ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា មហោស្រពប្រុដវេយ (Broadway theatre) គឺជាប្រភេទល្ខោនមួយដែលរួមបញ្ចូលការសម្ដែងនៅក្នុងរោងមហោស្រពអាជីពចំនួន ៤១ ដែលមានកៅអីយ៉ាងតិច ៥០០ នីមួយៗ។ រោងមហោស្រពទាំងនេះស្ថិតនៅក្នុងមណ្ឌលល្ខោន (Theater District) និងមជ្ឈមណ្ឌលលីនខូន (Lincoln Center) តាមបណ្តោយផ្លូវប្រុដវេយ ក្នុងសង្កាត់មីដថោនម៉ាន់ហាត់ថាន ទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក។ ល្ខោនប្រុដវេយ និងតំបន់វ៉េសអេន (West End) នៃទីក្រុងឡុងដ៍ ចាត់ទុកថាជាកម្រិតពាណិជ្ជកម្មខ្ពស់បំផុតនៃល្ខោនផ្ទាល់នៅក្នុងពិភពនិយាយភាសាអង់គ្លេស។ ថ្វីបើពាក្យ "ប្រុដវេយ" សំដៅទៅលើផ្លូវដ៏វែងមួយក្នុងទីក្រុងញូវយ៉កក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាក៏ត្រូវបានប្រើជាឈ្មោះតំណាងឱ្យឧស្សាហកម្មល្ខោនពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំបំផុតនៅអាមេរិកផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

មណ្ឌលល្ខោន (Theater District) ស្ថិតនៅក្នុងសង្កាត់មីដថោនម៉ាន់ហាត់ថាន ដែលជាតំបន់កណ្តាលនៃទីក្រុងញូវយ៉ក។ យោងតាមវិគីភីឌា វារួមបញ្ចូលរោងមហោស្រពចំនួន ៤១ ដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅតាមបណ្តោយផ្លូវប្រុដវេយ និងផ្លូវជុំវិញ។ រូបភាពពីឆ្នាំ ១៩២០ (ខាងលើ) បង្ហាញអំពីទេសភាពផ្លូវនេះកាលពីអតីតកាល ដោយមានរោងមហោស្រពល្បីៗដូចជា Casino និង Knickerbocker និងផ្លាកសញ្ញាផ្សាយពាណិជ្ជកម្មជាច្រើន។ យោងតាមចំណងជើងរូបភាព រោងមហោស្រពភាគច្រើនក្នុងរូបនេះ លើកលែងតែ Winter Garden ត្រូវបានកម្ទេចចោលនៅពេលក្រោយមក។ តំបន់នេះមិនមែនជាតំបន់លំនៅដ្ឋានឡើយ ប៉ុន្តែជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់សហគមន៍សិល្បៈសម្ដែង ដែលផ្ដល់ការងារដល់តារាសម្ដែង អ្នកដឹកនាំរឿង និងបុគ្គលិកល្ខោនរាប់ពាន់នាក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃមហោស្រពប្រុដវេយអាចតាមដានបានរហូតដល់ចុងសតវត្សទី ១៨។ យោងតាមរូបភាពពីវិគីភីឌា រោងមហោស្រព Park Theatre ត្រូវបានសាងសង់នៅឆ្នាំ ១៧៩៨ ហើយជារោងមហោស្រពដំបូងគេមួយនៅក្រុងញូវយ៉កដែលបានបើកទ្វារទទួលទស្សនិកជន។ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ១៩ ល្ខោននៅទីនេះរីកចម្រើន ហើយឈានដល់ចំណុចរបត់មួយនៅឆ្នាំ ១៨៦៦ ជាមួយនឹងការបើកសម្ដែងរឿង The Black Crook។ យោងតាមចំណងជើងរូបភាព អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រខ្លះចាត់ទុករឿងនេះថាជាល្ខោនតន្ត្រី (musical) ដំបូងបង្អស់ ព្រោះវារួមបញ្ចូលធាតុផ្សំនៃរបាំ តន្ត្រី និងរឿងល្ខោនជាមួយគ្នាយ៉ាងល្អឯក។

នៅដើមសតវត្សទី ២០ តំបន់ប្រុដវេយបានឈានចូលយុគមាសរបស់ខ្លួន ជាមួយនឹងការសាងសង់រោងមហោស្រពធំៗជាច្រើន។ រូបភាពពីអំឡុងឆ្នាំ ១៩១៨-១៩១៩ បង្ហាញពីភាពអ៊ូអរនៃតំបន់ ដោយមានផ្លាកផ្សាយពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់រឿង "Listen, Lester" ដែលសម្ដែងនៅរោងមហោស្រព Knickerbocker ចាប់ពីថ្ងៃទី ២៣ ធ្នូ ១៩១៨ ដល់ ១៦ សីហា ១៩១៩។ គម្របទស្សនាវដ្តី Judge ចុះថ្ងៃទី ២១ កុម្ភៈ ១៩២៥ ដោយវិចិត្រករ Ralph Barton បានបង្ហាញគំនូរមុខតារាភាពយន្តនិងល្ខោនល្បីៗនាសម័យនោះ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការរីកចម្រើននៃវប្បធម៌តារាល្បីដែលប្រុដវេយបានបង្កើតឡើង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ល្ខោនប្រុដវេយតំណាងឱ្យកម្រិតពាណិជ្ជកម្មខ្ពស់បំផុតនៃល្ខោនផ្ទាល់ក្នុងពិភពនិយាយភាសាអង់គ្លេស។ វាបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចក្រុងញូវយ៉ក ដោយរួមចំណែកចំណូលយ៉ាងច្រើនតាមរយៈការលក់សំបុត្រ ទេសចរណ៍ និងការងារ។ លើសពីនេះ ផលិតកម្មប្រុដវេយជាច្រើនបានបន្សល់ទុកកេរដំណែលវប្បធម៌យូរអង្វែង។ ឧទាហរណ៍ បទចម្រៀង "Give My Regards to Broadway" បានក្លាយជាបទតំណាងឱ្យស្មារតីនិងក្តីស្រមៃរបស់សិល្បករល្ខោន ហើយត្រូវបានច្រៀងបន្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ វប្បធម៌តារាល្បីដែលប្រុដវេយបានជំរុញត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងក្នុងគម្របទស្សនាវដ្តី Judge ឆ្នាំ ១៩២៥។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០២៦ មហោស្រពប្រុដវេយនៅតែជានិមិត្តសញ្ញាសិល្បៈសម្ដែងដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ រូបភាពថតនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៥ បង្ហាញរោងមហោស្រពចំនួន ៤ នៅផ្លូវលេខ ៤៥ ខាងលិច ដែលនៅតែឈរស្អាត និងជាភស្ដុតាងនៃការបន្តសកម្មភាពល្ខោន។ ទោះបីមិនមានរោងមហោស្រពប្រុដវេយផ្ទាល់នៅកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ស្នាដៃនិងឥទ្ធិពលរបស់វាបានទៅដល់ប្រជាជនខ្មែរតាមរយៈភាពយន្តសម្រួល ការប្រគុំតន្ត្រី និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថល។ មហោស្រពប្រុដវេយនៅតែបន្តផលិតរឿងថ្មីៗ និងទាក់ទាញទស្សនិកជនមកពីគ្រប់ទិសទី ដែលបញ្ជាក់ពីភាពពាក់ព័ន្ធជាសាកលរបស់វា។