នៅថ្ងៃនេះ ទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ យើងក្រឡេកមើលត្រលប់ទៅកាលពី ៥៦៤ ឆ្នាំមុន ព្រឹត្តិការណ៍ជាប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដែលបានកើតឡើងនៅរាត្រីងងឹតនៃថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៤៦២។ នៅពេលនោះ ព្រះអង្គម្ចាស់វ្ល៉ាដ ដ្រាគូឡា (Vlad Dracula) នៃតំបន់វ៉ាឡាឈៀ (Wallachia) បានដឹកនាំកងទ័ពរបស់ព្រះអង្គចូលទៅក្នុងជំរំរបស់ពួកអូតូម៉ង់ ក្នុងការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាតស្តេចស៊ុលតង់មេហ្មេដទី២ (Mehmed II) ដែលជាអ្នកដឹកនាំចក្រភពដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតនៃសម័យនោះ។ ការវាយប្រហារនេះ ថ្វីបើបរាជ័យក្នុងការសម្រេចគោលដៅចម្បងក៏ដោយ ក៏បានបន្សល់ទុកនូវដំណើររឿងដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍អំពីភាពក្លាហាន យុទ្ធសាស្រ្តដ៏អង់អាច និងភាពឃោរឃៅរបស់វ្ល៉ាដ ដែលធ្វើឱ្យគាត់ក្លាយជាបុគ្គលរឿងព្រេងរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

ដើម្បីស្វែងយល់ពីព្រឹត្តិការណ៍នេះឱ្យបានស៊ីជម្រៅ យើងត្រូវពិនិត្យមើលបរិបទនៃសង្គ្រាមហុងគ្រី-អូតូម៉ង់ (Hungarian–Ottoman Wars) ដែលជាការតស៊ូអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍រវាងចក្រភពអូតូម៉ង់ និងព្រះរាជាណាចក្រហុងគ្រី។ តំបន់វ៉ាឡាឈៀ ដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសរ៉ូម៉ានី (Romania) បច្ចុប្បន្ន គឺជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រដ៏សំខាន់ ព្រោះវាស្ថិតនៅចន្លោះចក្រភពទាំងពីរ ដែលតែងតែប្រជែងឥទ្ធិពលគ្នាជារឿយៗ។ វ្ល៉ាដ នៅពេលដែលបានឡើងកាន់អំណាចជាព្រះអង្គម្ចាស់ (Voivode) នៅវ៉ាឡាឈៀ គាត់បានរកឃើញថាខ្លួនស្ថិតក្នុងស្ថានភាពលំបាក ដោយត្រូវជ្រើសរើសរវាងការចុះចូលនឹងអូតូម៉ង់ ឬស្វែងរកសម្ព័ន្ធភាពជាមួយហុងគ្រី។

វ្ល៉ាដ បានជ្រើសរើសការប្រឆាំងនឹងអូតូម៉ង់ ហើយបានចងសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយស្តេចម៉ាត់ធីយ៉ាស កូវីនុស (Matthias Corvinus) នៃហុងគ្រី។ ព័ត៌មាននេះបានទៅដល់មេហ្មេដ ដែលជាស្តេចស៊ុលតង់ដ៏មានមហិច្ឆតា និងបានដណ្តើមទីក្រុងកុងស្តង់ទីណូប (Constantinople) ជាដើម។ មេហ្មេដបានបញ្ជាឱ្យមានការវាយឆ្មក់ដើម្បីចាប់វ្ល៉ាដ តែវ្ល៉ាដបានដឹងមុន ហើយបានប្រតិកម្មវិញដោយការឈ្លានពានចូលទៅក្នុងប៊ុលហ្គារី (Bulgaria) ដែលជាទឹកដីរបស់អូតូម៉ង់នៅពេលនោះ។ ក្នុងការឈ្លានពាននេះ វ្ល៉ាដបានបញ្ជាកងទ័ពឱ្យអនុវត្តយ៉ាងឃោរឃៅ ដោយបានសម្លាប់ទាហានទួរគីជាច្រើន ហើយបានចាក់ពួកគេទើរលើបង្គោលជាសក្ខីកម្មគួរឱ្យខ្លាច។ ទង្វើនេះធ្វើឱ្យគាត់ទទួលបានរហស្សនាមថា "វ្ល៉ាដ ជាងចាក់" (Vlad the Impaler) ដែលបានបន្សល់នូវកេរ្តិ៍ឈ្មោះគួរឱ្យរន្ធត់គ្រប់ទីកន្លែង។

