KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់៣ កញ្ញា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ៣ កញ្ញា ២០២៦

ថ្ងៃទី ៣ កញ្ញា៖ ពីជ័យជម្នះ Cromwell នៅ Worcester ដល់ Cooch's Bridge

កាលពីរាប់រយឆ្នាំមុន ថ្ងៃទី ៣ កញ្ញា បានក្លាយជាថ្ងៃនៃសមរភូមិសំខាន់ពីរ ដែលមួយបានបញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិលអង់គ្លេស និងមួយទៀតបានបន្សល់ទុកការប្រយុទ្ធដ៏សំខាន់តែមួយគត់លើទឹកដី Delaware ក្នុងសង្គ្រាមបដិវត្តន៍អាមេរិក។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

Worcester Battlefield - Chapter Meadows Chapter Meadows is an ancient water meadow owned and managed by the Duckworth Trust. The final battle of the Civil War took place on these meadows on 3rd
ប្រភព: Wikimedia Commons

តាមការកត់ត្រារបស់វិគីភីឌា ថ្ងៃទី ៣ កញ្ញា បានបន្សល់ទុកសមរភូមិធំៗពីរ នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអឺរ៉ុប និងអាមេរិក។ សមរភូមិទីមួយ គឺសមរភូមិ Worcester ក្នុងឆ្នាំ ១៦៥១ ដែលជាសមរភូមិធំចុងក្រោយនៃសង្គ្រាមស៊ីវិលអង់គ្លេស។ សមរភូមិទីពីរ គឺសមរភូមិ Cooch's Bridge ក្នុងឆ្នាំ ១៧៧៧ ដែលជាសកម្មភាពយោធាដ៏សំខាន់តែមួយគត់លើទឹកដី Delaware ក្នុងសង្គ្រាមបដិវត្តន៍អាមេរិក។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងពីរ ទោះបីមានចម្ងាយរាប់រយឆ្នាំ និងបរិបទខុសគ្នា ក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការតស៊ូរវាងអំណាចកណ្ដាល និងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរបស់ប្រជាជនដែរ។

បើតាមអត្ថបទវិគីភីឌាស្ដីពីចលនា Parliamentarians អ្នកគាំទ្រសភាអង់គ្លេស ដែលគូបដិបក្សហៅថា Roundheads បានប្រឆាំងនឹងស្ដេច Charles I និងក្រុមអ្នករាជានិយម Cavaliers ដែលអះអាងអំណាចផ្ដាច់ការ និងគោលការណ៍សិទ្ធិដ៏ទេវៈរបស់ព្រះមហាក្សត្រ (divine right of kings)។ គោលដៅរបស់ក្រុមគាំទ្រសភា គឺផ្ដល់អំណាចកំពូលដល់សភាលើការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលប្រតិបត្តិរបស់អង់គ្លេស។ សង្គ្រាមស៊ីវិលអង់គ្លេស ដែលគេស្គាល់ផងដែរថា Great Rebellion បានអូសបន្លាយពីឆ្នាំ ១៦៤២ ដល់ ១៦៥១ ជាផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាមនៃនគរទាំងបី។

តាមអត្ថបទវិគីភីឌាអំពីសមរភូមិ Worcester ការប្រយុទ្ធបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៣ កញ្ញា ១៦៥១ ក្នុង និងជុំវិញក្រុង Worcester ប្រទេសអង់គ្លេស។ កងទ័ពគាំទ្រសភាប្រមាណ ២៨ ០០០ នាក់ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អូលីវើរ ក្រូមវែល បានយកឈ្នះលើកម្លាំងរាជានិយម ដែលភាគច្រើនជាទាហានស្កុតឡេន ប្រមាណ ១៦ ០០០ នាក់ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ Charles II។ វាជាសមរភូមិធំចុងក្រោយបង្អស់នៃសង្គ្រាមនៃនគរទាំងបី។ ក្រូមវែល ដែលពីមុនជាមេដឹកនាំដ៏សំខាន់ក្នុងការទាមទារឱ្យប្រហារជីវិតស្ដេច Charles I ក្នុងខែមករា ១៦៤៩ ក្រោយមកបានគ្រប់គ្រងក្នុងតំណែងអ្នកការពារកំពូល (Lord Protector) ចាប់ពីខែធ្នូ ១៦៥៣ រហូតដល់មរណភាពនៅខែកញ្ញា ១៦៥៨។

