ការបណ្ដុះពពក (Cloud Seeding)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការបណ្ដុះពពក គឺជាបច្ចេកទេសកែប្រែអាកាសធាតុមួយ ដែលមានគោលដៅផ្លាស់ប្តូរបរិមាណឬប្រភេទទឹកភ្លៀង កាត់បន្ថយព្រឹល ឬរំលាយអ័ព្ទ។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា គោលបំណងធម្មតាគឺដើម្បីបង្កើនទឹកភ្លៀងឬព្រិល ទោះជាសម្រាប់ប្រើប្រាស់ដោយផ្ទាល់ក្ដី ឬដើម្បីការពារកុំឲ្យមានភ្លៀងធ្លាក់នៅថ្ងៃបន្តបន្ទាប់ក្ដី។ បច្ចេកទេសនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក និងការការពារគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ។

របៀបប្រតិបត្តិការ

ប្រភព: Wikipedia

ការបណ្ដុះពពកដំណើរការដោយការបញ្ចូលភាគល្អិតតូចៗចូលទៅក្នុងពពក ដើម្បីធ្វើជា "ស្នូលកំណជាប់" (condensation nuclei) សម្រាប់ឲ្យដំណក់ទឹកកកឬទឹកភ្លៀងរួបរួមគ្នា ហើយធ្លាក់ចុះ។ តាមវិគីភីឌា សារធាតុដែលគេនិយមប្រើរួមមាន ប្រាក់អ៊ីយ៉ូត (silver iodide) ប៉ូតាស្សូមអ៊ីយ៉ូត (potassium iodide) ទឹកកកស្ងួត (dry ice) និងឧស្ម័នប្រូប៉ាន (liquid propane) ដែលអាចបង្កើតគ្រីស្តាល់ទឹកកកនៅសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជាងប្រាក់អ៊ីយ៉ូត។ ចំពោះពពកក្តៅ (warm clouds) គេច្រើនប្រើអំបិល (sodium chloride) ដើម្បីទាក់ទាញទឹក។

ការអនុវត្តមានពីរទម្រង់ធំៗ៖ ការបាញ់ពីយន្តហោះ (aerial seeding) ដែលភាគច្រើនប្រើយន្តហោះតូចៗដូចជា Cessna 210 ឬ Beechcraft King Air និងការបាញ់ពីម៉ាស៊ីននៅលើដី (ground-based generators) ដូចដែលឃើញក្នុងរូបភាព។ ប្រព័ន្ធទាំងនេះអាចគ្រប់គ្រងបានពីចម្ងាយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិការបណ្ដុះពពកចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ១៣ វិច្ឆិកា ១៩៤៦ នៅពេលដែលលោក វ៉ាំងសង់ ជេ. ស្សេហ្វឺរ (Vincent J. Schaefer) នៃមន្ទីរពិសោធន៍ General Electric សហរដ្ឋអាមេរិក បានទម្លាក់ទឹកកកស្ងួតប្រហែល ៣ ផោនចូលទៅក្នុងពពកនៅលើជួរភ្នំ Berkshire ហើយបង្កើតបានជាព្យុះព្រិលសិប្បនិម្មិតដំបូងបង្អស់។ តាមវិគីភីឌា ការពិសោធន៍នេះត្រូវបានចាត់ទុកជាជោគជ័យលើកដំបូងក្នុងការកែប្រែអាកាសធាតុ ហើយការហោះហើរ Pittsfield Flight ក៏ជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រនោះ។

ក្រោយមក នៅឆ្នាំ ១៩៤៧ អង្គការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រនិងឧស្សាហកម្មអូស្ត្រាលី (CSIRO) បានអនុវត្តប្រតិបត្តិការបណ្ដុះពពកដំបូងនៅក្រៅប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ និង ១៩៦០ ប្រទេសជាច្រើនដូចជា កាណាដា ថៃ ចិន និងអ៊ីស្រាអែល បានចាប់យកបច្ចេកទេសនេះ។ យន្តហោះជាច្រើនម៉ូដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ រួមមាន Beechcraft AT-11, Curtiss P-40, និង Harvard, ដើម្បីទប់ស្កាត់ព្រឹល និងបង្កើនទឹកភ្លៀង។

