KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់៥ កក្កដា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ៥ កក្កដា ២០២៦

ប្រវត្តិសាស្ត្រប្រេស៊ីល

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ផែនទីប្រទេសប្រេស៊ីលនៅសតវត្សទី១៦ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រទេសប្រេស៊ីលមានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរលង់ រាប់ចាប់ពីវត្តមាននៃជនជាតិដើមរាប់ពាន់ឆ្នាំមុន មកដល់ការមកដល់របស់ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់នៅដើមសតវត្សទី១៦ និងការវិវត្តទៅជាប្រទេសធំជាងគេនៅអាមេរិកខាងត្បូង។ ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រេស៊ីលបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីដំណើរការអាណានិគម ការតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យ និងការកសាងរដ្ឋទំនើប ដោយបន្សល់ទុកស្នាដៃវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំបូរបែប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ការវិវត្តនៃទឹកដីប្រទេសប្រេស៊ីល ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រេស៊ីលជាប្រទេសដ៏ធំទូលាយមានទីតាំងនៅទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង ដោយមានព្រំដែនជាប់ប្រទេសស្ទើរតែទាំងអស់នៅក្នុងតំបន់ លើកលែងតែប្រទេសឈីលី និងអេក្វាឌ័រ។ ទឹកដីប្រេស៊ីលបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរជាបន្តបន្ទាប់ចាប់ពីសម័យអាណានិគមរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ ប្រជាជនប្រេស៊ីលមានភាពចម្រុះជាតិសាសន៍ និងវប្បធម៌ ដោយសារការលាយឡំរវាងជនជាតិដើម កូនចៅទាសករអាហ្វ្រិក ជនជាតិអឺរ៉ុប និងជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីអាស៊ី។ ភាសាផ្លូវការគឺព័រទុយហ្គាល់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

សន្ធិសញ្ញាតូឌេស៊ីយ៉ាស (ឆ្នាំ ១៤៩៤) ដែលបានកំណត់ព្រំដែនរវាងអេស្ប៉ាញ និងព័រទុយហ្គាល់ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា មុនពេលជនជាតិអឺរ៉ុបមកដល់ ទឹកដីប្រេស៊ីលសព្វថ្ងៃត្រូវបានរស់នៅដោយកុលសម្ព័ន្ធជនជាតិដើមជាច្រើន ដែលបានបន្សល់ទុកនូវស្នាដៃបុរាណវត្ថុដូចជារូបគំនូរក្នុងរូងភ្នំនៅឧទ្យានជាតិ Serra da Capivara ដែលជាតំបន់មានកំហាប់ទីតាំងបុរេប្រវត្តិច្រើនជាងគេនៅអាមេរិក។ វប្បធម៌ Marajoara និងគ្រឿងស្មូន Tupi-Guarani ក៏បង្ហាញពីអរិយធម៌ជឿនលឿននៃសង្គមជនជាតិដើម។

នៅថ្ងៃទី ២២ មេសា ១៥០០ អ្នករុករកព័រទុយហ្គាល់ឈ្មោះ Pedro Álvares Cabral បានទៅដល់ទឹកដីនេះក្នុងដំណើរទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌា ក្រោមការឧបត្ថម្ភពីព្រះរាជាណាចក្រព័រទុយហ្គាល់ និងការគាំទ្រពីព្រះសហគមន៍កាតូលិក។ ការមកដល់នេះបានសម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃសម័យអាណានិគមព័រទុយហ្គាល់។ សន្ធិសញ្ញាតូឌេស៊ីយ៉ាសឆ្នាំ ១៤៩៤ រវាងអេស្ប៉ាញ និងព័រទុយហ្គាល់ បានកំណត់ព្រំដែនដែលក្រោយមកក្លាយជាប្រេស៊ីល។

ក្នុងអំឡុងសម័យអាណានិគម ព័រទុយហ្គាល់បាននាំទាសករអាហ្វ្រិកមកធ្វើការក្នុងចម្ការអំពៅ និងក្រោយមកនៅអណ្តូងរ៉ែមាសនៅតំបន់ Minas Gerais។ យោងតាមវិគីភីឌា ទីក្រុង Ouro Preto បានក្លាយជាទីក្រុងមានបំផុតនៅសតវត្សទី១៨ ដោយសារឧស្សាហកម្មមាស។ ជ័យជំនះរបស់ព័រទុយហ្គាល់នៅសមរភូមិ Guararapes បានបញ្ចប់វត្តមានរបស់ហូឡង់នៅប្រេស៊ីល។

