ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ព្រះអង្គវ្លាដទី៣ (Vlad III) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា វ្លាដដឺឡាអាំបាឡឺរ (Vlad the Impaler) ឬ វ្លាដដ្រាគូឡា (Vlad Dracula) គឺជាមហាក្សត្រ (Voivode) នៃនគរវ៉ាឡាជា (Wallachia) ចំនួនបីលើក ចាប់ពីឆ្នាំ១៤៤៨ រហូតដល់ពេលដែលព្រះអង្គសោយទិវង្គត។ ព្រះអង្គត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាវីរបុរសគ្រីស្ទាននៅក្នុងប្រទេសរ៉ូម៉ានី ដោយសារការតស៊ូប្រឆាំងនឹងការពង្រីកអំណាចរបស់អាណាចក្រអូតូម៉ង់។ ព្រះអង្គក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាអ្នកដឹកនាំដ៏សំខាន់មួយរូបក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវ៉ាឡាជា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ព្រះអង្គវ្លាដមានទីកន្លែងកំណើតនៅក្រុងស៊ីហ្គីសូរ៉ា (Sighișoara) ស្ថិតក្នុងតំបន់ត្រង់ស៊ីលវ៉ានៀ (Transylvania) ដែលបច្ចុប្បន្នជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសរ៉ូម៉ានី។ តំបន់នេះមានប្រវត្តិជាទឹកដីរស់នៅរបស់ជនជាតិសាក់សុន (Transylvanian Saxons) ដែលបានតាំងទីលំនៅតាំងពីសតវត្សទី១២។ ស៊ីហ្គីសូរ៉ាគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលមួយនៃពួកសាក់សុន ហើយមានភាពសម្បូរវប្បធម៌។ ឪពុករបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះអង្គវ្លាដ ដ្រាគូល (Vlad Dracul) ដែលជាសមាជិកនៃអង្គការនាគ (Order of the Dragon) និងជាមហាក្សត្រវ៉ាឡាជា បានរស់នៅក្នុងផ្ទះមួយនៅទីលានធំនៃក្រុងនេះ ចាប់ពីឆ្នាំ១៤៣១ ដល់ឆ្នាំ១៤៣៥ ដូចដែលរូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញ។ កាលពីកុមារ វ្លាដបានរស់នៅក្នុងបរិស្ថានចម្រុះនេះ ដែលក្រោយមកមានឥទ្ធិពលទៅលើទស្សនៈគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គ។

ក្រោយមក ព្រះអង្គបានឡើងគ្រងរាជ្យជាមហាក្សត្រវ៉ាឡាជា និងគ្រប់គ្រងតំបន់ដែលលាតសន្ធឹងនៅភាគខាងត្បូងនៃត្រង់ស៊ីលវ៉ានៀ ដោយមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងអាណាចក្រអូតូម៉ង់នៅភាគខាងត្បូង។ ព្រះអង្គត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ្នកដឹកនាំដែលប្រើវិធានការតឹងរ៉ឹង និងយុត្តិធម៌យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia រជ្ជកាលទីមួយរបស់ព្រះអង្គវ្លាដបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៤៤៨ ប៉ុន្តែត្រូវបានផ្តួលរំលំយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ព្រះអង្គបានដណ្តើមយករាជបល្លង្កឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៤៥៦ ហើយបានគ្រប់គ្រងរហូតដល់ឆ្នាំ១៤៦២។ ក្នុងរយៈពេលនេះ ព្រះអង្គបានផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើការពង្រឹងអំណាច និងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការគំរាមកំហែងពីអាណាចក្រអូតូម៉ង់នៅតំបន់បាល់កង់។ នៅឆ្នាំ១៤៦២ ស៊ុលតង់ម៉េហ៊្មេដទី២ (Mehmed II) នៃអូតូម៉ង់បានដឹកនាំកងទ័ពដ៏ធំចូលឈ្លានពានវ៉ាឡាជា។ តាមការកត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ ព្រះអង្គវ្លាដបានរៀបចំការវាយប្រហារពេលយប់មួយនៅឯតារហ្គោវីស្តេ (Târgoviște) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា "សមរភូមិដោយពិល" (The Battle with Torches)។ កងទ័ពរបស់ព្រះអង្គបានធ្វើដំណើរកាត់ព្រៃនៅពេលយប់ ហើយស្ទើរតែធ្វើឃាតស៊ុលតង់បាន តែទីបំផុតការប៉ុនប៉ងនោះមិនបានសម្រេច។

