់។

Oliver Cromwell ដែលជាមេបញ្ជាការនៃកងទ័ពសភា បានប្រមូលផ្តុំទ័ពរបស់ខ្លួននៅតំបន់ជិតខាង ហើយចាប់ផ្តើមវាយលុកនៅព្រឹកថ្ងៃទី ៣ ខែកញ្ញា។ តាមកំណត់ហេតុ ការប្រយុទ្ធបានចាប់ផ្តើមដោយការឆ្លងទន្លេ និងការវាយបំបែកកំពែង ដោយពួករាជានិយមបានបន្តទប់ទល់យ៉ាងខ្លាំង មុនពេលក្រុង Worcester ធ្លាក់ក្នុងដៃ Cromwell។ ក្រោយការប្រយុទ្ធ ទីក្រុងត្រូវបានលួចប្លន់ដោយកងទ័ពសភា ហើយមានអ្នកស្លាប់ និងអ្នកទោសសង្គ្រាមជាច្រើន។

Charles II បានរត់គេចខ្លួនចេញពីសមរភូមិដោយជោគជ័យ ហើយបានឆ្លងកាត់ការលាក់ខ្លួននៅតាមជនបទអស់រយៈពេលជាច្រើនសប្តាហ៍ មុនពេលរត់ចេញទៅកាន់បារាំង។ តាមវិគីភីឌា ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបញ្ចប់សករាជនៃការគ្រប់គ្រងបែបរាជានិយមនៅអង់គ្លេស រហូតដល់ការស្តាររាជវង្សឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៦៦០។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្រៅពីផលវិបាកផ្នែកយោធា សមរភូមិ Worcester បានបន្សល់ទុកស្លាកស្នាមដ៏ជ្រាលជ្រៅក្នុងវប្បធម៌អង់គ្លេស។ តាមវិគីភីឌា រឿងរ៉ាវនៃការរត់គេចរបស់ Charles II បានក្លាយជារឿងព្រេងដ៏ល្បីល្បាញ ហើយត្រូវបានបង្ហាញក្នុងស្នាដៃសិល្បៈជាច្រើន។

គំនូររបស់វិចិត្រករ John Everett Millais ពីឆ្នាំ ១៨៥៣ ដែលមានចំណងជើងថា «The Proscribed Royalist, 1651» បានពណ៌នាអំពីអ្នករាជានិយមម្នាក់កំពុងលាក់ខ្លួនក្នុងប្រហោងដើមឈើ ដោយមានស្ត្រី Puritan វ័យក្មេងម្នាក់ជួយបិទបាំង។ ប្រភពដដែលបានកត់សម្គាល់ថា ការភៀសខ្លួនរបស់ស្តេចនេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃការចងចាំជាតិអង់គ្លេស និងបានជះឥទ្ធិពលដល់ប្រពៃណីនិទានកថាជាច្រើនសតវត្សក្រោយមក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិ Worcester គឺជាចំណុចរបត់មួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអង់គ្លេស ដែលបាននាំទៅដល់ការផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពអំណាចរវាងរាជវង្ស និងសភា។ តាមវិគីភីឌា ថ្វីបើ Charles II បានវិលត្រឡប់មកសោយរាជ្យវិញនៅឆ្នាំ ១៦៦០ ក៏ដោយ ក៏ឥទ្ធិពលនៃសមរភូមិនេះបានដាក់គ្រឹះសម្រាប់របបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលបន្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ព្រឹត្តិការណ៍នេះផ្តល់ជាមេរៀនអំពីរបៀបដែលជម្លោះស៊ីវិលអាចកែប្រែរចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយរបស់ប្រទេសមួយ និងអំពីរបៀបដែលសង្គមអាចផ្សះផ្សាគ្នាឡើងវិញក្រោយសង្គ្រាម។ តាមវិគីភីឌា ទីក្រុង Worcester រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនៅតែរក្សាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូចជាផ្ទាំងចារឹកនៅជិតខ្លោងទ្វារ Sidbury ដែលបានកត់ត្រាពាក្យសម្តីរបស់ Oliver Cromwell អំពី «សេចក្តីមេត្តាដែលធ្វើជាមកុដ»។