ឆាលស៍ ដាវីន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ឆាលស៍ រ៉ូបឺត ដាវីន គឺជាអ្នកធម្មជាតិវិទ្យា ភូគព្ភវិទូ និងជីវវិទូជនជាតិអង់គ្លេស ដែលមានឈ្មោះល្បីល្បាញជាសកលដោយសារការរួមចំណែកដ៏សំខាន់របស់គាត់ចំពោះជីវវិទ្យាវិវត្ត។ សំណើដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់គាត់ដែលថាសារពាង្គកាយទាំងអស់មានប្រភពពីបុព្វបុរសរួមតែមួយ ឥឡូវនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ទូទាំងសហគមន៍វិទ្យាសាស្ត្រពិភពលោក និងជាគោលការណ៍គ្រឹះនៃជីវវិទ្យា។ នៅក្នុងបទបង្ហាញរួមគ្នាជាមួយលោក អាល់ហ្វ្រេដ រ័សសែល វ៉ោលឡេស ក្នុងឆ្នាំ ១៨៥៨ គាត់បានបង្ហាញទ្រឹស្ដីវិទ្យាសាស្ត្រដែលថាការវិវត្តជាលំនាំមែកធាងនេះកើតឡើងតាមរយៈដំណើរការដែលគាត់ហៅថា ការជ្រើសរើសធម្មជាតិ។ ក្នុងការជ្រើសរើសធម្មជាតិ ការតស៊ូដើម្បីរស់រានមានលទ្ធផលស្រដៀងនឹងការជ្រើសរើសសិប្បនិម្មិតក្នុងការបង្កាត់ពូជសត្វ។ ដាវីនត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាឥស្សរជនម្នាក់ក្នុងចំណោមឥស្សរជនដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ហើយត្រូវបានផ្តល់កិត្តិយសដោយការបញ្ចុះសពនៅក្នុង Westminster Abbey នៃទីក្រុងឡុងដ៍។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា លោក ឆាលស៍ ដាវីន កើតនៅថ្ងៃទី ១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨០៩ នៅក្រុង Shrewsbury ស្រុក Shropshire ប្រទេសអង់គ្លេស។ គាត់ជាកូនប្រុសទីប្រាំក្នុងគ្រួសារដែលមានកូន ៦ នាក់ របស់លោក រ៉ូបឺត ដាវីន ដែលជាវេជ្ជបណ្ឌិតដ៏ជោគជ័យ និងលោកស្រី ស៊ូសាណា ដាវីន (នាមត្រកូល Wedgwood)។ គាត់មានសញ្ជាតិអង់គ្លេស និងត្រូវបានគេស្គាល់ជាចម្បងថាជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិ។ ដំបូងឡើយ គាត់បានសិក្សាវេជ្ជសាស្ត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យ Edinburgh ប៉ុន្តែបានផ្លាស់ប្តូរចំណាប់អារម្មណ៍ទៅរកធម្មជាតិវិទ្យា។ ក្រោយមក គាត់បានបន្តការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យ Cambridge ជាកន្លែងដែលគាត់បានពង្រឹងចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់គាត់ចំពោះវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិ។ នៅឆ្នាំ ១៨៣៩ គាត់បានរៀបការជាមួយអ្នកស្រី អ៊ីម៉ា វែដវូដ (Emma Wedgwood) ហើយពួកគេមានកូន ១០ នាក់ ក្នុងនោះ ៣ នាក់បានស្លាប់នៅវ័យកុមារ។ លោកដាវីនបានទទួលរងនូវបញ្ហាសុខភាពរ៉ាំរ៉ៃ ប៉ុន្តែគាត់បានបន្តការស្រាវជ្រាវ និងសរសេររហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃជីវិត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ឆាលស៍ ដាវីន បានចាប់ផ្តើមដំណើរដ៏សំខាន់ក្នុងជីវិតរបស់គាត់នៅឆ្នាំ ១៨៣១ នៅពេលដែលគាត់បានចូលរួមជាអ្នកធម្មជាតិវិទ្យានៅលើនាវា HMS Beagle ក្នុងដំណើរស្ទង់មតិផែនទីតាមបណ្តោយឆ្នេរអាមេរិកខាងត្បូង និងកោះនានា។ ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរ ៥ ឆ្នាំនេះ គាត់បានប្រមូលហ្វូស៊ីល និងគំរូសត្វ ព្រមទាំងកត់ត្រាការសង្កេតភូគព្ភសាស្ត្រ។ ការសង្កេតអំពីប្រភេទសត្វចចកនៅកោះហ្គាឡាប៉ាហ្គូស និងសត្វផ្សេងទៀត បានធ្វើឱ្យគាត់ចាប់ផ្តើមសួរសំណួរអំពីដើមកំណើតនៃប្រភេទសត្វ។

បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកប្រទេសអង់គ្លេសវិញនៅឆ្នាំ ១៨៣៦ ដាវីនបានចាប់ផ្តើមបង្កើតទ្រឹស្ដីរបស់គាត់ជាបណ្តើរៗ។ នៅឆ្នាំ ១៨៣៧ គាត់បានសរសេរកំណត់ត្រាសម្ងាត់ ហើយបានគូររូបមែកធាងវិវត្តដំបូងដោយដាក់ចំណងជើងថា «ខ្ញុំគិតថា»។ គាត់បានចំណាយពេលជាង ២០ ឆ្នាំដើម្បីប្រមូលភស្តុតាងពីការសិក្សាសត្វព្រាប និងរុក្ខជាតិ មុននឹងប្រកាសជាសាធារណៈ។ នៅឆ្នាំ ១៨៥៨ លោក អាល់ហ្វ្រេដ រ័សសែល វ៉ោលឡេស ដែលជាអ្នកធម្មជាតិវិទ្យាវ័យក្មេង បានផ្ញើអត្ថបទមួយដែលមានគំនិតស្រដៀងគ្នា ដែលជំរុញឱ្យដាវីនបង្ហាញទ្រឹស្ដីរបស់ខ្លួន។ បទបង្ហាញរួមនៅសមាគមលីនណេអាន (Linnean Society of London) មិនបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងភ្លាមៗទេ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ ១៨៥៩ សៀវភៅ «ដើមកំណើតនៃប្រភេទសត្វ» (On the Origin of Species) ត្រូវបានបោះពុម្ព ហើយបានក្លាយជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រ។ សៀវភៅនេះបានលក់ដាច់ភ្លាមៗ និងត្រូវបានបកប្រែជាភាសាជាច្រើន។

សៀវភៅនេះបានបង្កឱ្យមានការជជែកដេញដោលយ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងជំនឿសាសនា ប៉ុន្តែទ្រឹស្ដីរបស់គាត់បានទទួលការគាំទ្រពីអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើន។ ការងារក្រោយៗរបស់ដាវីនដូចជា «ការចុះមកនៃមនុស្ស» (The Descent of Man) និង «ការបង្ហាញអារម្មណ៍នៅក្នុងមនុស្ស និងសត្វ» បានពង្រីកទ្រឹស្ដីទៅដល់ការវិវត្តរបស់មនុស្ស។ ដាវីនបានបន្តស្រាវជ្រាវរហូតដល់គាត់ទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៨២ នៅឯផ្ទះ Down House ក្នុងខេត្ត Kent។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សព្វថ្ងៃនេះ កេរដំណែលរបស់ឆាលស៍ ដាវីន នៅតែបន្តមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើវិទ្យាសាស្ត្រ និងសង្គម។ ទ្រឹស្ដីនៃការវិវត្តដោយការជ្រើសរើសធម្មជាតិ គឺជាគោលការណ៍ស្នូលនៃជីវវិទ្យាទំនើប ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយភស្តុតាងពីពន្ធុវិទ្យា និងការសិក្សា DNA។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក៏ដូចជាប្រទេសជាច្រើនទៀត ការវិវត្តត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងកម្មវិធីសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រនៅសាលារៀន ដែលជួយឱ្យយុវជនយល់ពីភាពចម្រុះនៃជីវិត។

ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ថ្ងៃទី ១២ ខែកុម្ភៈ ត្រូវបានប្រារព្ធជាទិវាដាវីន (Darwin Day) ដើម្បីរំលឹកដល់ការចូលរួមចំណែករបស់គាត់ និងលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីវិទ្យាសាស្ត្រ។ យោងតាមកំណត់ត្រា រូបគាត់ធ្លាប់មានវត្តមាននៅលើក្រដាសប្រាក់ ១០ ផោនរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសពីឆ្នាំ ២០០០ ដល់ ២០១៨ ដែលបង្ហាញពីការទទួលស្គាល់ជាតិ។ រូបសំណាក និងរូបគំនូររបស់គាត់ត្រូវបានដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរធំៗដូចជាសារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រធម្មជាតិនៅឡុងដ៍ ហើយផ្នូររបស់គាត់នៅ Westminster Abbey នៅតែទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់លាននាក់។ ទោះបីជាមានការយល់ច្រឡំខ្លះៗ ដូចជាការថា «មនុស្សវិវត្តចេញពីស្វា» ក៏ដោយ ក៏ទ្រឹស្ដីរបស់គាត់ត្រូវបានពន្យល់យ៉ាងត្រឹមត្រូវក្នុងសៀវភៅសិក្សា ហើយមរតកវិទ្យាសាស្ត្ររបស់គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការរកឃើញដ៏អស្ចារ្យបំផុតមួយរបស់មនុស្សជាតិ។