កំហឹងរបស់មេហ្មេដបានឈានដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុត ហើយព្រះអង្គបានសម្រេចលើកទ័ពដ៏ធំធេង ដែលមានចំនួនរាប់ម៉ឺននាក់ ដើម្បីវាយយករាជធានីតារហ្គោវីស្តេ (Târgoviște) និងធ្វើឱ្យវ៉ាឡាឈៀក្លាយជាផ្នែកនៃចក្រភពអូតូម៉ង់។ វ្ល៉ាដដែលដឹងថាកម្លាំងរបស់គាត់មិនអាចប្រៀបធៀបបាន ក៏បានប្រើយុទ្ធសាស្រ្តទ័ពព្រៀង ដោយធ្វើការវាយប្រហារភ្លាមៗ និងដកថយយ៉ាងរហ័ស។ ក្នុងចំណោមសកម្មភាពទាំងនោះ ផែនការដ៏ក្លាហានបំផុតគឺការវាយប្រហារពេលយប់ដោយផ្ទាល់ទៅលើជំរំរបស់មេហ្មេដ ក្នុងគោលបំណងធ្វើឃាតស៊ុលតង់។ វ្ល៉ាដសង្ឃឹមថា ប្រសិនបើអាចសម្លាប់មេដឹកនាំកំពូលបាន កងទ័ពទាំងមូលនឹងរលាយបាត់បង់សណ្តាប់ធ្នាប់ ហើយគាត់នឹងអាចបញ្ឈប់ការឈ្លានពានបាន។

នៅយប់ថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ផែនការនេះត្រូវបានអនុវត្ត។ ក្រោមស្រមោលងងឹត វ្ល៉ាដនិងកងពលតូចមួយរបស់គាត់បានលបចូលទៅជិតជំរំរបស់សត្រូវ ហើយបានបើកការវាយប្រហារដ៏រហ័ស ដោយព្យាយាមវាយសម្រុកទៅដល់តង់របស់មេហ្មេដ។ មានសេចក្តីរាយការណ៍ខ្លះថាមានការភ័យច្រឡំយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងជំរំ ហើយទាហានអូតូម៉ង់ជាច្រើនបានរងរបួស ឬស្លាប់។ ទោះយ៉ាងណា កងទ័ពអូតូម៉ង់មានវិន័យគ្រប់គ្រាន់ ហើយការការពារជុំវិញស៊ុលតង់ត្រូវបានពង្រឹងយ៉ាងរឹងមាំ។ ពួកគេបានប្រមូលកម្លាំងតបវិញ ហើយវ្ល៉ាដ ដែលយល់ថាគោលដៅមិនអាចសម្រេចបាន ក៏បានចេញបញ្ជាឱ្យដកថយ។ ការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាតបានបរាជ័យ ហើយមេហ្មេដនៅតែមានជីវិត។