ក្នុងសម័យអាណានិគមចុងក្រោយ ព្រះរាជវង្សព័រទុយហ្គាល់បានភៀសខ្លួនមកប្រេស៊ីល ហើយប្រទេសនេះត្រូវបានតម្លើងឋានៈជា ចក្រភពសហព័រទុយហ្គាល់ ប្រេស៊ីល និងអាល់ហ្កាវស៍ ក្រោមព្រះរាជិនី Maria I។ ការបះបោរប្រឆាំងទាសភាពបានឈានដល់ការចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់មាសដោយព្រះនាង Isabel នៅឆ្នាំ ១៨៨៨ ដែលបានលុបបំបាត់ទាសភាពជាផ្លូវការ។

នៅឆ្នាំ ១៨៨៩ រាជាធិបតេយ្យត្រូវបានផ្តួលរំលំ ហើយសាធារណរដ្ឋត្រូវបានប្រកាសក្រោមការដឹកនាំរបស់នាយឧត្តមសេនីយ៍ Deodoro da Fonseca។ យោងតាមវិគីភីឌា ឆ្នាំ ១៩៣០ បានផ្ទុះបដិវត្តន៍នាំលោក Getúlio Vargas ឡើងកាន់អំណាច គ្រប់គ្រងក្នុងរបបផ្តាច់ការ។ នៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៥០ រាជធានីថ្មី Brasília បានចាប់ផ្តើមសាងសង់ ដោយក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការអភិវឌ្ឍ។

ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៦៤ ដល់ ១៩៨៥ ប្រេស៊ីលស្ថិតក្រោមរបបផ្តាច់ការយោធា ដែលបានបង្ក្រាបសិទ្ធិសេរីភាព។ ការសម្លាប់និស្សិត Edson Luís de Lima Souto បានបង្កើនភាពតានតឹង និងជំរុញឱ្យមានការចេញ Institutional Act Number Five។ ក្រោយមក ប្រេស៊ីលបានវិលត្រឡប់ទៅលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យវិញ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

កាក់មាសពីសម័យអាណានិគមនៅរដ្ឋ Minas Gerais ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចប្រេស៊ីលមានមូលដ្ឋានពីការនាំចេញធនធានធម្មជាតិ រួមមានមាស កាហ្វេ អំពៅ និងកៅស៊ូ។ កាក់មាសដែលផលិតនៅ Minas Gerais គឺជាភស្តុតាងនៃភាពរុងរឿងសម័យអាណានិគម។ បច្ចុប្បន្ន ប្រេស៊ីលជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចមួយនៅអាមេរិកឡាទីន។

វប្បធម៌ប្រេស៊ីលគឺជាលទ្ធផលនៃការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងឥទ្ធិពលជនជាតិដើម អឺរ៉ុប និងអាហ្វ្រិក ដែលបានបង្កើតតន្ត្រី របាំ (ដូចជា samba) និងពិធីបុណ្យ Carnival ល្បីលើពិភពលោក។ Ouro Preto និងទីក្រុងប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើនទៀតបានទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ពិធីបើកកីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ ២០១៦ នៅទីក្រុងរីយ៉ូដឺចាណេរ៉ូ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងពេលថ្មីៗនេះ ប្រេស៊ីលបានដើរតួសំខាន់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដោយធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកម្មវិធី FIFA World Cup ២០១៤ និងកីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ ២០១៦។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះបានបង្ហាញពីសមត្ថភាពរៀបចំ និងវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប ប៉ុន្តែក៏បានបង្ហាញពីវិសមភាពសង្គម និងបញ្ហាពុករលួយផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ប្រវត្តិសាស្ត្រប្រេស៊ីលផ្តល់មេរៀនសំខាន់ៗអំពីការអភិវឌ្ឍប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ និងការកសាងសង្គមចម្រុះប្រកបដោយសុខដុមរមនា។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

ការបះបោរនៅបន្ទាយ Copacabana ឆ្នាំ ១៩២២៖ ចលនា Tenentismo និងការតស៊ូទាមទារយុត្តិធម៌នយោបាយនៅប្រេស៊ីល

នៅថ្ងៃទី ៥ កក្កដា ១៩២២ ក្រុមនាយទាហានបះបោរបានដណ្តើមកាន់កាប់បន្ទាយ Copacabana ក្នុងទីក្រុង Rio de Janeiro ដើម្បីប្រឆាំងនឹងប្រធានាធិបតី Epitácio Pessoa និងការឈ្នះឆ្នោតចម្រូងចម្រាសរបស់ Artur Bernardes ជាការចាប់ផ្តើមនៃចលនា Tenentismo ដែលផ្លាស់ប្តូរប្រវត្តិសាស្ត្រប្រេស៊ីល។

6 sources · Wikipedia, Wikipedia, Wikipedia