ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា (Wikipedia) សង្គមស៊ីវិលគឺជា "វិស័យទីបី" នៃសង្គម ដែលដាច់ដោយឡែកពីរដ្ឋាភិបាល និងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម ហើយរួមបញ្ចូលទាំងគ្រួសារ និងវិស័យឯកជនផងដែរ។ អ្នកនិពន្ធខ្លះទៀតប្រើពាក្យនេះក្នុងន័យថា (១) ក្រុមនៃអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នដែលជំរុញផលប្រយោជន៍ និងឆន្ទៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ឬ (២) បុគ្គល និងអង្គការនៅក្នុងសង្គមដែលមានឯករាជ្យពីរដ្ឋាភិបាល។

សង្គមស៊ីវិលគឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់នៃសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ព្រោះវាផ្តល់ឱកាសដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការចូលរួមកិច្ចការសាធារណៈ បញ្ចេញមតិ និងត្រួតពិនិត្យរដ្ឋាភិបាល។ វារួមបញ្ចូលក្រុមជាច្រើនដូចជា អង្គការសប្បុរសធម៌ សមាគមសហគមន៍ សហជីពការងារ សមាគមវិជ្ជាជីវៈ និងក្រុមតស៊ូមតិ។ យោងតាមសេចក្តីប្រកាសជាសកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ មាត្រា២០ ប្រជាជនមានសិទ្ធិប្រមូលផ្តុំ និងបង្កើតសមាគមដោយសន្តិវិធី ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសង្គមស៊ីវិលនេះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សង្គមស៊ីវិលមិនមានព្រំដែនភូមិសាស្ត្រកំណត់ច្បាស់លាស់ទេ។ វាមានវត្តមាននៅគ្រប់ប្រទេស ប៉ុន្តែកម្រិតនៃឥទ្ធិពល និងទម្រង់របស់វាខុសគ្នាទៅតាមបរិបទនយោបាយ សង្គម និងវប្បធម៌។ នៅក្នុងប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ សង្គមស៊ីវិលមាននិន្នាការសកម្ម និងសម្បូរបែប ខណៈនៅក្នុងរបបផ្តាច់ការ វាអាចត្រូវបានរឹតបន្តឹង ឬគាបសង្កត់។ ប្រជាជនដែលចូលរួមក្នុងសង្គមស៊ីវិលមានប្រភពចម្រុះ រួមមានអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត សកម្មជន អ្នកជំនាញ និងប្រជាពលរដ្ឋធម្មតាដែលមានបំណងចង់រួមចំណែកដល់ប្រយោជន៍សាធារណៈ។

ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយបង្ហាញពីកម្លាំងនៃការចូលរួមរបស់ប្រជាជននៅក្នុងសង្គមស៊ីវិល គឺព្រឹត្តិការណ៍នៅថ្ងៃទី១៥ មីនា ១៩៨៩ នៅទីក្រុងប៊ូដាប៉ែស (Budapest) ប្រទេសហុងគ្រី។ តាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅលើវីគីភីឌា បន្ទាប់ពីទសវត្សរ៍នៃការហាមឃាត់ ប្រជាជនហុងគ្រីបានប្រារព្ធពិធីរំលឹកបដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៩៥៦ ដោយមានការចូលរួមពីអង្គការសង្គមស៊ីវិលឯករាជ្យ ដែលបានអំពាវនាវឱ្យសាធារណជនមកជួបជុំនៅរូបសំណាកលោកកវី Petőfi Sándor។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

គំនិតនៃសង្គមស៊ីវិលមានឫសគល់តាំងពីបុរាណកាលមកម្ល៉េះ។ ទស្សនវិទូក្រិច អារីស្តូត បានប្រើពាក្យ "koinonia politike" (សហគមន៍នយោបាយ) ដើម្បីពិពណ៌នាអំពីសង្គមដែលប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមយ៉ាងសកម្ម។ ក្រោយមក ក្នុងយុគត្រាស់ដឹង (Enlightenment) អ្នកប្រាជ្ញដូចជា ចន ឡក (John Locke) និង ហេហ្គែល (G.W.F. Hegel) បានអភិវឌ្ឍគំនិតនេះដោយសង្កត់ធ្ងន់លើតួនាទីនៃសមាគមស្ម័គ្រចិត្ត។

ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដែលបង្ហាញពីអំណាចរបស់សង្គមស៊ីវិលគឺការប្រមូលផ្តុំដោយសន្តិវិធីនៅប៊ូដាប៉ែស ប្រទេសហុងគ្រី នៅថ្ងៃទី១៥ មីនា ១៩៨៩។ តាមរយៈកំណត់ត្រាដែលមាននៅលើវីគីភីឌា បន្ទាប់ពីទសវត្សរ៍នៃការហាមឃាត់ការប្រារព្ធពិធីជាតិឯករាជ្យ របបកុម្មុយនីស្តបានអនុញ្ញាតឱ្យសាធារណជនរំលឹកដល់បដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៩៥៦។ ស្របជាមួយពិធីរបស់រដ្ឋនៅសារមន្ទីរជាតិ អង្គការឯករាជ្យនៃសង្គមស៊ីវិលបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាជនមកជួបជុំនៅរូបសំណាកកវី Petőfi Sándor ដែលជាសញ្ញាមួយនៃការរស់ឡើងវិញនៃសង្គមស៊ីវិលនៅអឺរ៉ុបខាងកើត។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃចលនាប្រជាធិបតេយ្យដែលរីករាលដាលក្នុងតំបន់ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៩។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក សង្គមស៊ីវិលបានក្លាយជាគំនិតដែលទទួលស្គាល់ជាសកល។ យោងតាមឯកសាររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) សង្គមស៊ីវិលត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាមានតួនាទីដ៏សំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព ការកសាងសន្តិភាព និងការលើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្ស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សង្គមស៊ីវិលមានវិសាលភាពធំធេង ដោយគ្របដណ្តប់អង្គការជាច្រើនប្រភេទ ហើយដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ទាំងក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌។ យោងតាមនិយមន័យរបស់វីគីភីឌា សង្គមស៊ីវិលរួមបញ្ចូលអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលដែលអាចធ្វើការលើបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចដូចជា ក្រុមគាំពារអ្នកប្រើប្រាស់ សហជីពការងារ និងសមាគមវិជ្ជាជីវៈជាដើម។ អង្គភាពទាំងនេះធ្វើការដើម្បីធានាបាននូវការអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ចដោយយុត្តិធម៌ និងតស៊ូមតិដើម្បីសិទ្ធិកម្មករ។

នៅក្នុងវិស័យវប្បធម៌ សង្គមស៊ីវិលគ្របដណ្តប់ស្ថាប័នសិល្បៈ ក្រុមការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងអង្គការអប់រំដែលមិនស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋ។ ក្រុមទាំងនេះជួយថែរក្សា និងផ្សព្វផ្សាយអត្តសញ្ញាណ និងភាពសម្បូរបែបនៃវប្បធម៌។ ជាឧទាហរណ៍ កម្មវិធីបាឋកថានៅ Budapest Brainbar ក្នុងឆ្នាំ២០១៦ (ដូចក្នុងរូបថត) គឺជាព្រឹត្តិការណ៍វប្បធម៌មួយដែលរៀបចំឡើងដោយសង្គមស៊ីវិល ដើម្បីពិភាក្សាពីបច្ចេកវិទ្យា និងសង្គម។ ក្រៅពីនេះ អង្គការសង្គមស៊ីវិលជាច្រើនធ្វើការរួមគ្នាជាមួយវិស័យឯកជន និងរដ្ឋាភិបាលក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចសង្គម ដោយផ្តល់សេវាសាធារណៈ និងបង្កើតឱកាសការងារ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សព្វថ្ងៃនេះ សង្គមស៊ីវិលនៅតែជាកត្តាដ៏សំខាន់សម្រាប់តុល្យការនៃអំណាច និងការកសាងសង្គមមួយដែលរួមបញ្ចូលគ្នា។ យុគសម័យឌីជីថលបានផ្តល់ឧបករណ៍ថ្មីដល់អង្គការសង្គមស៊ីវិលក្នុងការតភ្ជាប់ និងប្រមូលផ្តុំគ្នាយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ដូចដែលបានឃើញក្នុងកម្មវិធី International Civil Society Week ឆ្នាំ២០១៩ ដែលបានប្រមូលផ្តុំសកម្មជនមកពីជុំវិញពិភពលោក ដើម្បីពិភាក្សាអំពីវិធីសាស្រ្តពង្រឹងសង្គមស៊ីវិល។

ទន្ទឹមនឹងនេះ តំបន់ខ្លះនៃពិភពលោកកំពុងមើលឃើញការរឹតត្បិតកន្លែងធ្វើការរបស់សង្គមស៊ីវិល ដែលជាបញ្ហាដែលទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់ជាបន្ត។ សារព័ត៌មាន ចង្វាក់ខ្មែរ (KhmerPulse) បន្តតាមដានព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងសង្គមស៊ីវិលទាំងនៅកម្ពុជា និងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការយល់ដឹង និងចូលរួមក្នុងកិច្ចការសាធារណៈ។