ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការការពារអ្នកប្រើប្រាស់ គឺជាការអនុវត្តក្នុងការការពារអ្នកទិញទំនិញនិងសេវាកម្ម ព្រមទាំងសាធារណជនទូទៅ ពីការអនុវត្តមិនសមរម្យនៅក្នុងទីផ្សារ។ ច្បាប់ការពារអ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីការពារអ្នកប្រើប្រាស់ពីការក្លែងបន្លំ ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មបោកប្រាស់ និងការអនុវត្តអយុត្តិធម៌ផ្សេងទៀត ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ពួកគេ។ តាម Wikipedia ច្បាប់ទាំងនេះមានគោលបំណងបញ្ឈប់អាជីវកម្មពីការក្លែងបន្លំ ឬការអនុវត្តអយុត្តិធម៌ដើម្បីទទួលបានផលប្រយោជន៍លើដៃគូប្រកួតប្រជែង ឬដើម្បីបោកបញ្ឆោតអ្នកប្រើប្រាស់។ ច្បាប់ក៏អាចផ្តល់ការការពារបន្ថែមដល់សាធារណជនទូទៅដែលអាចរងផលប៉ះពាល់ដោយផលិតផល ទោះបីជាពួកគេមិនមែនជាអ្នកទិញផ្ទាល់ក៏ដោយ។ ឧទាហរណ៍ បទប្បញ្ញត្តិរបស់រដ្ឋាភិបាលអាចតម្រូវឱ្យអាជីវកម្មបង្ហាញព័ត៌មានលម្អិតអំពីផលិតផលរបស់ពួកគេ ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យដែលសុខភាពសាធារណៈ ឬសុវត្ថិភាពជាបញ្ហា ដូចជាម្ហូបអាហារ និងរថយន្ត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ការការពារអ្នកប្រើប្រាស់ជាគោលការណ៍សកល ដែលត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនជុំវិញពិភពលោក។ យោងតាម Wikipedia ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ភាគច្រើនមានក្របខ័ណ្ឌច្បាប់រឹងមាំសម្រាប់ការពារអ្នកប្រើប្រាស់ ខណៈដែលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍កំពុងពង្រឹងច្បាប់របស់ពួកគេ។ ប្រជាជនដែលជាអ្នកប្រើប្រាស់គ្រប់រូបសុទ្ធតែអាចរងផលប៉ះពាល់ពីការអនុវត្តអយុត្តិធម៌នៅក្នុងទីផ្សារ ដូច្នេះការការពារអ្នកប្រើប្រាស់គឺជាបញ្ហាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងមនុស្សគ្រប់គ្នា។ នៅកម្ពុជា ប្រជាជនភាគច្រើនជាអ្នកប្រើប្រាស់ទំនិញនិងសេវាកម្មប្រចាំថ្ងៃ ហើយការយល់ដឹងអំពីសិទ្ធិអ្នកប្រើប្រាស់កំពុងតែកើនឡើងជាលំដាប់។ អង្គការអន្តរជាតិដូចជា អង្គការសហប្រជាជាតិ និងសមាគមអ្នកប្រើប្រាស់អន្តរជាតិ (Consumers International) បានដើរតួនាទីក្នុងការផ្សព្វផ្សាយ និងគាំទ្រការការពារអ្នកប្រើប្រាស់នៅទូទាំងពិភពលោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការការពារអ្នកប្រើប្រាស់មានឫសគល់ជាយូរមកហើយ។ នៅចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ ចក្រភពអង់គ្លេសបានអនុម័តច្បាប់ស្តីពីការលក់ទំនិញ (Sale of Goods Act) ក្នុងឆ្នាំ១៨៩៣ ដែលបានកំណត់លក្ខខណ្ឌមូលដ្ឋានសម្រាប់ការលក់ដូរ។ យោងតាម Wikipedia នៅឆ្នាំ១៩១៤ សហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្កើតគណៈកម្មការពាណិជ្ជកម្មសហរដ្ឋ (FTC) ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការអនុវត្តពាណិជ្ជកម្មមិនយុត្តិធម៌។

