ការជម្លៀសនៅឌុនឃឺក

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការជម្លៀសនៅឌុនឃឺក (អង់គ្លេស: Dunkirk evacuation) ដែលមានឈ្មោះកូដថា ប្រតិបត្តិការដាយណាម៉ូ (Operation Dynamo) និងត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «អព្ភូតហេតុនៃឌុនឃឺក» (Miracle of Dunkirk) គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ក្នុងអំឡុងពេលចាប់ពីថ្ងៃទី២៦ ឧសភា ដល់ថ្ងៃទី៤ មិថុនា ឆ្នាំ១៩៤០ ទាហានសម្ព័ន្ធមិត្តជាង ៣៣៨ ០០០ នាក់ ត្រូវបានជម្លៀសចេញដោយជោគជ័យពីឆ្នេរ និងកំពង់ផែទីក្រុងឌុនឃឺក នៅភាគខាងជើងប្រទេសបារាំង។ ប្រតិបត្តិការនេះបានចាប់ផ្តើមបន្ទាប់ពីកងទ័ពបែលហ្ស៊ិក អង់គ្លេស និងបារាំងមួយចំនួនធំត្រូវបានឡោមព័ទ្ធដោយកងទ័ពអាល្លឺម៉ង់ ក្នុងអំឡុងសមរភូមិបារាំងដែលមានរយៈពេល ៦ សប្តាហ៍។

ភាពជោគជ័យនៃការជម្លៀសនេះបានការពារកុំឱ្យកងកម្លាំងចក្រភពអង់គ្លេស (British Expeditionary Force – BEF) ទាំងមូលត្រូវបានចាប់ខ្លួន ឬបំផ្លាញ ដែលអាចបញ្ចប់ការចូលរួមរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងសង្គ្រាម។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបានក្លាយជាចំណុចរបត់មួយដែលជំរុញសីលធម៌សាធារណៈ និងបង្ហាញពីភាពធន់ទ្រាំ។

ភូមិសាស្ត្រ និងកងកម្លាំងយោធា

ប្រភព: Wikipedia

ទីក្រុងឌុនឃឺកស្ថិតនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រខាងជើងនៃប្រទេសបារាំង ជិតព្រំដែនបែលហ្ស៊ិក។ វាមានចម្ងាយប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីច្រកសមុទ្រអង់គ្លេស ហើយជាកំពង់ផែដ៏សំខាន់សម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្រ។ នៅខែឧសភាឆ្នាំ១៩៤០ តំបន់នេះបានក្លាយជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំចុងក្រោយសម្រាប់កងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្តដែលត្រូវបានរុញច្រានមកពីជួរមុខ។

កងទ័ពដែលជាប់នៅឌុនឃឺករួមមានកងកម្លាំងចក្រភពអង់គ្លេស (BEF) ក្រោមការបញ្ជារបស់លោក Lord Gort (ដូចមើលឃើញក្នុងរូបថតមួយចំនួន) កងទ័ពបារាំង និងសំណល់កងទ័ពបែលហ្ស៊ិក។ ទាហានទាំងនេះត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ទាំងស្រុងពីផ្លូវគមនាគមន៍និងការផ្គត់ផ្គង់ បន្ទាប់ពីយុទ្ធនាការវាយលុករហ័សរបស់អាល្លឺម៉ង់ឆ្លងកាត់បែលហ្ស៊ិក និងបារាំង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤០ កងទ័ពអាល្លឺម៉ង់បានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការវាយលុកលោកខាងលិចដែលគេស្គាល់ថាជាសមរភូមិបារាំង។ ដោយប្រើយុទ្ធសាស្ត្រ «Blitzkrieg» កងកម្លាំងអាល្លឺម៉ង់បានឆ្លងកាត់ប្រទេសហូឡង់ និងបែលហ្ស៊ិក ហើយវាយផ្តាច់កងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត ដោយរុញពួកគេទៅច្រកសមុទ្រអង់គ្លេស។ យោងតាមវិគីភីឌា ទាហានរាប់សែននាក់ត្រូវបានឡោមព័ទ្ធនៅក្នុងតំបន់តូចមួយជុំវិញឌុនឃឺក ដោយគ្មានផ្លូវដកថយក្រៅពីទិសសមុទ្រ។

ដើម្បីសង្គ្រោះទាហានទាំងនោះ កងទ័ពជើងទឹកចក្រភពអង់គ្លេសបានដាក់ចេញប្រតិបត្តិការដាយណាម៉ូនៅថ្ងៃទី២៦ ឧសភា។ កំពង់ផែឌុនឃឺកត្រូវបានទម្លាក់គ្រាប់បែកយ៉ាងខ្លាំង ហើយទាហានដែលរង់ចាំនៅលើឆ្នេរបានប្រឈមនឹងការបាញ់ និងទម្លាក់គ្រាប់បែកពីយន្តហោះអាល្លឺម៉ង់ជាបន្តបន្ទាប់ (ដូចបញ្ជាក់ក្នុងរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ)។ ទោះបីជាមានការវាយប្រហារក៏ដោយ កប៉ាល់ជាច្រើនចម្រុះប្រភេទ — ចាប់ពីនាវាពិឃាតយោធា រហូតដល់ទូកនេសាទនិងនាវាស៊ីវិល — ត្រូវបានប្រមូលផ្តុំដើម្បីដឹកទាហានឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រទៅកាន់កំពង់ផែដូវើ (Dover) និងទីតាំងផ្សេងទៀតនៅភាគខាងត្បូងអង់គ្លេស។