សារៈសំខាន់របស់ជ័យជម្នះនៅ Worcester មិនមែនគ្រាន់តែជាការវាយបំបែកកម្លាំងរាជានិយមនោះទេ តែវាបានធ្វើឱ្យការតស៊ូប្រដាប់អាវុធរបស់រាជានិយមអង់គ្លេសឈានដល់ទីបញ្ចប់។ តាមវិគីភីឌា ការប្រហារជីវិត Charles I បាននាំទៅដល់ការបង្កើត Commonwealth of England ដែលជារបបគ្មានព្រះមហាក្សត្រ។ គោលការណ៍ដែលសភាត្រូវមានសិទ្ធិកំពូលលើរដ្ឋបាលប្រតិបត្តិ បានក្លាយជាមរតកគំនិតដ៏យូរអង្វែងក្នុងការវិវត្តនៃរបបសភានិយម។ តាមអត្ថបទដដែល ប្រវត្តិវិទូចាត់ទុកក្រូមវែលជាឥស្សរជនសំខាន់បំផុតម្នាក់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រចក្រភពអង់គ្លេស។

រំលងមកឆ្នាំ ១៧៧៧ គូសឹកក្នុងសង្គ្រាមបដិវត្តន៍អាមេរិកបានប្រយុទ្ធគ្នានៅទីតាំងមួយក្នុង Delaware។ តាមអត្ថបទវិគីភីឌាស្ដីពីកងជីវពលសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងសម័យអាណានិគម បុរសដែលមានសមត្ថភាពក្នុងវ័យជាក់លាក់ ត្រូវបានចាត់ទុកជាសមាជិកកងជីវពល ហើយទីក្រុងនីមួយៗបានបង្កើតកងជីវពលតាមមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពារខ្លួន។ រីឯតាមអត្ថបទស្ដីពីទាហាន Hessian ទាហានអាល្លឺម៉ង់ប្រមាណ ៣០ ០០០ ទៅ ៣៧ ០០០ នាក់ ដែល ៦៥ភាគរយមកពី Hesse-Kassel និង Hesse-Hanau បានចូលរួមជាកម្លាំងជំនួយរបស់កងទ័ពចក្រភពអង់គ្លេស។

សមរភូមិ Cooch's Bridge ដែលគេហៅផងដែរថាសមរភូមិ Iron Hill បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៣ កញ្ញា ១៧៧៧ រវាងកងទ័ពទ្វីប និងកងជីវពលអាមេរិក ប្រឆាំងនឹងទាហានអាល្លឺម៉ង់ភាគច្រើន ដែលបម្រើនៅក្បែរកងទ័ពចក្រភពអង់គ្លេស។ វាជាសកម្មភាពយោធាដ៏សំខាន់តែមួយគត់លើទឹកដី Delaware ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាម ហើយបានកើតឡើងប្រហែលមួយសប្ដាហ៍មុនសមរភូមិធំ Brandywine។ តាមអត្ថបទនោះ កងទ័ពចក្រភពអង់គ្លេស និងសម្ព័ន្ធមិត្ត Hessian របស់ខ្លួន បានយកឈ្នះលើកងជីវពលអាមេរិក។ ប្រពៃណីខ្លះអះអាងថា នេះជាសមរភូមិដំបូងដែលគេបានឃើញទង់ជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក។

