វិបត្តិបំណុលអឺរ៉ុប

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិបំណុលអឺរ៉ុប ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាវិបត្តិតំបន់អឺរ៉ូ ឬវិបត្តិបំណុលសាធារណៈអឺរ៉ុប គឺជាវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុនិងបំណុលដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុបចន្លោះឆ្នាំ ២០០៩ និង ២០១៨ ។ តាម Wikipedia វិបត្តិនេះបានចាប់ផ្តើមនៅពេលដែលប្រទេសជាសមាជិកតំបន់អឺរ៉ូជាច្រើនបានប្រឈមមុខនឹងការលំបាកក្នុងការសងបំណុលរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួន ក្រោយពីវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសាកលឆ្នាំ ២០០៨ ។ ប្រទេសដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេមាន ក្រិក អៀរឡង់ ព័រទុយហ្គាល់ អេស្ប៉ាញ ស៊ីប និងអ៊ីតាលី ។ វិបត្តិនេះបានបង្ខំឱ្យសហភាពអឺរ៉ុប និងមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ផ្តល់កញ្ចប់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុសង្គ្រោះជាច្រើនដង ដោយភ្ជាប់ជាមួយលក្ខខណ្ឌតម្រូវឱ្យអនុវត្តវិធានការរឹតបន្តឹងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងតឹងរឹង ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់អឺរ៉ូគ្របដណ្តប់ប្រទេសចំនួន ១៩ ដែលប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូរួម ដោយមានប្រជាជនសរុបប្រមាណ ៣៤០ លាននាក់ ។ បណ្តាប្រទេសដែលរងវិបត្តិខ្លាំងជាងគេស្ថិតនៅអឺរ៉ុបខាងត្បូង រួមមានក្រិក អេស្ប៉ាញ ព័រទុយហ្គាល់ និងអ៊ីតាលី ។ យោងតាម Wikipedia សមាមាត្របំណុលសាធារណៈធៀបនឹងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) បានកើនឡើងយ៉ាងគំហុកនៅក្នុងប្រទេសទាំងនេះក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៩ ដល់ ២០១២ ។ ប្រទេសក្រិកមានបំណុលសាធារណៈឈានដល់ជាង ១៧០% នៃ GDP ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ។ វិបត្តិនេះបានបង្កឱ្យមានភាពអត់ការងារធ្វើខ្ពស់ ជាពិសេសក្នុងចំណោមយុវជន ដែលនៅក្នុងប្រទេសក្រិក និងអេស្ប៉ាញ អត្រាអត់ការងារធ្វើយុវជនលើសពី ៥០% នៅចំណុចកំពូលនៃវិបត្តិ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

មូលហេតុចម្បងនៃវិបត្តិនេះ អាចតាមដានត្រឡប់ទៅពេលដែលតំបន់អឺរ៉ូត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩៩ ។ ការប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណរួមបានបណ្តាលឱ្យអត្រាការប្រាក់ទាបសម្រាប់ប្រទេសនៅអឺរ៉ុបខាងត្បូង ដែលជំរុញឱ្យមានការខ្ចីប្រាក់ច្រើនហួសហេតុ និងការបង្កើតពពុះទ្រព្យសកម្ម ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យនៅអេស្ប៉ាញ និងអៀរឡង់ ។ តាម Wikipedia ប្រទេសក្រិកបានក្លែងបន្លំទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុរបស់ខ្លួន ហើយនៅចុងឆ្នាំ ២០០៩ រដ្ឋាភិបាលថ្មីបានបង្ហាញថាឱនភាពថវិកាពិតប្រាកដគឺខ្ពស់ជាងការរាយការណ៍ពីមុនយ៉ាងច្រើន ។ ការបង្ហាញនេះបានបណ្តាលឱ្យមានការបាត់បង់ទំនុកចិត្តពីទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលមូលបត្របំណុលរដ្ឋាភិបាលក្រិកកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ។

