KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់៥ កក្កដា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ៥ កក្កដា ២០២៦

ការបះបោរនៅបន្ទាយ Copacabana ឆ្នាំ ១៩២២៖ ចលនា Tenentismo និងការតស៊ូទាមទារយុត្តិធម៌នយោបាយនៅប្រេស៊ីល

នៅថ្ងៃទី ៥ កក្កដា ១៩២២ ក្រុមនាយទាហានបះបោរបានដណ្តើមកាន់កាប់បន្ទាយ Copacabana ក្នុងទីក្រុង Rio de Janeiro ដើម្បីប្រឆាំងនឹងប្រធានាធិបតី Epitácio Pessoa និងការឈ្នះឆ្នោតចម្រូងចម្រាសរបស់ Artur Bernardes ជាការចាប់ផ្តើមនៃចលនា Tenentismo ដែលផ្លាស់ប្តូរប្រវត្តិសាស្ត្រប្រេស៊ីល។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

Rue du Lieutenant-Colonel Pélissier in Toulouse. The original street sign from 1948 and, more recently, in Occitan.
ប្រភព: Wikimedia Commons

យោងតាមអត្ថបទវិគីភីឌាស្តីពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ នៅព្រឹកថ្ងៃទី ៥ កក្កដា ១៩២២ ក្រុមនាយទាហានវ័យក្មេងមួយក្រុម ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Siqueira Campos និងលោក Eduardo Gomes បានកាន់កាប់បន្ទាយប្រវត្តិសាស្ត្រ Copacabana ដែលស្ថិតនៅចុងឆ្នេរដ៏ល្បីល្បាញក្នុងទីក្រុង Rio de Janeiro ។ ពួកគេបានបាញ់កាំភ្លើងរបស់បន្ទាយដាក់ទីបញ្ជាការកងទ័ព និងទីតាំងសំខាន់ៗរបស់រដ្ឋាភិបាល ដោយប្រកាសការបះបោរប្រឆាំងនឹងប្រធានាធិបតី Epitácio Pessoa និងអ្នកឈ្នះការបោះឆ្នោត Artur Bernardes ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រប្រេស៊ីលក្នុងយុគសម័យនោះ ពោលគឺសាធារណរដ្ឋទីមួយ (ឆ្នាំ ១៨៨៩–១៩៣០) ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមឧកញ្ញាពីរាជ្យ São Paulo និង Minas Gerais តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀង “កាហ្វេជាមួយទឹកដោះ” (café com leite) ដែលបានដាក់កម្រិតអំណាចនយោបាយចំពោះតែឥស្សរជនធំៗ។ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាពុករលួយ និងគ្មានតម្លាភាព ដោយប្រជាជនភាគច្រើន ជាពិសេសវណ្ណៈកណ្តាលថ្មី និងយោធាវ័យក្មេង មានអារម្មណ៍ថាគ្មានឱកាសចូលរួមក្នុងដំណើរការនយោបាយ។

កត្តាផ្ទាល់ដែលបញ្ឆេះការបះបោរគឺការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ ១៩២២ ដែលលោក Artur Bernardes បានឈ្នះក្រោមការចោទប្រកាន់ថាមានការក្លែងបន្លំពីសំណាក់គណបក្ស “ប្រតិកម្មសាធារណរដ្ឋ” (Reação Republicana) ដែលគាំទ្រដោយសេនាប្រមុខ Hermes da Fonseca ។ ប្រធានាធិបតី Pessoa បានឆ្លើយតបដោយការឃាត់ខ្លួនគូប្រជែង និងការបង្រ្កាបសេរីភាពសារព័ត៌មាន ដែលធ្វើឱ្យភាពតានតឹងកើនឡើងដល់ចំណុចកំពូល។

ផែនការបះបោរមានគោលបំណងដណ្តើមកន្លែងយោធាសំខាន់ៗជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ប៉ុន្តែការសម្របសម្រួលបានបរាជ័យ ហើយមានតែបន្ទាយ Copacabana សាលាយោធា Realengo និងពីរបីកន្លែងទៀតប៉ុណ្ណោះដែលបានក្រោកបះបោរ។ យោងតាមអត្ថបទវិគីភីឌាស្តីពីការបះបោរនេះ កងទ័ពរដ្ឋាភិបាលបានឡោមព័ទ្ធបន្ទាយ ហើយបន្ទាប់ពីការបាញ់ប្រហារគ្នាអស់រយៈពេលមួយថ្ងៃ ក្រុមឧទ្ទាមមួយចំនួនបានធ្វើរឿងដ៏ក្លាហាន៖ ពួកគេបានសម្រេចចិត្តដើរចេញពីបន្ទាយទៅលើឆ្នេរ Copacabana ដើម្បីប្រឈមមុខជាមួយកងទ័ពរដ្ឋាភិបាល។