ការប្រើប្រាស់ និងផលប៉ះពាល់

ប្រភព: Wikipedia

ការបណ្ដុះពពកត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីជួយសម្រួលដល់គ្រោះរាំងស្ងួត ក៏ដូចជាការពារដំណាំពីព្រឹល។ នៅតាមព្រលានយន្តហោះ បច្ចេកទេសនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីរំលាយអ័ព្ទក្រាស់ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពហោះហើរ។ ប្រទេសជាច្រើននៅមជ្ឈិមបូព៌ា ដូចជាអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម បានវិនិយោគយ៉ាងខ្លាំងលើបច្ចេកវិទ្យានេះដើម្បីបង្កើនធនធានទឹកសម្រាប់តំបន់ស្ងួតហួតហែង។

យ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដនៃការបណ្ដុះពពកនៅតែជាប្រធានបទនៃការជំទាស់វិទ្យាសាស្ត្រ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការសិក្សាមួយចំនួនប៉ាន់ស្មានថា ការបណ្ដុះពពកអាចបង្កើនទឹកភ្លៀងបានចន្លោះពី ៥ ទៅ ១៥ ភាគរយ ប៉ុន្តែវាពិបាកក្នុងការបែងចែករវាងប្រសិទ្ធភាពនេះ និងការប្រែប្រួលធម្មជាតិ។

ផលប៉ះពាល់បរិស្ថានក៏ជាកង្វល់មួយដែរ ដោយសារការប្រើប្រាស់ប្រាក់អ៊ីយ៉ូតអាចបណ្ដាលឲ្យមានជាតិពុលដល់ប្រព័ន្ធសត្វក្នុងទឹក ទោះបីជាកំហាប់ដែលគេប្រើមានកម្រិតទាបក៏ដោយ។ លើសពីនេះ មានការព្រួយបារម្ភអំពី "ការលួចទឹកភ្លៀង" នៅពេលដែលប្រទេសមួយប្រើប្រាស់បណ្ដុះពពកដែលអាចកាត់បន្ថយបរិមាណទឹកភ្លៀងដែលនឹងត្រូវទៅដល់ប្រទេសជិតខាងតាមធម្មជាតិ។ បញ្ហានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងតំបន់ដែលពឹងពាក់លើទឹកភ្លៀងតាមរដូវ ដូចជាអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងជំរុញឲ្យមានការចាប់អារម្មណ៍ឡើងវិញលើបច្ចេកទេសកែប្រែអាកាសធាតុ រួមទាំងការបណ្ដុះពពកផងដែរ។ តាមវិគីភីឌា ប្រទេសចិនមានកម្មវិធីធំជាងគេក្នុងពិភពលោក ដោយប្រើយន្តហោះ និងគ្រាប់បាញ់ពីដីគោកដើម្បីបាចសារធាតុគីមីចូលក្នុងពពក ក្នុងគោលបំណងគ្រប់គ្រងអាកាសធាតុសម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍ធំៗដូចជាកីឡាអូឡាំពិក និងជំនួយកសិកម្ម។ រូបភាពយន្តហោះ Xian MA60 ខាងលើបង្ហាញពីឧបករណ៍ទំនើបរបស់រដ្ឋបាលឧតុនិយមចិន។

នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន ប្រទេសថៃក៏មានប្រតិបត្តិការបណ្ដុះពពកយ៉ាងសកម្មដែរ ក្រោមគម្រោងធ្វើភ្លៀងសិប្បនិម្មិតព្រះរាជទាន (Royal Rainmaking Project) ដែលបានដំណើរការជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។ គម្រោងនេះមានបំណងជួយកសិករថៃក្នុងពេលដែលខ្វះទឹក។ ចំពោះប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីមិនទាន់មានកម្មវិធីជាតិផ្លូវការក៏ដោយ តែមានការលើកឡើងម្ដងម្កាលពីអ្នកនយោបាយនិងអ្នកជំនាញអំពីលទ្ធភាពនៃការប្រើបច្ចេកទេសនេះដើម្បីទប់ទល់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត ជាពិសេសនៅតាមតំបន់ជនបទដែលពឹងលើស្រែទឹកភ្លៀង។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទនេះមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាបណ្ដុះពពកនៅក្នុងតំបន់អាចប៉ះពាល់ដល់វិស័យកសិកម្មកម្ពុជា និងអាចក្លាយជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឬជម្លោះឆ្លងដែន។ ការយល់ដឹងពីបច្ចេកទេសនេះអាចជួយឲ្យប្រជាជនខ្មែរចូលរួមក្នុងការសម្រេចចិត្តនយោបាយពាក់ព័ន្ធនឹងធនធានទឹកនៅពេលអនាគត។