ក្នុងអំឡុងពេលជម្លៀសរយៈពេល៩ថ្ងៃ គ្រោះថ្នាក់បានកើតឡើងជាញឹកញាប់៖ រូបថតពីវិគីភីឌាបានបង្ហាញនាវាបារាំង Bourrasque កំពុងលិចបន្តិចម្តងៗ និងនាវា Mona's Queen របស់ក្រុមហ៊ុន Isle of Man Steam Packet ដែលបានបុកមីននៅពេលចូលជិតកំពង់ផែនៅថ្ងៃទី២៩ ឧសភា។ ទាហានរងរបួសក៏ត្រូវបានដឹកចេញតាមនាវាពិឃាត ហើយបានទៅដល់កំពង់ផែ Dover នៅថ្ងៃទី៣១ ឧសភា។ ផែនទីពីសម័យនោះបង្ហាញផ្លូវជម្លៀសចំនួន៣ខ្សែ ដើម្បីគេចពីការវាយប្រហាររបស់សត្រូវ។

ការជម្លៀសបានបន្តរហូតដល់ថ្ងៃទី៤ មិថុនា ដោយកងការពារជាន់ក្រោយបារាំងនៅតែបន្តទប់ទល់នឹងការវាយសម្រុករបស់អាល្លឺម៉ង់នៅលើផ្ទៃដីតូចមួយជុំវិញឌុនឃឺក។ គ្រឿងបំពាក់ធន់ធ្ងន់ភាគច្រើន ដូចជារថក្រោះនិងឡានដឹកទំនិញ ត្រូវបានបោះបង់ចោល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងពេលធ្វើប្រតិបត្តិការ នាវាជាច្រើនត្រូវបានបាត់បង់ ដែលនាំឱ្យមានការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចនិងយោធា។ រូបថតពីវិគីភីឌាបានបង្ហាញពីការលិចរបស់នាវា Bourrasque របស់បារាំង និងនាវា Mona's Queen ដែលបានបុកមីន។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ការសង្គ្រោះជីវិតមនុស្សជាង ៣៣៨ ០០០ នាក់ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសមិទ្ធផលធំជាងការខាតបង់ទាំងនេះ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបង្កើតពាក្យថា «ស្មារតីឌុនឃឺក» (Dunkirk spirit) ដែលតំណាងឱ្យភាពអត់ធ្មត់ សាមគ្គីភាព និងការតស៊ូក្នុងគ្រាលំបាក។ វាត្រូវបានគេរំលឹកឡើងវិញជាញឹកញាប់ក្នុងពេលមានវិបត្តិជាតិនៅចក្រភពអង់គ្លេស ហើយបានក្លាយជាប្រធានបទសម្រាប់ស្នាដៃអក្សរសាស្ត្រ និងភាពយន្តជាច្រើន ដែលបានបន្តរក្សាការចងចាំនេះឱ្យនៅគង់វង្សរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរសម័យថ្មី រឿងរ៉ាវនៃការជម្លៀសនៅឌុនឃឺកផ្តល់នូវមេរៀនជាច្រើនអំពីការដឹកនាំក្រោមសម្ពាធ និងអំណាចនៃការរួបរួមជាតិ។ សព្វថ្ងៃនេះ ទីក្រុងឌុនឃឺកគឺជាកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មដ៏មមាញឹក ប៉ុន្តែនៅមានសារមន្ទីរ វិមាន និងទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរដែលចង់ស្វែងយល់ពីព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ១៩៤០។ ផែ East Mole ដែលមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការឡើងនាវានាពេលនោះ នៅតែជានិមិត្តរូបនៃប្រតិបត្តិការដ៏អស្ចារ្យនេះ ដូចឃើញក្នុងរូបថតឆ្នាំ២០០៩។

ក្នុងបរិបទសកល ព្រឹត្តិការណ៍ឌុនឃឺកបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការត្រៀមលក្ខណៈទប់ទល់នឹងវិបត្តិមនុស្សធម៌ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្លាប់មានបទពិសោធន៍នៃការជម្លៀសខ្លួន និងភាពភៀសខ្លួនដោយសារសង្គ្រាមក្នុងអតីតកាល រឿងនេះអាចជាការឆ្លុះបញ្ចាំងដ៏ជ្រាលជ្រៅអំពីភាពធន់របស់មនុស្សនៅពេលប្រឈមនឹងគ្រោះមហន្តរាយ។