ទោះជា Cooch's Bridge ជាជ័យជម្នះរបស់ភាគីចក្រភពអង់គ្លេសក៏ដោយ ក៏សង្គ្រាមបដិវត្តន៍អាមេរិកទាំងមូលបានបញ្ចប់ដោយការបរាជ័យរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ តាមអត្ថបទវិគីភីឌាស្ដីពីសង្គ្រាមបដិវត្តន៍ ជម្លោះនេះបានអូសបន្លាយប្រាំបីឆ្នាំចុងក្រោយ ហើយជ័យជម្នះរបស់ចច វ៉ាស៊ីនតោន នៅ Yorktown ឆ្នាំ ១៧៨១ បាននាំស្ដេច George III ឱ្យចរចាបញ្ចប់សង្គ្រាម។ នៅឆ្នាំ ១៧៨៣ តាមសន្ធិសញ្ញាប៉ារីស ចក្រភពអង់គ្លេសបានទទួលស្គាល់ឯករាជ្យរបស់អាណានិគមទាំង ១៣ ដែលនាំទៅដល់ការបង្កើតសហរដ្ឋអាមេរិកជាប្រជាជាតិមានអធិបតេយ្យ។ ត្រង់ Delaware វិញ ការប្រយុទ្ធនេះបានបង្ហាញអំពីដែនកំណត់របស់កងជីវពល ប្រឆាំងនឹងកងទ័ពធម្មតាដែលមានវិន័យ។

តាមវិគីភីឌា រដ្ឋធម្មនុញ្ញសហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្ដល់សិទ្ធិដល់សភា ដើម្បី«រៀបចំ បំពាក់អាវុធ និងបង្វឹក»កងជីវពល រីឯការគ្រប់គ្រងភាគច្រើននៅតែជាអំណាចរបស់រដ្ឋនីមួយៗ។ មុនការអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញ The Federalist Papers បានពិភាក្សាអំពីចក្ខុវិស័យរបស់អ្នកបង្កើតជាតិចំពោះកងជីវពល។ ការពិភាក្សានេះបានបន្សល់ទុកនូវចំណោទស្ដីពីតុល្យភាពអំណាចរវាងរដ្ឋាភិបាលកណ្ដាល និងរដ្ឋនីមួយៗ ព្រមទាំងអំពីការប្រដាប់អាវុធរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលនៅតែជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។

ទោះបីសមរភូមិទាំងពីរស្ថិតក្នុងសម័យកាល និងទ្វីបផ្សេងគ្នាក៏ដោយ ក៏វាចែករំលែកប្រធានបទដូចគ្នាមួយ៖ សំណួរថា អំណាចស្របច្បាប់គួរមកពីណា ហើយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរបស់ប្រជាជនអាចដើរតួនាទីអ្វី ក្នុងការកំណត់អនាគតនយោបាយ។ នៅ Worcester សភាបានឈ្នះលើរាជបល្ល័ង្ក។ នៅ Cooch's Bridge កងជីវពលបានចាញ់ក្នុងថ្ងៃនោះ តែបុព្វហេតុសាធារណរដ្ឋដែលពួកគេប្រយុទ្ធដើម្បី បានឈ្នះជារួមប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយ។

ប្រភពទាំងអស់ All 10 sources

  1. Wikipedia Roundhead ១ មករា ១៦៥១
  2. Wikipedia Oliver_Cromwell ១ មករា ១៦៥១
  3. Wikipedia Battle_of_Worcester ១ មករា ១៦៥១
  4. Wikipedia English_Civil_War ១ មករា ១៦៥១
  5. Wikipedia 1777 ១ មករា ១៦៥១
  6. Wikipedia American_Revolutionary_War ១ មករា ១៦៥១
  7. Wikipedia British_Army ១ មករា ១៦៥១
  8. Wikipedia Hessian_(soldier) ១ មករា ១៦៥១
  9. Wikipedia Militia_(United_States) ១ មករា ១៦៥១
  10. Wikipedia Battle_of_Cooch's_Bridge ១ មករា ១៦៥១