ព្រះអង្គវ្លាដក៏បានល្បីឈ្មោះដោយសារការប្រើទណ្ឌកម្មដោយចំចាក់ (impalement) ជាវិធីសាស្ត្រដាក់ទោស និងបំភ័យសត្រូវ។ រូបឆ្លាក់ឈើអាល្លឺម៉ង់នៅឆ្នាំ១៤៩៩ បានបង្ហាញព្រះអង្គកំពុងសោយព្រះស្ងោយក្នុងចំណោមសាកសពដែលត្រូវបានចំចាក់ ដែលបានពង្រឹងកេរ្តិ៍ឈ្មោះដ៏ឃោរឃៅរបស់ព្រះអង្គនៅអឺរ៉ុបខាងលិច។ ក្នុងពេលនោះ ព្រះអង្គក៏ប្រឈមមុខនឹងការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមរាជបល្លង្កពីអ្នកគ្រប់គ្រងផ្សេងៗ ដូចជា បាសារ៉ាប់ ឡៃយ៉ូតា (Basarab Laiotă) ដែលត្រូវបានគាំទ្រដោយអូតូម៉ង់។

បន្ទាប់ពីត្រូវបានបង្ខំឲ្យចាកចេញពីរាជបល្លង្កនៅឆ្នាំ១៤៦២ ព្រះអង្គបានបាត់ខ្លួនទៅកាន់ទឹកដីហុងគ្រី។ នៅឆ្នាំ១៤៧៦ ព្រះអង្គបានឡើងសោយរាជ្យជាលើកចុងក្រោយ ហើយតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ព្រះអង្គបានសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៤៧៧។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងវប្បធម៌រ៉ូម៉ានី ព្រះអង្គវ្លាដត្រូវបានគេគោរពជាវីរបុរសជាតិ ដែលបានការពារសាសនាគ្រីស្ទានប្រឆាំងនឹងការវាតទីរបស់ចក្រភពអូតូម៉ង់។ ទោះយ៉ាងណា នៅអឺរ៉ុបខាងលិច រូបភាពរបស់ព្រះអង្គគឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងដ៏សាហាវ ដូចដែលបានឃើញតាមរយៈរូបឆ្លាក់ឈើអាល្លឺម៉ង់ឆ្នាំ១៤៩៩។ ឈ្មោះ "ដ្រាគូឡា" របស់ព្រះអង្គ ដែលមានប្រភពមកពីពាក្យ "ដ្រាគូល" (Dracul) មានន័យថា "នាគ" បានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃភាពអង់អាច និងការភ័យខ្លាច។

តាមរឿងព្រេងមួយដែលល្បីល្បាញ និងត្រូវបានគូរដោយវិចិត្រករ Theodor Aman ព្រះអង្គវ្លាដធ្លាប់បានទទួលបេសកជនពីអូតូម៉ង់ ហើយនៅពេលពួកគេបដិសេធមិនព្រមដោះកន្សែងរបស់ខ្លួនចេញ ព្រះអង្គបានបញ្ជាឲ្យគេដាក់ដែកគោលទៅលើកន្សែងនោះជាប់នឹងក្បាលរបស់ពួកគេ។ រឿងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិធីសាស្ត្រដាស់តឿនដ៏ឃោរឃៅរបស់ព្រះអង្គ ប៉ុន្តែក៏បង្ហាញពីការអះអាងអំណាចនិងឯករាជ្យភាពរបស់ព្រះអង្គចំពោះបរទេសផងដែរ។

បន្ថែមពីនេះ ស្ថាបត្យកម្មដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះអង្គ ដូចជាប្រាសាទប៉ូអេណារី (Poenari Castle) បានក្លាយជាផ្នែកនៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងទាក់ទាញអ្នកស្រាវជ្រាវ និងភ្ញៀវទេសចរ។ សព្វថ្ងៃ ឥទ្ធិពលរបស់ព្រះអង្គបានជះឥទ្ធិពលដល់សិល្បៈ អក្សរសិល្ប៍ និងសូម្បីតែឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍របស់ប្រទេសរ៉ូម៉ានី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ព្រះអង្គវ្លាដដឺឡាអាំបាឡឺរនៅតែជាបុគ្គលប្រវត្តិសាស្ត្រដែលទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងទូលំទូលាយ។ កន្លែងទេសចរណ៍ដូចជា ប្រាសាទប៉ូអេណារី ត្រូវបានថែរក្សា និងទទួលភ្ញៀវទេសចររាប់ពាន់នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលជំរុញសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។ ផ្ទះរបស់ឪពុកព្រះអង្គនៅស៊ីហ្គីសូរ៉ាក៏បានក្លាយជាសារមន្ទីរមួយដែរ។

តាម Wikipedia ព្រះអង្គត្រូវបានគេចងចាំជានិច្ចថាជាអ្នកការពារគ្រីស្ទសាសនា ហើយកេរ្តិ៍ដំណែលរបស់ព្រះអង្គបានបំផុសឲ្យមានការសិក្សាស្រាវជ្រាវបន្ថែមអំពីយុទ្ធសាស្ត្រយោធា និងការគ្រប់គ្រងនៅយុគសម័យកណ្តាល។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ រឿងរ៉ាវរបស់ព្រះអង្គអាចផ្តល់នូវទស្សនៈពីភាពជាអ្នកដឹកនាំក្នុងកាលៈទេសៈដ៏លំបាក និងផលវិបាកនៃអំពើហិង្សាដែលនៅតែពាក់ព័ន្ធក្នុងសង្គមសម័យថ្មី។