ការផ្សះផ្សាជាកំហិត

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការផ្សះផ្សាជាកំហិត (Compulsory Conciliation) គឺជាយន្តការដោះស្រាយវិវាទមួយ ដែលតម្រូវឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធព្យាយាមសម្របសម្រួលគ្នាជាមុន មុននឹងអាចប្តឹងទៅតុលាការ ឬស្វែងរកមជ្ឈត្តកម្មបាន។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា កាតព្វកិច្ចនេះអាចកំណត់ដោយច្បាប់ ឬកិច្ចសន្យា ហើយមានគោលដៅកាត់បន្ថយបន្ទុកប្រព័ន្ធតុលាការ និងជំរុញឱ្យមានការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី។

លក្ខណៈសំខាន់នៃការផ្សះផ្សាជាកំហិតគឺភាគីមិនអាចរំលងជំហាននេះបានឡើយ។ ប្រសិនបើភាគីណាមួយមិនចូលរួម ពួកគេអាចប្រឈមនឹងទណ្ឌកម្ម ឬបាត់បង់សិទ្ធិបន្តទៅដំណាក់កាលបន្ទាប់។ គោលការណ៍នេះត្រូវបានអនុវត្តជាទូទៅក្នុងវិស័យការងារ វិវាទគ្រួសារ និងករណីពាណិជ្ជកម្មមួយចំនួន។

យន្តការ និងដំណើរការ

នៅក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សាជាកំហិត ភាគីទាំងពីរត្រូវបានកោះហៅឱ្យចូលរួមកិច្ចប្រជុំជាមួយអ្នកផ្សះផ្សាអព្យាក្រឹត ដែលជាធម្មតាជាមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ឬអ្នកជំនាញដែលត្រូវបានតែងតាំង។ តាមវិគីភីឌា អ្នកផ្សះផ្សាមានតួនាទីជួយសម្រួលទំនាក់ទំនង ស្នើដំណោះស្រាយ ប៉ុន្តែគ្មានអំណាចចេញសេចក្តីសម្រេចជាដាច់ខាត។ គោលដៅគឺជួយឱ្យភាគីឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងស្ម័គ្រចិត្ត។

ប្រសិនបើការផ្សះផ្សាទទួលបានជោគជ័យ កិច្ចព្រមព្រៀងអាចត្រូវបានចុះជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ និងមានអានុភាពដូចកិច្ចសន្យា។ ប្រសិនបើបរាជ័យ ភាគីអាចបន្តទៅមជ្ឈត្តកម្ម ឬតុលាការ។ នៅកម្ពុជា ការមិនចូលរួមអាចបណ្តាលឱ្យបាត់បង់សិទ្ធិធ្វើកូដកម្មស្របច្បាប់ ឬបាត់បង់សិទ្ធិប្តឹងតវ៉ាបន្ត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ចមានឫសគល់តាំងពីដើមសតវត្សទី២០ នៅពេលដែលចលនាកម្មករនៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិក បានទាមទារឱ្យមានយន្តការដោះស្រាយវិវាទការងារដោយសន្តិវិធី។ តាមវិគីភីឌា ច្បាប់ស្តីពីការផ្សះផ្សាជាកំហិតត្រូវបានអនុម័តដំបូងនៅចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៨៩០ ហើយបានរីករាលដាលទៅកាន់ប្រទេសជាច្រើនទៀត។

អង្គការអន្តរជាតិខាងការងារ (ILO) បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់យន្តការនេះ តាមរយៈអនុសញ្ញាលេខ១៥៤ ស្តីពីការចរចាជាសមូហភាព និងអនុសាសន៍ផ្សេងៗ។ នៅកម្ពុជា ច្បាប់ស្តីពីការងារឆ្នាំ១៩៩៧ បានដាក់ចេញកាតព្វកិច្ចផ្សះផ្សាមុនពេលអនុញ្ញាតឱ្យមានកូដកម្ម ឬប្តឹងទៅមជ្ឈត្តការ។ វិធានការនេះជាផ្នែកមួយនៃកំណែទម្រង់ការងារក្រោយការស្តារសន្តិភាព។

ការអនុវត្តនៅកម្ពុជា និងពិភពលោក

នៅកម្ពុជា ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ គឺជាអ្នកទទួលបន្ទុកដំណើរការផ្សះផ្សាជាកំហិត។ នៅពេលមានវិវាទការងាររួម ភាគីនានាត្រូវប្តឹងទៅមន្ត្រីផ្សះផ្សាប្រចាំខេត្ត/ក្រុង ដែលត្រូវព្យាយាមដោះស្រាយក្នុងរយៈពេល១៥ថ្ងៃធ្វើការ។ ប្រសិនបើមិនបានសម្រេច រឿងអាចត្រូវបញ្ជូនទៅក្រុមប្រឹក្សាមជ្ឈត្តការ។ របាយការណ៍របស់ ILO បានកត់សម្គាល់ថា ប្រព័ន្ធនេះជាគំរូល្អក្នុងតំបន់ ប៉ុន្តែនៅមានបញ្ហាដូចជាការពន្យាពេល និងកង្វះអព្យាក្រឹតភាព។

លើឆាកអន្តរជាតិ ប្រទេសអូស្ត្រាលីមាន Fair Work Commission ដែលតម្រូវឱ្យមានការផ្សះផ្សាមុនពេលប្តឹងទៅតុលាការការងារ។ ចក្រភពអង់គ្លេសក៏មាន ACAS Early Conciliation ដែលជាជំហានកាតព្វកិច្ចសម្រាប់វិវាទការងារភាគច្រើន។ តាមវិគីភីឌា ប្រទេសជាច្រើនបានអនុម័តគំរូនេះដើម្បីកាត់បន្ថយសំណុំរឿងតុលាការ និងលើកកម្ពស់ការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីការផ្សះផ្សាជាកំហិតគឺសំខាន់ ពីព្រោះកម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃវិវាទការងារ ជាពិសេសក្នុងវិស័យកាត់ដេរ សំណង់ និងសេវាកម្ម។ នៅឆ្នាំ២០២៥-២០២៦ សារព័ត៌មានបានរាយការណ៍អំពីកូដកម្ម និងការតវ៉ាជាច្រើន ដែលត្រូវបានបញ្ជូនទៅដំណើរការផ្សះផ្សាជាមុនសិន។

អ្នករិះគន់ខ្លះយល់ថា ការផ្សះផ្សាជាកំហិតអាចរារាំងសិទ្ធិទទួលបានយុត្តិធម៌ ព្រោះវាពន្យារពេល។ ប៉ុន្តែអ្នកគាំទ្រអះអាងថា វាកាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងចំណាយ។ សម្រាប់កម្ពុជា យន្តការនេះនៅតែជាឧបករណ៍គន្លឹះក្នុងការថែរក្សាស្ថិរភាពទំនាក់ទំនងការងារ និងសន្តិសុខសង្គម។