ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

កុងកូដាតនៃក្រុងវ៉រមស៍ (Concordat of Worms) គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងព្រះវិហារកាតូលិក និងចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ ដែលកំណត់នីតិវិធីសម្រាប់ការតែងតាំងប៊ីស្សព និងព្រះអាចារ្យ (abbots) នៅក្នុងចក្រភព។ តាមវិគីភីឌា ឯកសារនេះក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថា Pactum Calixtinum។

កិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ២៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១១២២ នៅទីក្រុងវ៉រមស៍ (Worms) ក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដោយសម្តេចប៉ាបកាលីកស្តូសទី ២ និងព្រះចៅអធិរាជហង់រីទី ៥។ តាមវិគីភីឌា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានបញ្ចប់ជម្លោះស្តីពីការតែងតាំង (Investiture Controversy) ដែលជាជម្លោះរវាងរដ្ឋ និងវិហារ លើសិទ្ធិក្នុងការតែងតាំងអ្នកកាន់តំណែងសាសនា។ ជម្លោះនោះបានចាប់ផ្តើមនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១១ ហើយការបញ្ចប់របស់វាបានក្លាយជាចំណុចសំខាន់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិនៃទំនាក់ទំនងរវាងអំណាចរដ្ឋ និងអំណាចសាសនានៅអឺរ៉ុប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា កុងកូដាតនេះត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងវ៉រមស៍ ដែលជាទីក្រុងមួយរបស់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ ទីក្រុងនេះជាទីកន្លែងដែលភាគីធំៗពីរ គឺព្រះវិហារកាតូលិក និងចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ បានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងរួមគ្នា។

បុគ្គលសំខាន់ៗក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានពីររូប គឺសម្តេចប៉ាបកាលីកស្តូសទី ២ ជាប្រមុខព្រះវិហារកាតូលិក និងព្រះចៅអធិរាជហង់រីទី ៥ ជាប្រមុខចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ។

អ្នកដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ គឺប៊ីស្សព និងព្រះអាចារ្យនៅទូទាំងចក្រភព ព្រោះពួកគេជាអ្នកដែលត្រូវបានតែងតាំងក្រោមនីតិវិធីថ្មីដែលកុងកូដាតបានកំណត់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះដែលនាំទៅដល់កុងកូដាតនៃក្រុងវ៉រមស៍ បានចាប់ផ្តើមនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១១។ តាមវិគីភីឌា វាជាជម្លោះរវាងរដ្ឋ និងវិហារ លើសិទ្ធិក្នុងការតែងតាំងអ្នកកាន់តំណែងសាសនា ហើយបានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។

ស្នូលនៃជម្លោះ គឺសិទ្ធិតែងតាំងប៊ីស្សព និងព្រះអាចារ្យនៅក្នុងចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ។ ក្នុងយុគមជ្ឈិមសម័យ ព្រះចៅអធិរាជធ្លាប់បានតែងតាំងអ្នកកាន់តំណែងទាំងនោះ ដោយប្រគល់ចិញ្ចៀន និងដំបងគ្រូ។ តាមវិគីភីឌា ជាផ្នែកមួយនៃកុងកូដាត ព្រះចៅអធិរាជហង់រីទី ៥ បានបោះបង់សិទ្ធិប្រគល់ចិញ្ចៀន និងដំបងគ្រូ ក្នុងការតែងតាំងប៊ីស្សព និងព្រះអាចារ្យ។

តាមវិគីភីឌា ការចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ២៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១១២២ បានបញ្ចប់ជម្លោះដ៏យូរអង្វែងនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

កុងកូដាតនៃក្រុងវ៉រមស៍ ជាកិច្ចព្រមព្រៀងដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអំណាចលើស្ថាប័នវិហារ។ តាមវិគីភីឌា សិទ្ធិដែលជម្លោះជុំវិញនោះ គឺសិទ្ធិតែងតាំងអ្នកកាន់តំណែងសាសនានៅក្នុងចក្រភព ដែលជាអំណាចលើការជ្រើសរើសអ្នកដឹកនាំវិហារទាំងអស់នៅក្នុងចក្រភព។

នៅក្នុងវប្បធម៌សាសនា ចិញ្ចៀន និងដំបងគ្រូ គឺជានិមិត្តសញ្ញាសំខាន់នៃពិធីតែងតាំងប៊ីស្សព។ តាមវិគីភីឌា វត្ថុទាំងនេះគឺជាចំណុចស្នូលនៃការបោះបង់សិទ្ធិរបស់ព្រះចៅអធិរាជហង់រីទី ៥។

ចំណែកឯកសារដើមនៃកុងកូដាតវិញ ត្រូវបានសរសេរដោយអក្សរ Papal minuscule លើស្បែកសត្វ (vellum)។ តាមវិគីភីឌា គំនូរមួយពីសតវត្សរ៍ទី ២០ ក៏បានបង្ហាញការស្រមើស្រមៃអំពីព្រះមហាក្សត្រមជ្ឈិមសម័យមួយអង្គ ដែលកំពុងតែងតាំងប៊ីស្សពផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ថ្ងៃទី ២៣ ខែកញ្ញា ជាថ្ងៃខួបនៃការចុះហត្ថលេខាលើកុងកូដាតនៃក្រុងវ៉រមស៍ កាលពីឆ្នាំ ១១២២។ គិតមកទល់បច្ចុប្បន្ន គឺជាង ៩០០ ឆ្នាំហើយ ប៉ុន្តែសំណួរស្នូលរបស់ឯកសារនេះ គឺថាតើអំណាចណាមានសិទ្ធិតែងតាំងអ្នកដឹកនាំសាសនា ដែលនៅតែជាសំណួរពាក់ព័ន្ធនៅសព្វថ្ងៃ។

ទំនាក់ទំនងរវាងរដ្ឋ និងសាសនា នៅតែលេចឡើងជាប្រធានបទក្នុងព័ត៌មានអន្តរជាតិ និងក្នុងតំបន់ ចាប់ពីការតែងតាំងអ្នកដឹកនាំសាសនា រហូតដល់ការកំណត់តួនាទីរបស់សាសនាក្នុងសង្គម។ តាមវិគីភីឌា កុងកូដាតនៃក្រុងវ៉រមស៍បានបញ្ចប់ជម្លោះរវាងរដ្ឋ និងវិហារដ៏យូរអង្វែង ហើយនៅតែត្រូវបានសិក្សាជាឧទាហរណ៍មួយសម្រាប់ការយល់ដឹងអំពីទំនាក់ទំនងរវាងអំណាចទាំងពីរ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ កុងកូដាតនេះជាឧទាហរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ ដែលជួយឱ្យយល់ពីរបៀបដែលសង្គមមួយអាចដោះស្រាយជម្លោះរវាងរដ្ឋ និងសាសនា តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀង និងនីតិវិធីច្បាស់លាស់។ ការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្របែបនេះ ក៏ជួយឱ្យអ្នកអានយល់ពីមូលដ្ឋាននៃការជជែកដេញដោលបច្ចុប្បន្ន អំពីព្រំដែនរវាងអំណាចរដ្ឋ និងអំណាចសាសនាផងដែរ។