ក្រោយព្រឹត្តិការណ៍យប់នោះ មេហ្មេដបានបន្តដំណើរទ័ពទៅដល់រាជធានីតារហ្គោវីស្តេ ហើយបានរកឃើញថាទីក្រុងនេះស្ទើរតែគ្មានការការពារ ដោយមានតែទាហានមួយចំនួនតូចដែលកំពុងប្រើកាំភ្លើងធំ។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលធ្វើឱ្យពិភពលោកភ្ញាក់ផ្ញើជាងនេះទៅទៀតនោះ គឺនៅពេលដែលកងទ័ពអូតូម៉ង់ដកថយ ពួកគេបានជួបប្រទះនូវទិដ្ឋភាពមួយដែលគួរឱ្យរន្ធត់បំផុត៖ សាកសពទាហានទួរគីចំនួន ២៣ ៨៤៤ នាក់ ត្រូវបានចាក់ទើរលើបង្គោល ជាចង្កូមភ្នែក ជាលទ្ធផលពីការឈ្លានពានរបស់វ្ល៉ាដនៅប៊ុលហ្គារី។ តួលេខនេះត្រូវបានវ្ល៉ាដផ្ទាល់សរសេរក្នុងសំបុត្រផ្ញើទៅស្តេចម៉ាត់ធីយ៉ាស ដើម្បីបង្ហាញពីជ័យជម្នះរបស់គាត់។ បន្ទាប់ពីចាកចេញពីរាជធានី មេហ្មេដបានបញ្ជាឱ្យទ័ពរបស់គាត់ដុតក្រុងប្រាអ៊ីឡា (Brăila) ចោលទាំងស្រុង និងចាប់យកទាសករ សេះ និងគោជាច្រើន មុននឹងដកថយទៅកាន់រាជធានីអាឌ្រៀណូប (Adrianople) វិញ។

ទោះបីជាយុទ្ធនាការនេះបានបំផ្លាញផ្នែកខ្លះនៃវ៉ាឡាឈៀក៏ដោយ វ្ល៉ាដមិនត្រូវបានគេចាប់ខ្លួន ឬសម្លាប់នោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ គាត់នៅតែបន្តតស៊ូ ហើយត្រូវបានគេចងចាំក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររ៉ូម៉ានីថាជាវីរបុរសគ្រិស្តសាសនា។ ការតស៊ូរបស់គាត់បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការការពារអឺរ៉ុបពីការពង្រីកអំណាចរបស់ចក្រភពអូតូម៉ង់នៅសម័យកណ្តាល។ របៀបដឹកនាំរបស់គាត់ ទោះបីឃោរឃៅខ្លាំងក្លាក៏ដោយ ត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិវិទូជាច្រើនចាត់ទុកថាជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយដែលមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការរក្សាអំណាច និងបន្លាចសត្រូវ។ សព្វថ្ងៃនេះ ឈ្មោះ "វ្ល៉ាដ ដ្រាគូឡា" មិនត្រឹមតែជាតួអង្គប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជានិមិត្តសញ្ញាវប្បធម៌ដ៏សំខាន់មួយ ដែលបានបំផុសគំនិតស្នាដៃអក្សរសាស្ត្រ និងរឿងព្រេងប្រជាប្រិយជាច្រើនទូទាំងពិភពលោក។

ការវាយប្រហារពេលយប់នៅតារហ្គោវីស្តេគឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃភាពក្លាហាន និងការតស៊ូរបស់មេដឹកនាំតូចមួយដែលប្រឈមមុខនឹងអាណាចក្រដ៏ធំធេង។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបង្ហាញថា សូម្បីតែបរាជ័យក៏ដោយ ក៏ទង្វើដ៏ក្លាហានអាចបន្សល់ទុកនូវកេរ្តិ៍ដំណែលដ៏យូរអង្វែង។ នៅក្នុងពិភពបច្ចុប្បន្ន ដែលមានការផ្លាស់ប្តូរឥទ្ធិពលភូមិសាស្ត្រនយោបាយ មេរៀនពីការតស៊ូរបស់វ្ល៉ាដនៅតែជាការរំឭកថាភាពក្លាហាននិងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់អាចមានឥទ្ធិពលដល់ប្រវត្តិសាស្ត្រយ៉ាងខ្លាំង។