ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អក្សរសិល្ប៍កុមារ គឺជាប្រភេទអក្សរសិល្ប៍ដែលបង្កើតឡើងជាពិសេសសម្រាប់កុមារ។ តាមនិយមន័យរបស់វិគីភីឌា វារួមមានរឿងនិទាន សៀវភៅ ទស្សនាវដ្ដី និងកំណាព្យ។ ក្រៅពីប្រភេទអក្សរសិល្ប៍បុរាណដូចជារឿងនិទាន អក្សរសិល្ប៍កុមារសម័យថ្មីត្រូវបានចាត់ថ្នាក់តាមអាយុរបស់អ្នកអាន ចាប់ពីសៀវភៅរូបភាពសម្រាប់កុមារតូចៗ រហូតដល់រឿងប្រលោមលោកសម្រាប់យុវវ័យ (Young Adult)។

យោងតាមវិគីភីឌា សារៈសំខាន់របស់អក្សរសិល្ប៍កុមារមិនត្រឹមតែស្ថិតនៅលើការកម្សាន្តប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយដល់ការអប់រំ ការអភិវឌ្ឍភាសា និងការបណ្ដុះគំនិតច្នៃប្រឌិតផងដែរ។ ស្នាដៃឆ្នើមៗជាច្រើនបានឆ្លងផុតសម័យកាល ហើយត្រូវបានបកប្រែជាភាសារាប់រយ ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាផ្នែកមួយនៃមរតកវប្បធម៌ពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

អក្សរសិល្ប៍កុមារមានវត្តមាននៅទូទាំងពិភពលោក ដោយមានមជ្ឈមណ្ឌលបោះពុម្ពធំៗនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស បារាំង អាល្លឺម៉ង់ និងជប៉ុន។ តាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌា ចំនួនចំណងជើងសៀវភៅកុមារដែលបានបោះពុម្ពក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្មក្នុងឆ្នាំ ២០២០ បង្ហាញពីការប្រែប្រួលធំតាមប្រទេស ដោយប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍មានចំនួនច្រើនជាងគេ។

ក្រុមអ្នកអានកុមារត្រូវបានបែងចែកទៅតាមវ័យ និងសមត្ថភាពអាន។ យោងតាមវិគីភីឌា សៀវភៅសម្រាប់កុមារមត្តេយ្យសិក្សាច្រើនជាសៀវភៅរូបភាព ឯសៀវភៅសម្រាប់យុវវ័យច្រើនមានខ្លឹមសារស្មុគស្មាញ ដែលត្រូវបានសរសេរឡើងដោយអ្នកនិពន្ធជំនាញ។ ក្រៅពីនេះ អក្សរសិល្ប៍កុមារក៏ជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌ និងសង្គមនីមួយៗ ដូចជារឿងនិទានប្រជាប្រិយដែលបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃអក្សរសិល្ប៍កុមារមានដំណើរការតាំងពីមុនសម័យបោះពុម្ព ដោយរឿងនិទានត្រូវបានផ្ទេរតាមមាត់។ នៅសតវត្សទី១៧ សៀវភៅ Orbis Pictus (ឆ្នាំ ១៦៥៨) ដោយលោក Johannes Comenius ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសៀវភៅរូបភាពកុមារដំបូងគេនៅលើពិភពលោក។ វិគីភីឌាបញ្ជាក់ថា សៀវភៅនេះជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍអក្សរសិល្ប៍កុមារ។

នៅសតវត្សទី១៨ លោក John Newbery បានបោះពុម្ពសៀវភៅ "A Little Pretty Pocket-Book" ក្នុងឆ្នាំ ១៧៤៤ ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសៀវភៅកុមារទំនើបដំបូង។ ក្រោយមក នៅសតវត្សទី១៩ បងប្អូន Grimm បានចងក្រងរឿងនិទានប្រជាប្រិយអាល្លឺម៉ង់ដូចជារឿង Cinderella និង Snow White ហើយអ្នកនិពន្ធ Hans Christian Andersen បានសរសេររឿងនិទានដើមដូចជា The Little Mermaid។