វិបត្តិបានឆ្លងរាលដាលទៅកាន់ប្រទេសអៀរឡង់ ព័រទុយហ្គាល់ អេស្ប៉ាញ និងស៊ីប ។ នៅឆ្នាំ ២០១០ ក្រិកបានទទួលកញ្ចប់ជំនួយដំបូងពី Troika (គណៈកម្មការអឺរ៉ុប ធនាគារកណ្តាលអឺរ៉ុប និង IMF) តម្លៃ ១១០ ពាន់លានអឺរ៉ូ ។ អៀរឡង់បានទទួលជំនួយ ៨៥ ពាន់លានអឺរ៉ូក្នុងឆ្នាំដដែល ដោយសារតែវិបត្តិធនាគារ ។ ព័រទុយហ្គាល់បានទទួលជំនួយ ៧៨ ពាន់លានអឺរ៉ូនៅឆ្នាំ ២០១១ ។ ប្រទេសស៊ីបបានទទួលជំនួយ ១០ ពាន់លានអឺរ៉ូនៅឆ្នាំ ២០១៣ ដោយមានវិធានការរឹបអូសប្រាក់បញ្ញើធនាគារ (bail-in) ជាលើកដំបូង ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អេស្ប៉ាញបានទទួលជំនួយសម្រាប់វិស័យធនាគាររបស់ខ្លួន ។ ការអនុវត្តវិធានការរឹតបន្តឹងបានធ្វើឱ្យមានការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងបាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំនៅក្នុងប្រទេសដែលរងផលប៉ះពាល់ ។ វិបត្តិបានធូរស្រាលបន្តិចម្តងៗក្រោយឆ្នាំ ២០១២ នៅពេលដែលប្រធាន ECB លោក Mario Draghi បានសន្យាថានឹង "ធ្វើអ្វីក៏ដោយ" (whatever it takes) ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពតំបន់អឺរ៉ូ ហើយ ECB បានចាប់ផ្តើមទិញមូលបត្របំណុលរដ្ឋាភិបាល ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃវិបត្តិនេះគឺធ្ងន់ធ្ងរ ។ ប្រទេសជាច្រើនបានជួបប្រទះនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ (recession) យ៉ាងជ្រៅ ដោយ GDP របស់ក្រិកបានថយចុះជាង ២៥% ពីឆ្នាំ ២០០៨ ដល់ ២០១៦ ។ អត្រាអត់ការងារធ្វើបានកើនឡើងខ្ពស់ ជាពិសេសក្នុងចំណោមយុវជន ដែលបណ្តាលឱ្យមានការធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងជើង ។ វិធានការរឹតបន្តឹង ដូចជាការកាត់បន្ថយប្រាក់សោធន ការដំឡើងពន្ធ និងការបញ្ឈប់បុគ្គលិកសាធារណៈ បានបង្កឱ្យមានបាតុកម្មធំៗ និងអំពើហិង្សានៅតាមដងផ្លូវ ជាពិសេសនៅក្រិក ដូចបាតុកម្មកាលពីថ្ងៃទី ២៩ ឧសភា ២០១១ ដែលមានមនុស្សជាង ១០០,០០០ នាក់ចូលរួម ។

តាមទស្សនៈវប្បធម៌ វិបត្តិបានធ្វើឱ្យមានការបាក់ស្រុតទំនុកចិត្តរបស់ប្រជាជនទៅលើស្ថាប័នអឺរ៉ុប និងនាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃគណបក្សនយោបាយជ្រុលនិយម និងប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយរឹតបន្តឹងនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះក៏បានបង្ហាញពីគម្លាតរវាងអឺរ៉ុបខាងជើង និងខាងត្បូង ដែលបង្កឱ្យមានភាពតានតឹងផ្នែកនយោបាយរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ។ សិល្បៈ និងវប្បធម៌នៅក្នុងប្រទេសទាំងនោះក៏បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពលំបាក ដោយមានខ្សែភាពយន្ត និងតន្ត្រីជាច្រើនដែលនិយាយអំពីវិបត្តិ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិបំណុលអឺរ៉ុបបានបន្សល់ទុកនូវមេរៀនសំខាន់ៗសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ។ តាម Wikipedia បន្ទាប់ពីវិបត្តិ សហភាពអឺរ៉ុបបានពង្រឹងច្បាប់សារពើពន្ធ តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងសារពើពន្ធ (Fiscal Compact) និងបង្កើតយន្តការស្ថិរភាពអឺរ៉ុប (ESM) ដើម្បីផ្តល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដល់ប្រទេសដែលមានបញ្ហា ។ ធនាគារកណ្តាលអឺរ៉ុបក៏បានដើរតួនាទីកាន់តែធំក្នុងការរក្សាស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុ ។

ទោះយ៉ាងណា ប្រទេសមួយចំនួននៅតែមានបំណុលសាធារណៈខ្ពស់ ហើយវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩ បានបង្កើនបន្ទុកបំណុលបន្ថែមទៀត ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ាន បទពិសោធន៍នេះបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈប្រកបដោយតម្លាភាព និងការរក្សាវិន័យសារពើពន្ធ ។ មេរៀនមួយទៀតគឺថា ការប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណរួមដោយគ្មានសហព័ន្ធសារពើពន្ធអាចបង្កើតភាពងាយរងគ្រោះខាងសេដ្ឋកិច្ច ។ បច្ចុប្បន្ននេះ កម្ពុជាមានបំណុលសាធារណៈក្នុងកម្រិតទាបនៅឡើយ ប៉ុន្តែការពង្រីកការខ្ចីប្រាក់ត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីជៀសវាងវិបត្តិបំណុលដូចនៅអឺរ៉ុប ។