កាលពី ១៦៨ ឆ្នាំមុន នៅថ្ងៃដដែលនេះ ធម្មជាតិវិទូជនជាតិអង់គ្លេស ឆាលស៍ ដាវីន បានទទួលសាត្រាស្លឹករឹតមួយពីអ្នកធម្មជាតិវិទូវ័យក្មេង អាល់ហ្វ្រេដ រូស៊េល វ៉ាឡេស។ យោងតាមទំព័រ Wikipedia ស្ដីពីការបោះពុម្ពទ្រឹស្ដីរបស់ដាវីន លោកបានស្រាវជ្រាវនិងប្រមូលភស្តុតាងសម្រាប់ទ្រឹស្ដីវិវត្តន៍នេះអស់រយៈពេលជាង ២០ ឆ្នាំ ប៉ុន្តែមិនទាន់បានបោះពុម្ពផ្សាយនៅឡើយទេ។

សាត្រាស្លឹករឹតដែលមានចំណងជើងថា "On the Tendency of Varieties to Depart Indefinitely from the Original Type" បានពិពណ៌នាយ៉ាងច្បាស់អំពីយន្តការនៃការជ្រើសរើសធម្មជាតិ ដែលស្ទើរតែដូចគ្នាទៅនឹងគំនិតដែលដាវីនបានស្រាវជ្រាវ។ យោងតាម Wikipedia អំពីឆាលស៍ ដាវីន លោកបានស្នើថាភាវៈរស់ទាំងអស់មានដើមកំណើតមកពីបុព្វបុរសរួមតែមួយ ហើយការបែកចម្រើលកើតឡើងតាមរយៈការជ្រើសរើសធម្មជាតិនេះ។

ខណៈពេលដែលដាវីនកំពុងស្ទាក់ស្ទើរ អាល់ហ្វ្រេដ រូស៊េល វ៉ាឡេស បានបង្កើតទ្រឹស្ដីស្រដៀងគ្នាដោយឯករាជ្យ។ តាមទំព័រ Wikipedia អំពីលោក គាត់ជាអ្នករុករក ភូមិសាស្ត្រវិទូ និងជីវវិទូ ហើយឯកសារឆ្នាំ ១៨៥៨ របស់គាត់ត្រូវបានបោះពុម្ពរួមជាមួយការដកស្រង់ពីសំណេររបស់ដាវីន។ ការទទួលបានសាត្រាស្លឹករឹតនេះធ្វើឱ្យដាវីនមានការព្រួយបារម្ភថាការរកឃើញរបស់លោកអាចនឹងត្រូវគេប្រកាសមុន។

ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអាទិភាព មិត្តភក្តិរបស់ដាវីន គឺលោក ឆាលស៍ ឡៃអេល និង ចូសេហ្វ ដាល់តុន ហ៊ូកឃឺរ បានរៀបចំការបង្ហាញរួមគ្នាមួយ។ យោងតាមអត្ថបទ Wikipedia ស្ដីពី "On the Tendency of Species to form Varieties" ការបង្ហាញនេះធ្វើឡើងនៅសមាគមលីនេអុន (Linnean Society) ទីក្រុងឡុងដ៍ នៅថ្ងៃទី ១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៨៥៨។ វារួមបញ្ចូលអត្ថបទរបស់វ៉ាឡេស ការដកស្រង់ពីសេចក្ដីព្រាងឆ្នាំ ១៨៤៤ របស់ដាវីន និងសេចក្ដីសង្ខេបសំបុត្ររបស់ដាវីនទៅអេសា ហ្គ្រេយ៍ ព្រមទាំងលិខិតណែនាំដោយឡៃអេលនិងហ៊ូកឃឺរ។

យោងតាមប្រភពដដែល ឯកសាររួមនេះគឺជាការប្រកាសជាលើកដំបូងនៃទ្រឹស្ដីដាវីន-វ៉ាឡេស ស្ដីពីការវិវត្តន៍តាមរយៈការជ្រើសរើសធម្មជាតិ ហើយត្រូវបានបោះពុម្ពជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ២០ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៨៥៨។ ទោះបីការបង្ហាញនេះមិនបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងនាពេលនោះក៏ដោយ វាបានដាក់មូលដ្ឋានសម្រាប់បដិវត្តន៍វិទ្យាសាស្ត្រមួយ។

តើអ្វីទៅជាការជ្រើសរើសធម្មជាតិ? ដូចមានចែងក្នុងទំព័រ Wikipedia ស្ដីពី Natural Selection វាគឺជាការរស់រានមានជីវិតនិងការបន្តពូជដោយឌីផេរ៉ង់ស្យែលរបស់បុគ្គលដែលមានលក្ខណៈអំណោយផលក្នុងបរិស្ថាន។ ដាវីនបានបង្កើតពាក្យនេះដើម្បីបែងចែកពីការជ្រើសរើសសិប្បនិម្មិត ដោយពន្យល់ថាការតស៊ូដើម្បីរស់រានមានឥទ្ធិពលដូចគ្នា ប៉ុន្តែកើតឡើងដោយគ្មានការដឹកនាំ។ យន្តការនេះបណ្ដាលឱ្យលក្ខណៈដែលអាចចម្លងបានរបស់ប្រភេទសត្វផ្លាស់ប្ដូរពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ។

ការបង្ហាញរួមគ្នាបានជំរុញឱ្យដាវីនពន្លឿនការបោះពុម្ព។ យោងតាមទំព័រ Wikipedia ស្ដីពីការបោះពុម្ពទ្រឹស្ដីរបស់ដាវីន លោកបានបោះបង់គម្រោងសៀវភៅធំ "Natural Selection" ហើយងាកមកសរសេរចំណាប់សង្ខេបវិញ។ លទ្ធផលគឺសៀវភៅ "On the Origin of Species" ដែលបានបោះពុម្ពនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៨៥៩ ហើយបានក្លាយជាស្នាដៃមួយដែលផ្លាស់ប្ដូរការយល់ដឹងរបស់មនុស្សជាតិយ៉ាងខ្លាំង។

កេរដំណែលនៃព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ ១៨៥៨ គឺធំធេងណាស់។ តាម Wikipedia អំពីឆាលស៍ ដាវីន លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាឥស្សរជនដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ហើយត្រូវបានគេបញ្ចុះសពដោយកិត្តិយសនៅវិហារ Westminster Abbey។ រីឯវ៉ាឡេសវិញក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាសហអ្នករកឃើញទ្រឹស្ដីនេះ ហើយបានបន្តរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់វិទ្យាសាស្ត្រតាមរយៈការស្រាវជ្រាវជាច្រើនទៀត។

ទ្រឹស្ដីវិវត្តន៍បានក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃជីវវិទ្យាទំនើប។ យោងតាមទំព័រ Wikipedia ស្ដីពី Evolution ការវិវត្តន៍គឺជាការផ្លាស់ប្ដូរលក្ខណៈដែលអាចបន្តពូជបានរបស់ប្រជាករជីវសាស្រ្តតាមជំនាន់ ដោយកើតឡើងតាមរយៈយន្តការដូចជាការរសាត់ហ្សែននិងការជ្រើសរើសធម្មជាតិ។ ដំណើរការនេះបានបង្កើតភាពសម្បូរបែបនៃជីវិតនៅគ្រប់កម្រិតនៃអង្គការជីវសាស្ត្រ។ សព្វថ្ងៃនេះ ការយល់ដឹងអំពីការវិវត្តន៍គឺជាគន្លឹះសម្រាប់វិស័យជាច្រើន ចាប់ពីពន្ធុវិទ្យារហូតដល់ការអភិរក្សប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។