ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្រគ្រិស្តសាសនា ចាប់ផ្តើមពីព្រះយេស៊ូ ដែលជាគ្រូបង្រៀន និងជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាជនជាតិជ្វីហ្វ ហើយបានធ្វើដំណើរពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយដើម្បីបង្រៀនមនុស្ស។ ព្រះយេស៊ូត្រូវបានគេឆ្កាងនៅក្រុងយេរូសាឡិម ប្រហែល គ.ស. ៣០ ដល់ ៣៣។

ក្រោយការឆ្កាងនោះ ពួកអ្នកដើរតាមលោកបានប្រកាសថា លោកគឺជាព្រះដែលបានយាងមកកើតជាមនុស្ស ហើយបានរស់ឡើងវិញពីសេចក្តីស្លាប់។ ក្នុងរយៈពេលជាងពីរពាន់ឆ្នាំបន្ទាប់មក គ្រិស្តសាសនាបានរីករាលដាលពាសពេញពិភពលោក និងបានក្លាយជាសាសនាដែលមានអ្នកកាន់ច្រើនបំផុតក្នុងលោក ដោយមានអ្នកកាន់ជាង ២ ពាន់លាននាក់ទូទាំងសកលលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

គ្រិស្តសាសនាចាប់កំណើតនៅក្រុងយេរូសាឡិម ដែលជាទីក្រុងដែលព្រះយេស៊ូត្រូវបានគេឆ្កាង។ ចាប់ពីទីក្រុងនេះ សាសនានេះបានរីកសាយពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយ និងពីទ្វីបមួយទៅទ្វីបមួយ ក្នុងរយៈពេលពីរពាន់ឆ្នាំ។

តាមវិគីភីឌា បច្ចុប្បន្ន គ្រិស្តសាសនាគឺជាសាសនាដែលមានអ្នកកាន់ច្រើនបំផុតក្នុងលោក ដោយមានអ្នកកាន់ជាង ២ ពាន់លាននាក់ពាសពេញពិភពលោក។ សហគមន៍គ្រិស្តសាសនិកដំបូងៗ បានរស់នៅក្នុងក្រុងរ៉ូម ហើយបានបន្សល់គំនូរនៅតាមរូងក្រោមដី (catacombs) ដូចជាគំនូរពិធីអាហាររួមគ្នា ដែលបង្ហាញពីជីវិតសហគមន៍ និងការជួបជុំគ្នារបស់ពួកគេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្រគ្រិស្តសាសនាចាប់ផ្តើមជាមួយព្រះយេស៊ូ ដែលជាគ្រូបង្រៀន និងអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាជនជាតិជ្វីហ្វ។ លោកត្រូវបានគេឆ្កាងនៅក្រុងយេរូសាឡិម ប្រហែល គ.ស. ៣០ ដល់ ៣៣ ហើយអ្នកដើរតាមលោកបានប្រកាសថា លោកបានរស់ឡើងវិញពីសេចក្តីស្លាប់ និងថាលោកគឺជាព្រះដែលយាងមកកើតជាមនុស្ស។

នៅសតវត្សដំបូងៗ សហគមន៍អ្នកជឿបានបន្សល់សក្ខីកម្មសិល្បៈដំបូងៗ ដូចជារូបព្រះយេស៊ូជាគង្វាលល្អ ដែលជារូបតំណាងចាស់បំផុតមួយនៃព្រះយេស៊ូ ធ្វើឡើងប្រហែល គ.ស. ៣០០។ សម្ភារៈរបស់វិគីភីឌា ក៏រួមមានរូបតំណាងនៃក្រុមប្រឹក្សានីសេនលើកទី១ (First Council of Nicaea) ដែលគូរឡើងនៅឆ្នាំ ១៧៧០ ផងដែរ។

នៅសតវត្សទី១៦ វិគីភីឌាបង្ហាញរូបគំនូរលោក ម៉ាទីន លូធ័រ (Martin Luther) ពីឆ្នាំ ១៥២៨ ដោយ Lucas Cranach និងឯកសារ ៩៥ ចំណុច (95 Theses) ដែលជានិមិត្តរូបនៃយុគកំណែទម្រង់សាសនាចក្រនៅអឺរ៉ុប។ ចំណែកឯសតវត្សទី១៩ វិគីភីឌាបង្ហាញខិត្តប័ណ្ណប្រឆាំងទាសកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ឆ្នាំ ១៨៥៣ ជាសម្ភារៈរូបភាពបន្ថែម។ ក្នុងរយៈពេលពីរពាន់ឆ្នាំនេះ គ្រិស្តសាសនាបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលជាច្រើន ចាប់ពីសហគមន៍តូចមួយនៅក្រុងយេរូសាឡិម រហូតដល់សាសនាសកលដែលមានអ្នកកាន់ជាង ២ ពាន់លាននាក់។

វប្បធម៌ និងសិល្បៈ

ប្រភព: Wikipedia

គ្រិស្តសាសនាបានបន្សល់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប ដែលអាចមើលឃើញតាមរយៈសិល្បៈនៅគ្រប់យុគសម័យ។ សម្ភារៈរបស់វិគីភីឌា បង្ហាញរូបតំណាង (icon) ដូចជារូបព្រះត្រីឯករបស់ Andrei Rublev នៅដើមសតវត្សទី១៥ ព្រមទាំងគំនូររបស់សិល្បករល្បីៗដូចជា Leonardo da Vinci និង Diego Velázquez ដែលបានគូរព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗក្នុងជីវិតព្រះយេស៊ូ ដូចជាអាហារល្ងាចចុងក្រោយ និងការឆ្កាង។

ស្ថាបត្យកម្មវិហារក៏ជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃបេតិកភណ្ឌនេះ ដោយមានចាប់ពីមហាវិហារបែបរ៉ូម៉ានេស (Romanesque) នៅទីក្រុង Périgueux ប្រទេសបារាំង ដែលមានអាយុកាលតាំងពីឆ្នាំ ១០៤៧ រហូតដល់ស្ថាបត្យកម្មបែបហ្គោទិក (Gothic) នៅមហាវិហារ Wells ក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស។ ចំណែកឯសៀវភៅអធិស្ឋាន (book of hours) ពីសតវត្សទី១៥ ក៏បង្ហាញពីសិល្បៈតុបតែងអក្សរយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់នៅយុគសម័យកណ្តាលផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា បច្ចុប្បន្ន គ្រិស្តសាសនានៅតែជាសាសនាដែលមានអ្នកកាន់ច្រើនបំផុតក្នុងលោក ដោយមានអ្នកកាន់ជាង ២ ពាន់លាននាក់ពាសពេញពិភពលោក។ កេរ្តិ៍ដំណែលពីប្រវត្តិសាស្ត្រពីរពាន់ឆ្នាំរបស់សាសនានេះ នៅតែមានវត្តមានក្នុងសិល្បៈ ស្ថាបត្យកម្ម និងជីវិតសហគមន៍នៅជុំវិញពិភពលោក។

មហាវិហារសាំង ពេត្រុស (St. Peter's Basilica) នៅបុរីវ៉ាទីកង់ គឺជាឧទាហរណ៍មួយដែលវិគីភីឌាបង្ហាញ ដែលជាតំណាងនៃមរតកគ្រិស្តសាសនាដែលបន្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ទាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងនៅក្រៅប្រទេស ការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិគ្រិស្តសាសនា អាចជួយឱ្យតាមដានព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ និងវប្បធម៌សកលដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសាសនានេះ កាន់តែច្បាស់លាស់។