សម័យកាលមាសនៃអក្សរសិល្ប៍កុមារនៅចក្រភពអង់គ្លេស និងអាមេរិកបានចាប់ផ្ដើមនៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៩ ដោយមានស្នាដៃបុរាណដូចជា Alice's Adventures in Wonderland (ឆ្នាំ ១៨៦៥), Treasure Island (ឆ្នាំ ១៨៨៣), Pinocchio (ឆ្នាំ ១៨៨៣) និង Little Women (ឆ្នាំ ១៨៦៨)។ នៅដើមសតវត្សទី២០ រង្វាន់ Newbery Medal បានចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ ១៩២២ ដោយសៀវភៅ "The Story of Mankind" របស់ Hendrik van Loon ជាអ្នកឈ្នះដំបូង។

ចុងសតវត្សទី២០ និងដើមសតវត្សទី២១ បានឃើញការកើនឡើងនៃរឿងប្រលោមលោកយុវវ័យ ដូចជារឿង Harry Potter (ឆ្នាំ ១៩៩៧) ដែលក្លាយជាបាតុភូតពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិស័យអក្សរសិល្ប៍កុមារមានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំ។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា សៀវភៅកុមារត្រូវបានបោះពុម្ពរាប់ម៉ឺនចំណងជើងក្នុងមួយឆ្នាំៗ ហើយឧស្សាហកម្មនេះមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ។ ស៊េរី Harry Potter របស់ J. K. Rowling គឺជាស្នាដៃដែលលក់ដាច់បំផុតមួយ ដោយមានការលក់ជាង ៥០០ លានច្បាប់ទូទាំងពិភពលោក។

ផ្នែកវប្បធម៌ អក្សរសិល្ប៍កុមារបានបង្កើតនូវតួអង្គដែលគេចងចាំដូចជា Alice, Peter Pan, Pinocchio និង Charlie Bucket ដែលត្រូវបានបំប្លែងទៅជាខ្សែភាពយន្ត ការសម្ដែង និងផលិតផលពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗ។ រង្វាន់អក្សរសិល្ប៍ដូចជា Newbery Medal និង Caldecott Medal ក៏បានជំរុញគុណភាព និងការច្នៃប្រឌិតក្នុងការសរសេរ និងគំនូរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ អក្សរសិល្ប៍កុមារនៅតែមានសារៈសំខាន់ដដែល។ ការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យាបានធ្វើឱ្យមានសៀវភៅអេឡិចត្រូនិក (e-books) និងសៀវភៅសំឡេង (audiobooks) សម្រាប់កុមារ ប៉ុន្តែការអានសៀវភៅបោះពុម្ពនៅតែពេញនិយម។

នៅក្នុងសង្គមសម័យថ្មី មានការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងលើភាពចម្រុះ (diversity) នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍កុមារ ដើម្បីឱ្យកុមារគ្រប់ជាតិសាសន៍ និងវប្បធម៌អាចមើលឃើញខ្លួនឯងនៅក្នុងស្នាដៃទាំងនោះ។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ចលនា #WeNeedDiverseBooks និងការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងភាពមិនសមស្របនៅក្នុងសៀវភៅចាស់ៗបានធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរក្នុងឧស្សាហកម្មបោះពុម្ព។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការស្វែងយល់អំពីប្រវត្តិ និងការវិវត្តនៃអក្សរសិល្ប៍កុមារអាចជំរុញចំណាប់អារម្មណ៍ក្នុងការអភិវឌ្ឍធនធានអានសម្រាប់កុមារនៅកម្ពុជា។ តួអង្គពីស្នាដៃកុមារបុរាណនៅតែមានជីវិតរស់រវើកក្នុងវប្បធម៌បច្ចុប្បន្ន ដូចដែលឃើញនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សំលៀកបំពាក់ (cosplay) និងការបង្ហាញសិល្បៈនានា។