ចំនួនពិតប្រាកដនៃអ្នកដែលបានធ្វើសកម្មភាពនេះមានភាពខុសគ្នារវាងប្រភព ប៉ុន្តែត្រូវបានគេចងចាំថាជា “អ្នកទាំង ១៨ នៃបន្ទាយ” (Os Dezoito do Forte)។ ពួកគេភាគច្រើនត្រូវបានសម្លាប់ឬរបួសធ្ងន់ ដោយមានតែមនុស្សមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះដែលរួចជីវិត រួមទាំង Siqueira Campos ដែលបានរបួសធ្ងន់។ ការបះបោរត្រូវបានបង្ក្រាប ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍នេះបានក្លាយជារឿងនិទានបំផុសគំនិតសម្រាប់យុវជន និងយោធា។

ការបះបោរនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការចាប់កំណើតនៃចលនា Tenentismo (មកពីពាក្យ “tenente” មានន័យថានាយយោធាថ្នាក់ក្រោម) ដែលជាទស្សនវិជ្ជានយោបាយរបស់នាយទាហានវ័យក្មេងដែលចង់ផ្លាស់ប្តូរសង្គមប្រេស៊ីល។ ពួកគេទាមទារឱ្យមានការបោះឆ្នោតសម្ងាត់ ការប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយ និងការបញ្ចប់របបឧកញ្ញានិយម។ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០ ចលនានេះបានបន្តការតស៊ូតាមរយៈការបះបោរផ្សេងៗ ដូចជាការបះបោរនៅ São Paulo ឆ្នាំ ១៩២៤ និង ការដើរក្បួន “កងពល Prestes” ដែលធ្វើដំណើរទូទាំងប្រទេសអស់ពីរឆ្នាំ។

ឥទ្ធិពលរបស់ចលនា Tenentismo បានឈានដល់ចំណុចកំពូលនៅឆ្នាំ ១៩៣០ នៅពេលដែលបដិវត្តន៍ដឹកនាំដោយលោក Getúlio Vargas បានទម្លាក់របបសាធារណរដ្ឋទីមួយ។ ទោះបីជាលោក Vargas មិនមែនជាយោធាក៏ដោយ ក៏សម្ព័ន្ធភាពជាមួយក្រុម tenentes បានផ្តល់ភាពស្របច្បាប់ដល់បដិវត្តន៍។ យោងតាមអត្ថបទវិគីភីឌាស្តីពី Tenentism វាជាកត្តាសំខាន់មួយដែលនាំទៅរកការដួលរលំនៃប្រព័ន្ធចាស់ និងការកកើតរដ្ឋាភិបាលថ្មីដែលមានរបបផ្តាច់ការ ប៉ុន្តែក៏បាននាំមកនូវកំណែទម្រង់សង្គមមួយចំនួន។

សព្វថ្ងៃនេះ បន្ទាយ Copacabana បានក្លាយជាសារមន្ទីរមួយដែលបើកឱ្យសាធារណជនចូលទស្សនា ហើយនៅទីនោះមានការតាំងពិព័រណ៍អំពីប្រវត្តិយោធា និងការបះបោរឆ្នាំ ១៩២២។ ការដើរចេញរបស់អ្នកទាំង ១៨ នៅតែត្រូវបានគេរំឭកថាជាគំរូនៃភាពក្លាហាន និងការតស៊ូដើម្បីឧត្តមគតិ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបញ្ជាក់ពីភាពស្មុគស្មាញនៃប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយប្រេស៊ីល ដែលយោធាតែងតែមានតួនាទីសម្រេចក្នុងការផ្លាស់ប្តូររបប ជាបាតុភូតដែលបានបន្តរាប់ទសវត្សរ៍។

ប្រភពទាំងអស់ All 6 sources

  1. Wikipedia Tenentism ១ មករា ១៩២២
  2. Wikipedia Fort_Copacabana ១ មករា ១៩២២
  3. Wikipedia Copacabana_Fort_revolt ១ មករា ១៩២២
  4. Wikipedia Rio_de_Janeiro ១ មករា ១៩២២
  5. Wikipedia Epitácio_Pessoa ១ មករា ១៩២២
  6. Wikipedia Artur_Bernardes ១ មករា ១៩២២