ការប្រើថ្នាំជ្រុល

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ការប្រើថ្នាំជ្រុល គឺជាការលេប ឬប្រើប្រាស់ថ្នាំ ឬសារធាតុផ្សេងទៀតក្នុងបរិមាណដែលច្រើនជាងកម្រិតដែលបានណែនាំយ៉ាងខ្លាំង។ ជាធម្មតា ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើនៅពេលដែលមានហានិភ័យដល់សុខភាពអាចកើតមានឡើង។ ការប្រើថ្នាំជ្រុលអាចបណ្តាលឲ្យមានស្ថានភាពពុលក្នុងរាងកាយ ឬរហូតដល់ស្លាប់។

Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា មូលហេតុនៃការប្រើថ្នាំជ្រុលអាចមកពីការប្រើប្រាស់ដោយចេតនា (ដូចជាការព្យាយាមធ្វើអត្តឃាត) ឬដោយចៃដន្យ (ការលេបថ្នាំខុសកម្រិត)។ ថ្នាំដែលបង្កឲ្យមានការប្រើជ្រុលញឹកញាប់បំផុតរួមមានថ្នាំអាភៀន (opioids) ថ្នាំស្ងប់ benzodiazepines ថ្នាំរំញោច (stimulants) និងគ្រឿងស្រវឹង។ រោគសញ្ញាទូទៅមានដូចជា ដង្ហើមខ្សោយ បាត់បង់ស្មារតី និងគាំងបេះដូង។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ការប្រើថ្នាំជ្រុលគឺជាបុព្វហេតុឈានមុខមួយនៃការស្លាប់ដោយរបួសនៅទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមផែនទីដែលចុះផ្សាយដោយ Wikipedia សម្រាប់ឆ្នាំ២០២២ សហរដ្ឋអាមេរិក កាណាដា អូស្ត្រាលី និងប្រទេសមួយចំនួននៅអឺរ៉ុបខាងកើត មានអត្រាអ្នកស្លាប់ដោយសារការប្រើថ្នាំជ្រុលក្នុង ១ លាននាក់ខ្ពស់ជាងគេក្នុងពិភពលោក។ Wikipedia បានបញ្ជាក់ថា អត្រានៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ ដោយមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់តាមតំបន់ ដូចជាតំបន់ជនបទ និងទីក្រុងឧស្សាហកម្មមួយចំនួនមានអត្រាខ្ពស់ជាង។

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia លក្ខណៈប្រជាជនក៏ដើរតួនាទីដែរ។ បុរសមានអត្រាស្លាប់ខ្ពស់ជាងស្ត្រី ខណៈក្រុមអាយុ ២៥-៤៤ ឆ្នាំ គឺជាក្រុមដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក មានភាពមិនស្មើគ្នាតាមពូជសាសន៍ និងជនជាតិ ដោយក្រុមជនជាតិអាហ្វ្រិកស្បែកខ្មៅ និងជនជាតិដើមអាមេរិកបានជួបប្រទះការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃអត្រាស្លាប់ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ ប្រទេសដែលមានចំណូលទាប និងមធ្យមក៏កំពុងឃើញការកើនឡើងនៃការប្រើថ្នាំជ្រុលដែរ ដោយសារតែកង្វះសេវាព្យាបាល និងកម្មវិធីកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

បើតាម Wikipedia ការប្រើថ្នាំជ្រុលមានប្រវត្តិយូរមកហើយ ប៉ុន្តែវាបានក្លាយជាវិបត្តិសុខភាពសាធារណៈធំនៅសតវត្សទី២០។ កាលពីសតវត្សទី១៩ ថ្នាំអាភៀនដូចជា morphine និង heroin ដែលទើបនឹងរកឃើញ ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ ហើយករណីប្រើជ្រុលក៏កើតមានឡើងដែរ។ ប៉ុន្តែវិបត្តិសកលពិតប្រាកដបានផ្ទុះឡើងនៅចុងសតវត្សទី២០ ជាពិសេសនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។

រូបភាពខាងលើពី Wikipedia បង្ហាញពីការកើនឡើងនៃចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារការប្រើថ្នាំជ្រុលនៅសហរដ្ឋអាមេរិកចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ទី១៩៩០។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា នៅដើមទសវត្សរ៍ទី២០០០ វេជ្ជបណ្ឌិតបានចេញវេជ្ជបញ្ជាថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ប្រភេទអាភៀនយ៉ាងច្រើន ដែលនាំឲ្យមានការញៀនថ្នាំរីករាលដាល។ ក្រោយមក នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលដាក់កំហិតលើវេជ្ជបញ្ជា អ្នកប្រើប្រាស់ជាច្រើនបានងាកមកប្រើ heroin និង fentanyl ដែលផលិតដោយខុសច្បាប់ និងមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំង។

Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា ការរីករាលដាលនៃ fentanyl ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៣ បានបណ្តាលឲ្យចំនួនអ្នកស្លាប់កើនឡើងទ្វេដង ធ្វើឲ្យវិបត្តិនេះក្លាយជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈដ៏ធំបំផុតមួយនៅអាមេរិកខាងជើង។ ការឆ្លើយតបរបស់រដ្ឋាភិបាល រួមមានការរឹតបន្តឹងវេជ្ជបញ្ជា ការបង្កើតកម្មវិធីព្យាបាល និងការចែកចាយថ្នាំ naloxone ប៉ុន្តែបើតាម Wikipedia វិធានការទាំងនេះច្រើនតែមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីទប់ស្កាត់ការកើនឡើងនៃអត្រាស្លាប់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ការប្រើថ្នាំជ្រុលមិនត្រឹមតែបង្កផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំធេងផងដែរ។ ការចំណាយរួមទាំងការថែទាំសុខភាព ការអនុវត្តច្បាប់ និងការបាត់បង់ផលិតភាព អាចមានចំនួនរាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ ជាក់ស្តែង នៅសហរដ្ឋអាមេរិក វិបត្តិថ្នាំអាភៀនត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាបានធ្វើឲ្យខាតបង់ជាង ១ ទ្រីលានដុល្លារចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០១ នេះបើយោងតាម Wikipedia។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ ការប្រើថ្នាំជ្រុលជាប់ទាក់ទងនឹងការមើលងាយសង្គមយ៉ាងខ្លាំង។ Wikipedia បានពន្យល់ថា អ្នកដែលរស់រានពីការប្រើជ្រុលច្រើនតែប្រឈមនឹងការរើសអើង និងការលំបាកក្នុងការទទួលបានសេវាព្យាបាល។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ចលនាកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ ដូចជាការផ្តល់ថ្នាំ naloxone ដោយសេរី និងកម្មវិធីផ្លាស់ប្តូរម្ជុល បានក្លាយជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលទទួលយកកាន់តែច្រើននៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន។ រូបភាពដែលបង្ហាញខាងលើបង្ហាញពីការកើនឡើងនៃអ្នកស្លាប់ដោយសារថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ដែលមានវេជ្ជបញ្ជា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីតួនាទីរបស់ឧស្សាហកម្មឱសថ និងបទដ្ឋានវេជ្ជសាស្ត្រក្នុងការបង្កើតវិបត្តិនេះ។ នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ គម្លាតទិន្នន័យធ្វើឲ្យពិបាកក្នុងការវាស់វែងពិតប្រាកដនៃផលប៉ះពាល់ ប៉ុន្តែយោងតាម Wikipedia បញ្ហានេះកំពុងតែកើនឡើង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រើថ្នាំជ្រុលនៅតែជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ នេះ។ យោងតាម Wikipedia ទិន្នន័យចុងក្រោយបង្អស់បង្ហាញថា fentanyl និងថ្នាំសំយោគផ្សេងទៀតបន្តជាកត្តាជំរុញចម្បងនៃការស្លាប់ដោយសារការប្រើជ្រុលនៅសហរដ្ឋអាមេរិក បើទោះបីជាមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិក៏ដោយ។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃការស្លាប់ដោយសារថ្នាំអាភៀនសំយោគចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៦។

ជំងឺរាតត្បាត COVID-19 បានធ្វើឲ្យស្ថានភាពកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន ដោយយោងតាម Wikipedia ការបិទខ្ទប់ និងបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តបានជំរុញឲ្យការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀនកើនឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse បញ្ហានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលកំពុងប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃការផលិត និងការជួញដូរគ្រឿងញៀនសំយោគ។ Wikipedia បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ដោយសារកង្វះទិន្នន័យក្នុងតំបន់ វាពិបាកក្នុងការកំណត់វិសាលភាពពិតប្រាកដនៃបញ្ហានេះ ប៉ុន្តែការអប់រំសុខភាពសាធារណៈ និងយុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ អាចជួយសង្គ្រោះអាយុជីវិតបាន។