យោងតាម Wikipedia ចលនាការពារអ្នកប្រើប្រាស់ទំនើបបានចាប់ផ្តើមឡើងនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី២០។ នៅឆ្នាំ១៩៦២ ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ចន អេហ្វ កេណ្ណីឌី (John F. Kennedy) បានប្រកាសនូវច្បាប់សិទ្ធិអ្នកប្រើប្រាស់ (Consumer Bill of Rights) ដែលរួមមានសិទ្ធិទទួលបានសុវត្ថិភាព សិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាន សិទ្ធិជ្រើសរើស និងសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានចាត់ទុកជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រការពារអ្នកប្រើប្រាស់។

យោងតាម Wikipedia នៅឆ្នាំ១៩៨៥ អង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុម័តគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការការពារអ្នកប្រើប្រាស់ ដែលផ្តល់ក្របខ័ណ្ឌអន្តរជាតិសម្រាប់ប្រទេសសមាជិកក្នុងការបង្កើត និងពង្រឹងច្បាប់ការពារអ្នកប្រើប្រាស់។ តាម Wikipedia អ្នកសកម្មជនដូចជា Ralph Nader នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញឱ្យមានច្បាប់សុវត្ថិភាពរថយន្ត និងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ដោយសារការបោះពុម្ពសៀវភៅ "Unsafe at Any Speed" ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ ដែលបានលាតត្រដាងពីភាពគ្រោះថ្នាក់នៃរថយន្ត។

នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ការការពារអ្នកប្រើប្រាស់បានទទួលការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ជាពិសេសជាមួយនឹងការបង្កើតសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន (AEC) ដែលបានជំរុញឱ្យមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច ការការពារអ្នកប្រើប្រាស់ជួយកសាងទំនុកចិត្តក្នុងទីផ្សារ ដែលជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ នៅពេលអ្នកប្រើប្រាស់ជឿទុកចិត្តថាពួកគេនឹងទទួលបានការការពារ ពួកគេមានទំនោរចំណាយកាន់តែច្រើន ដែលជំរុញកំណើនអាជីវកម្ម។ ផ្ទុយមកវិញ ការខ្វះការការពារអាចនាំឱ្យមានការបោកប្រាស់ និងការបាត់បង់ទំនុកចិត្ត ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចទូទៅ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការការពារអ្នកប្រើប្រាស់ក៏ទាក់ទងនឹងការអប់រំសាធារណជនអំពីសិទ្ធិរបស់ពួកគេផងដែរ។ ទិវាសិទ្ធិអ្នកប្រើប្រាស់ពិភពលោក (World Consumer Rights Day) ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលរៀបចំដោយសមាគមអ្នកប្រើប្រាស់អន្តរជាតិ ដើម្បីបង្កើនការយល់ដឹងអំពីសិទ្ធិអ្នកប្រើប្រាស់នៅទូទាំងពិភពលោក។ នៅកម្ពុជា យុទ្ធនាការអប់រំពាក់ព័ន្ធនឹងការការពារអ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសកម្មភាពរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថលបច្ចុប្បន្ន ការការពារអ្នកប្រើប្រាស់មានសារៈសំខាន់ជាងពេលណាៗទាំងអស់។ កំណើននៃពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក (e-commerce) និងការប្រើប្រាស់សេវាកម្មឌីជីថលបានបង្កើតបញ្ហាប្រឈមថ្មីៗ ដូចជាការលួចទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន ការក្លែងបន្លំតាមអ៊ីនធឺណិត និងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មបោកប្រាស់។ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបានជំរុញឱ្យប្រទេសនានាធ្វើទំនើបកម្មច្បាប់ការពារអ្នកប្រើប្រាស់របស់ខ្លួន ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ។

នៅកម្ពុជា ការការពារអ្នកប្រើប្រាស់កំពុងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំង ជាពិសេសក្នុងបរិបទនៃកំណើនពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក។ អាជ្ញាធរជាតិ និងអង្គការពាក់ព័ន្ធបានចាប់ផ្តើមយន្តការតវ៉ា និងយុទ្ធនាការអប់រំសាធារណជនដើម្បីបង្កើនការយល់ដឹងអំពីសិទ្ធិអ្នកប្រើប្រាស់។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងតំបន់អាស៊ានក៏បានដើរតួនាទីក្នុងការបង្កើតស្តង់ដាររួមដើម្បីការពារអ្នកប្រើប្រាស់ឆ្លងដែន។